De Oscar-winst van regisseur Chloé Zhao wordt in China zo goed als doodgezwegen

Filmprijzen Regisseur Chloé Zhao won als eerste niet-witte vrouw een Oscar voor beste regie. In haar geboorteland China wordt ze verguisd door nationalisten vanwege uitspraken in een interview uit 2013.

Regisseur Chloé Zhao met haar Oscars voor ‘Nomadland’. De film was de grote winnaar bij de uitreiking van de Amerikaanse filmprijzen dit jaar.
Regisseur Chloé Zhao met haar Oscars voor ‘Nomadland’. De film was de grote winnaar bij de uitreiking van de Amerikaanse filmprijzen dit jaar. Foto Chris Pizzello AFP

Het had een feest voor heel China kunnen zijn: Chloé Zhao, een vrouw van Chinese afkomst, die als eerste niet-witte vrouw ooit een Oscar krijgt voor beste regie van haar film Nomadland.

Maar het omgekeerde gebeurt: haar grote internationale triomf wordt in het hele land zo goed als doodgezwegen. Het onderwerp is nergens trending. Op Weibo, een soort Twitter, werd een hashtag over de film eerder juist wel 87 miljoen keer bekeken. Inmiddels staat er alleen nog een bericht dat de inhoud is verwijderd „in overeenstemming met de betreffende wetten, regels en politieke richtlijnen.”

Lees ook: ‘Nomadland’ grote winnaar bij Oscars

Toen Zhao in maart de Golden Globe won, was dat voor Chinese staatsmedia juist nog reden om haar volop toe te juichen. „De trots van China!”, kopte de deels door de Communistische Partij van China gefinancierde krant Global Times.

Daarna ging het mis. Chinese internetgebruikers diepten een interview op uit 2013, waarin Zhao vertelde over haar jeugd in China. Ze herinnert zich dat er toen „overal leugens waren”. Ze voelde zich opgesloten. „Veel van de info die ik kreeg toen ik jonger was, was niet waar, en ik werd heel opstandig tegen mijn familie en mijn achtergrond.”

Politiek

Zhao, die uit een zeer welvarend Beijings milieu komt, volgde haar middelbareschoolopleiding in het Verenigd Koninkrijk. Ze koos daarna voor een studie politieke wetenschappen in de VS. Dat was voor haar „een manier om uit te vinden wat echt is. Wapen jezelf met informatie, en stel die ook ter discussie”, zei ze daarover in het interview, dat later is ingekort en in originele vorm alleen nog in internetarchieven is terug te vinden.

Uiteindelijk keert ze zich weer af van politiek: ze heeft meer interesse voor wat mensen ten diepste verbindt dan in wat ze oppervlakkig gezien verdeelt.

De nationalistische Chinezen die haar op internet onder vuur nemen, hebben daar geen boodschap aan. Als je zegt dat er in China gelogen wordt, dan is dat op zich een aperte leugen die te vuur en te zwaard bestreden moet worden.

Dat de staatscensuur daarin meegaat, geeft aan hoe brandschoon en braaf je vandaag de dag moet zijn om in China officieel gerespecteerd te worden. Die eis geldt voor mensen van Chinese afkomst extra sterk.

De internetters diepten ook nog iets anders op: Zhao zou in een ander interview hebben gezegd dat Amerika nu haar land was. En dat is een vorm van landverraad in de ogen van nationalisten.

Alleen: Zhao had dat niet echt gezegd, daarom werd het later gecorrigeerd. Ze had juist uitgelegd dat ze veel dingen in de VS als buitenstaander kon beschouwen, omdat ze nu eenmaal niet Amerikaans was. Maar het kwaad was al geschied.

Dubbelzinnige felicitatie

Hu Xijin, de hoofdredacteur van de Global Times die zich over het algemeen super-nationalistisch uitlaat, feliciteerde haar nog wel met haar Oscar. Zijn tweet is alleen dubbelzinnig en een beetje dreigend. Hij waarschuwt dat de spanningen tussen de VS en China het haar nog lastig kunnen maken. Maar: „Hopelijk wordt ze steeds volwassener in het omgaan met die moeilijkheden”, voegt hij eraan toe. Daarmee legt hij de verantwoordelijkheid voor wat haar nu in China overkomt niet bij de internettrollen, maar bij Zhao zelf.

Lees ook: Aziatisch-Amerikanen breken door bij de Oscars

Toch is lang niet iedereen in China blij met de afkeuring die Zhao op internet ten deel is gevallen. Internetgebruikers proberen de censuur op de film te omzeilen door de Chinese naam ervan zodanig te verhaspelen dat de goede verstaander wel weet over welke film het gaat, maar de censuur niet. Of ze tikken de naam van de film in met telkens een spatie achter een van de vier karakters in de Chinese naam. Dan ziet de geautomatiseerde censuur ze namelijk als losse woorden, niet als de filmtitel. Studenten in Shanghai wilden de film vertonen via een VPN-verbinding, maar juist op dat moment liet de VPN het afweten.

De film zou oorspronkelijk vanaf 23 april in de Chinese bioscopen draaien. Daar is de laatste tijd niets meer over vernomen.