Zusterpartijen CDU en CSU twisten over kanselierskandidaat

Duitse christendemocraten De tijd lijkt in het voordeel te werken van de Beierse Söder.

Markus Soeder (l) (CSU) praat via online video met Armin Laschet (CDU).
Markus Soeder (l) (CSU) praat via online video met Armin Laschet (CDU). Foto Federico Gambarini/Reuters

De aanhoudende strijd om de kanselierskandidatuur tussen Armin Laschet van CDU en Markus Söder van de Beierse zusterpartij CSU drijft de ‘Union’, het samenwerkingsverband tussen CDU en CSU, uiteen. Als Söder niet inbindt, is de oprichting van een Beierse CDU niet langer taboe, klonk het zaterdag dreigend van een CDU-Europarlementariër. Bondsdag-voorzitter en CDU-prominent Wolfgang Schäuble noemde het „onverdraaglijk” dat Söder de stem van het CDU-bestuur voor Laschet afdoet als „achterkamertjespolitiek”.

De in vijftien van de zestien deelstaten vertegenwoordigde CDU vormt in de Bondsdag één fractie met de Beierse zusterpartij CSU. Bij Bondsdagverkiezingen schuiven de partijen een gezamenlijke kandidaat-kanselier naar voren.

Vorige week zondag maakte CSU-voorzitter Markus Söder zijn interesse in het kanselierschap kenbaar, mits hij genoeg steun van de CDU zou krijgen. Het CDU-bestuur sprak daarop de voorkeur voor CDU-voorzitter en minister-president van Noordrijn-Westfalen Armin Laschet uit. Söder trok zich echter niet terug, maar noemde het besluit van het CDU-bestuur dat van een ‘achterkamertje’ en beriep zich op zijn grote populariteit onder kiezers. Volgens recente peilingen vindt 63 procent van de kiezers Söder een geschikte kanselier, en maar 29 procent Laschet.

Sindsdien staan de voorzitters van CDU en CSU tegenover elkaar en het is de vraag hoe er een beslissing kan vallen. Commentatoren hebben het over een ‘chicken game’: twee auto’s rijden elkaar op een smalle weg met hoge snelheid tegemoet, de eerste die uitwijkt om een botsing te voorkomen verliest. In het geval van Armin Laschet en Markus Söder zou dat zijn: de eerste die zijn kanselier-ambities opgeeft om de verdeeldheid tussen de twee partijen een halt toe te roepen, verliest. Söder, zo is de angst binnen de CDU, is het meest roekeloos, en maalt er niet om in zijn ambitie de CDU grote schade toe te brengen.

Nog razen Laschet en Söder door. Vrijdag onderhandelden zij tot laat op de avond, zonder resultaat, zaterdag idem dito. Vele partijprominenten drongen aan op een beslissing vóór maandag, wanneer de belangrijkste concurrent van de CDU/CSU in de komende verkiezingen, de Groenen, zijn lijsttrekker zal presenteren; die deadline bleek niet haalbaar.

Lees ook: De strijd om Merkels opvolging

De verstrijkende tijd lijkt vooral in het voordeel van Söder. Na de steun van het CDU-bestuur voor Laschet vorige week maandag, klinken er steeds meer CDU-stemmen voor CSU’er Söder. CDU-minister-presidenten van Saksen-Anhalt en Saarland spraken zich voor hem uit. In de oostelijke deelstaten hebben veel afgevaardigden een voorkeur voor Söder omdat hij, als de conservatievere van de twee, stemmen van de AfD zou kunnen terugwinnen. De CDU-afdeling in Nedersaksen, en de Junge Union, de jongerenafdeling van CDU/CSU, stemden zondagavond om hun voorkeur kenbaar te maken. De jongeren stemden in ruime meerderheid voor Söder. Uit Nedersaksen is geen uitslag bekendgemaakt, maar ook daar wordt winst voor Söder verwacht. Voor Laschet is die almaar slinkende steun dramatisch: als hij toch nog lijsttrekker wordt, is het er op voorhand een die een groot deel van de partij zelf al niet wilde.

Binnen de CDU/CSU-fractie in de Bondsdag lijkt ook een meerderheid Söder te steunen, niet in de laatste plaats omdat de parlementariërs hun zetel willen behouden. Een deel van de fractie dringt nu aan op een stemming. Ook in 1979, toen CDU en CSU tegenover elkaar stonden omdat de CSU erop stond Franz-Josef Strauss lijsttrekker te maken, gaf de Bondsdagfractie de doorslag. Het werd Strauss.

De Bondsdagverkiezingen zijn over vijf maanden. De CDU/CSU staat, behalve wat het lijsttrekkerschap aangaat, ook verder met lege handen: er is nog geen programma, geen leidend thema, en bondskanselier Angela Merkel, die de partij zestien jaar lang belichaamde, vertrekt.