Afdeling die ouders in Toeslagenaffaire compenseert, verkeert ‘in crisis’

Toeslagen Door de hoge werkdruk heerst er crisis bij de afdeling die binnen de Belastingdienst verantwoordelijk is voor de uitbetaling van gedupeerde ouders in de Toeslagenaffaire.
Demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen (D66) in gesprek met de Kamer.
Demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen (D66) in gesprek met de Kamer. Foto Sem van der Wal/ EPA

De afdeling binnen de Belastingdienst die financiële compensatie voor gedupeerden in de Toeslagenaffaire regelt, verkeert in crisis. Dat schrijft dagblad Trouw donderdag op basis van gesprekken met ouders, advocaten, ex-werknemers en andere betrokkenen. De zogeheten Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) moet ervoor zorgen dat de slachtoffers voor 1 mei de beloofde 30.000 euro uitbetaald krijgen.

Dit „politieke prestigeproject” van het inmiddels demissionaire kabinet zorgt volgens de krant voor een enorme prestatie- en werkdruk. Zo moeten werknemers van de Belastingdienst controleren of de 24.752 ouders die zich hebben gemeld ook daadwerkelijk in aanmerking komen voor de compensatie. Door de kabinetsbelofte en de snelheid vreest het personeel dat ook mensen die daar eigenlijk geen recht op hebben geld krijgen uitgekeerd. Daarnaast meldt Trouw dat verschillende werknemers de afgelopen maanden zijn vertrokken uit frustratie of door hoge werkdruk. Andere afdelingen van de Belastingdienst zouden daardoor huiverig zijn om personeel „uit te lenen”, omdat het risico bestaat dat ze „opgebrand terugkeren”.

Albert van der Smissen, voorzitter van vakbond NCF, bevestigt het geschetste beeld. „De Belastingdienst is een heffingsorganisatie en geen uitkeringsinstantie. De politiek ramt er nu een megaklus doorheen, zonder dat daar capaciteit voor is. Daardoor raken werknemers gefrustreerd.” Volgens Van der Smissen hebben de ambtenaren de afgelopen weken „honderden” aanvragen gekregen voor compensatie van mensen zonder kinderen. „Dat is ronduit schandalig voor degene die er echt recht op hebben.”

De vakbondsvoorzitter zegt dat de gevolgen van de Toeslagenaffaire voelbaar zijn voor de gehele Belastingdienst. „33.000 werknemers schamen zich elke dag – en dat komt doordat de politiek onwerkbare wetgeving heeft gemaakt. Ze hebben jarenlang niet geluisterd naar de klachten over dit systeem en nu moet de Belastingdienst op stel en sprong toeslagen uitkeren. Daarvoor zijn mensen ingezet die nog in opleiding zijn en nog nooit bij de fiscus hebben gewerkt. Het is een enorme haastklus. Er zijn onvoldoende mensen met voldoende kennis beschikbaar.”

‘Lichte toets’

In een reactie verwijst de woordvoerder van verantwoordelijk demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen (D66) naar een woensdag gepubliceerde video. Daarin legt Van Huffelen uit dat van de ruim 24 duizend ouders die zich hebben aangemeld, inmiddels is gebleken dat 14.000 gedupeerden recht hebben op de zogeheten ‘Catshuisregeling’. „Om dat voor elkaar te krijgen” is volgens de staatssecretaris „heel hard gewerkt”, maar desondanks „hebben we een aantal ouders nog niet kunnen bereiken”.

De afdeling UTH heeft de afgelopen maanden met een zogenoemde ‘lichte toets’ gecontroleerd of alle ouders die zich hebben gemeld daadwerkelijk recht hebben op de regeling. Dat gebeurde in groepen van 2.500 ouders per week. Eind maart meldde Van Huffelen dat zo’n vierduizend ouders daar geen recht op hebben, omdat ze „geen kinderopvangtoeslag hadden aangevraagd” of „mensen geen kinderen hadden”.

Nu blijkt dat in elk geval tienduizend ouders die zich hadden gemeld, niet voor 1 mei gecompenseerd worden, omdat ze daar geen recht op hebben of omdat de Belastingdienst ze niet heeft kunnen bereiken. Volgens de staatssecretaris hebben bij een afwijzing „minstens twee collega’s” naar de zaak gekeken en „zo nodig ook gebeld met de ouders”. Ze stelt dat ouders die nu niet in aanmerking komen, mogelijk nog een „integrale beoordeling” krijgen, waaruit alsnog kan blijken dat ze wel recht hebben op een financiële compensatie.

Als twee medewerkers hebben geconcludeerd dat er geen reden is iemand 30.000 euro uit te betalen, neemt de Belastingdienst telefonisch contact op met de ouder. Zo’n gesprek kan „nieuwe relevante informatie” opleveren, zegt een woordvoerder van Van Huffelen. Bij een integrale beoordeling kijkt de Belastingdienst samen met de ouder „uitgebreid naar de situatie” over de verschillende jaren heen en volgt op basis daarvan mogelijk een herbeoordeling.