Opinie

Europa moet opletten, Biden is hier en daar trumpiaans

Amerika Biden is voortvarend van start gegaan. Maar Europa moet opletten, zegt . De president trekt zijn eigen lijn en die is soms trumpiaans.
President Joe Biden spreekt eerder deze maand tijdens een virtuele ontmoeting van de Mexocaanse president Andres Manuel Lopez Obrador.
President Joe Biden spreekt eerder deze maand tijdens een virtuele ontmoeting van de Mexocaanse president Andres Manuel Lopez Obrador. Foto Andrew Harnik/AP

Joe Biden heeft er deze week honderd dagen opzitten als president. Wittebroodsweken, die vaak dienen als graadmeter van campagnebeloften en (nog) niet waargemaakte toezeggingen, van dromen en daden. Met zijn populariteit (59 procent) zit het wel goed. En inderdaad heeft de president meteen maatregelen genomen die duidelijk afstand namen van Donald Trump en een brug sloegen naar afvallige Republikeinen. Maar ook met af en toe een koude douche voor de oude bondgenoten, die Biden op 20 januari al heilig hadden verklaard.

Twee dingen vallen direct op. Biden is in zijn eerste honderd dagen enorm actief geweest op binnenlands terrein, waar zijn voorganger hem met een puinhoop heeft opgezadeld. In geld en maatregelen zijn democratie, de raciale kloof, de infrastructuur, onderwijs, gezondheidszorg, milieu en steun aan de armsten aangepakt en is, al dan niet onder de vlag van Covid-19-bestrijding, een ongekend herstelpakket op gang gebracht.

In het land waar sinds de Amerikaanse Vrijheidsoorlog meer doden door binnenlands wapengebruik zijn gevallen dan in alle ‘buitenlandse’ oorlogen sindsdien bij elkaar (1,5 miljoen), zijn in de eerste 73 dagen van Biden alweer tienduizend doden door vuurwapens en vijf schietpartijen met veel slachtoffers geteld; in 2020 onder Trump: twintigduizend doden door vuurwapens, vierentwintigduizend zelfmoorden met vuurwapens en 417 schietpartijen met veel slachtoffers. Biden heeft meteen maatregelen getroffen om het tij te keren, sprekend van een tweede ‘epidemie’ naast corona.

Achter de oren krabben

Op het gebied van buitenlandpolitiek heeft hij natuurlijk ook veel goeds gedaan, maar daarnaast valt toch op dat de VS hun eigen lijn trekken en lang niet altijd hun oren naar die van de oude bondgenoten laten hangen. Sterker nog: Biden is hier en daar trumpiaans. Het lijkt verstandig dat Europa zich even achter de oren krabt.

Lees ook: Joe Biden verandert het buitenlands beleid van de VS niet

Wat voorbeelden. Voor het komende begrotingsjaar vraagt Biden nauwelijks minder geld voor Defensie dan Trump, ruim 715 miljard dollar (600 miljard euro). Ook qua uitzendingen en bemoeienis wijst niets op een radicale breuk.

Het landmijnenprotocol: Obama hield zich daar nog goed aan, maar Trump liet vervolgens een flink aantal Obama-beperkingen varen. Biden beloofde die restricties in zijn campagne dan weer onverwijld terug te draaien: maar niets wijst nu op een ommezwaai want sommige landen zijn voor de VS te belangrijk om die mijnen bij het grofvuil te zetten. Belofte vooralsnog verbroken.

De aangekondigde ongedaanmaking van Trumps terugtrekking uit het Open Skies -Verdrag heeft Biden toch maar weer ingeslikt. Dat zou „het verkeerde signaal” aan de Russen geven, en de inspectievliegtuigen waarmee de VS op gezette tijden over Rusland konden vliegen zijn onlangs naar de schroothoop in Arizona gevlogen, weg ermee.

De ongedaanmaking van Trumps terugtrekking uit het Open Skies Verdrag heeft Biden toch maar weer ingeslikt

Kernwapens dan. Van de door Trump geplande enorme nucleaire modernisering kán Biden alvast een flink deel schrappen. Maar hij doet dat nog niet. Tijdens zijn campagne deed hij de nodige stoere uitspraken, maar hij schuift die maatregelen voor zich uit. Hij tartte China door te verklaren Japan desnoods met alle middelen, ook atoomwapens, te verdedigen.

Hij flirtte in zijn campagne nog met een No First Use–belofte (geen eerste inzet van atoomwapens zolang anderen dat niet doen), nu is het ook op dat thema oorverdovend stil. Ondanks alle spanning in de wereld en Russisch wangedrag is ‘NFU’ een interessante strategie die in de NAVO bespreekbaar zou moeten zijn, in ruil voor Russische concessies.

In maart verkondigde Biden zijn handen af te trekken van de Arabische agressie tegen Jemen, nadat hij eerder de verkoop van de F-35 (JSF) aan de Verenigde Arabische Emiraten (een Trump-besluit) in de wacht had gezet. Die verkoop gaat nu toch door en Saoedi-Arabië blijft Amerika’s vriend.

De Egyptische leider Sisi ook, die mocht voor tweehonderd miljoen dollar de aankoop van Amerikaanse raketten tekenen. En de Amerikaanse ambassade blijft in Jeruzalem, de erkenning van de Israëlische soevereiniteit over bezette gebiedsdelen blijft intact.

Lees ook: Biden brengt de VS terug op het wereldtoneel

De hoop op een meer op naleving van mensenrechten gericht beleid blijft natuurlijk overeind, maar Biden is ook realist en ruilde zonder overleg met Europa Hongkong, Taiwan en de Oeigoeren in voor een solo-succesje van John Kerry in Shanghai op klimaatgebied. Voorlopig America First, we zullen zien.

Soldaten ingraven

Ondanks een vinnig telefoontje sloot Biden begin april een akkoord met Mexico dat dat land tienduizend soldaten aan zijn noordgrens zal ingraven om de instroom van vluchtelingen uit Midden-Amerika tegen te houden. Bij alle verzachtingen zie ik bij Biden een trumpiaanse grondhouding. Eerdere gelijksoortige toezeggingen kreeg hij van Guatemala en Honduras. Schandalig!, riepen critici van Bidens migratiebeleid al. Zó ongemakkelijk is de realiteit, dat ze deels onder het tapijt wordt geveegd.

En dan ten slotte in deze bloemlezing de terugtrekking uit Afghanistan. Toch na twintig jaar, volgens het Costs of War-project van de Brown University 157.052 doden en een rekening voor de Amerikaanse belastingbetaler van 2.261 miljard dollar verder, een soort moderne vaandelvlucht. Armzalig goedgepraat door onze minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) aan talkshowtafels, nadat ze eerst het duo Trump-Mattis begin april 2018 stroop om de mond had gesmeerd en meer Nederlandse militairen had beloofd.

En nu? De Amerikaanse minister Antony Blinken (Buitenlandse Zaken) was ervoor naar Brussel gevlogen om de bondgenoten gewoon mee te delen dat zijn land er genoeg van had. Er zijn te veel voorbeelden van het tegendeel om van een echte ommezwaai te kunnen spreken.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.