Wie verdient de Oscar voor beste camerawerk in 2021?

Cinematografie Het natuurlijke licht van het ‘magic hour’ versus vintage lenzen of ‘over the top’ Hollywood zwart-wit. Wie verdient de Oscar voor beste camerawerk in 2021?

Nomadland
Nomadland Foto Searchlight Pictures / The Walt Disney Company

Geen grote spektakelfilms waarin het camerawerk de aandacht op zichzelf vestigt. De genomineerden voor de Academy Award voor beste cinematografie zijn dit jaar zonder uitzondering reisverhalen door de binnenwereld van hun hoofdpersonen, of ze zich nu afspelen in majestueuze westernlandschappen als die van het sociaal-kritische Nomadland, of door vintage lenzen hoofdstukken uit de Amerikaanse geschiedenis belichten zoals in The Trial of the Chicago 7.

De grootste kanshebber

Nomadland, regie Chloé Zhao, cinematografie Joshua James Richards

Nomadland is een film verteld via licht. Elke lichtval roept een emotie op of sfeer. De vervreemding van het onmenselijke neonlicht in het onmetelijke Amazon-magazijn waar zestiger Fern (Frances McDormand) tegen een hongerloontje een paar weken aan de inpakband staat. De armoede van het kampeerlampje in haar camper, waarin ze woont. De warmte van het houtvuurtje waar ze haar lotgenoten treft, die andere moderne nomaden die buiten de Amerikaanse economie zijn gevallen. En de mix van eenzaamheid en vrijheid in die eindeloze zonsop- en -ondergangshots, dat betoverende ‘magic hour’ als ze over de desolate wegen van Nevada naar South-Dakota rijdt, op weg naar de volgende klus. Nomadland is een antikapitalistische docufictie, een roadmovie, een western in een mobilhome, en de Britse director of photography Joshua James Richard liet eerder zien hoe het veranderen van het licht een emotionele barometer is in films van regisseur Chloé Zhao als The Rider, maar bijvoorbeeld ook in het Yorkshire van Francis Lees God’s Own Country (beide 2017).

Mank Foto Netflix

De runner-up

Mank, regie David Fincher, cinematografie Erik Messerschmidt

Tegenover het naturalisme van Nomadland staat de bijna over the top kunstwereld van Mank. Regisseur David Fincher vertelt niet alleen een verhaal over het oude Hollywood, over hoe scenarioschrijver Herman J. Mankiewicz (Gary Oldman) eigenlijk het geheime wapen achter Orson Welles’ droomdebuut Citizen Kane (1941) was. Maar hij doet ook Hollywood op z’n aller-Hollywoods. Fincher staat erom bekend de visuele stijl van zijn films tot in de puntjes voor te bereiden. Director of photography Erik Messerschmidt (1980, werkte eerder met Fincher aan de serie Mindhunter, 2017-2019) gebruikt in Mank contrastrijk zwart-wit, slagschaduwen en peilloze scherptedieptes voor het majestueus vastleggen van filmsets en het landgoed van krantenmagnaat William Randolph Hearst. Hij gebruikt dezelfde technieken om de toeschouwer deelgenoot te maken van de koortsdromen en deliria van de bedlegerige Mank als hij zijn scenario visualiseert en dicteert aan secretaresse Rita Alexander, die opmerkt hoe fantasie en werkelijkheid door elkaar sluimeren.

News of the World

De bescheiden kandidaat

Tom Hanks in western-widescreen News of the World, regie Paul Green-grass, cinematografie Dariusz Wolski

Regisseur Paul Greengrass (van de Bourne-serie tot Utøya-film July 22) staat bekend om zijn rauwe realisme, de Poolse director of photography Dariusz Wolski (1959) om zijn grootste spektakel-set-ups (denk maar aan zijn werk voor de Pirates of the Caribbean-reeks.) In western News of the World, met Tom Hanks als rondreizende krantenvoorlezer die zich over een weesmeisje ontfermt, experimenteerde Wolski met Greengrass’ favoriete handheld-camerastijl, maar probeerde hij desondanks met zijn rustige composities het gevoel van John Ford-klassiekers op te roepen. Je zou het bijna bescheiden noemen.

The Trial of the Chicago 7

De veteraan

The Trial of the Chicago 7, regie Aaron Sorkin, cinematografie Phedon Papamichael

De enige cinematograaf die eerder voor een Oscar werd genomineerd is de Grieks-Duitse Phedon Papamichael (1962), destijds voor de in grofkorrelig zwart-wit gedraaide roadmovie Nebraska (2013) van Alexander Payne (met wie Papamichael meerdere films maakte). Met meer dan 60 credits van grote regisseurs (George Clooney, Clint Eastwood, James Mangold) is hij de echte veteraan in dit rijtje. Voor het historische rechtbankdrama The Trial of the Chicago 7, dat zich afspeelt in de nasleep van protesten tegen de Vietnamoorlog in 1968, creëerde hij een ‘vintage’ aandoende look door een combinatie van wijde shots, handheld-camera’s en antieke, speciaal voor hem gemaakte lenzen waardoor je elk stofje in het daglicht ziet dansen. Dat streven naar ‘authenticiteit’ is zijn handelsmerk.

Judas and the Black Messiah Foto Glen Wilson / Warner Bros Entertainment

Wie zou moeten winnen

Judas and the Black Messiah, regie Shaka King, cinematografie Sean Bobbitt

Het rode neonlicht van Leon’s Bar dat in de openingsscène van Judas and the Black Messiah op het beregende asfalt reflecteert. De rode auto die ‘verrader’ Bill O’Neal (LaKeith Stanfield) daar voor de deur jat, en die hem laat afdalen in een hellevaart van vriendschap en verraad met Black Panther-revolutionair Fred Hampton (Daniel Kaluuya). Het camerawerk van de Texaanse Sean Bobbitt (1958; bekend van onder meer zijn werk aan Steve McQueens Hunger en 12 Years a Slave) is verreweg het indrukwekkendste van alle genomineerden. Het is dienstbaar aan het verhaal, maar vertelt via kleur, subjectieve perspectieven, subtiel lichtgebruik en veel duisternis in elk shot dat loyaliteit, trouweloosheid en noodlot vanuit elk perspectief kunnen verschuiven. De ene keer is het O’Neal die in de schaduw verdwijnt, dan weer zijn FBI-contactpersoon Roy Mitchell (Jesse Plemons), en zelfs Hampton zien we soms in het volle licht en dan weer in het duister. Iedereen heeft een dubbele agenda lijkt het wel, en het camerawerk draagt zo bij aan wat er in de plot wordt onthuld en verhuld.