Indiase infectiedeskundige: ‘Het virus dat hier nu rondraast, verspreidt zich als vuur’

Zuurstofgebrek India dacht het coronavirus onder controle te hebben. Maar een zeer besmettelijke nieuwe variant grijpt nu razendsnel om zich heen en ziekenhuizen bezwijken. „We hebben geen bedden meer. Niemand heeft nog plek.”

Een nieuwe coronavariant grijpt in India snel om zich heen. Ziekenhuizen kunnen de toestroom van nieuwe patiënten niet meer aan.
Een nieuwe coronavariant grijpt in India snel om zich heen. Ziekenhuizen kunnen de toestroom van nieuwe patiënten niet meer aan. Foto Manish Swarup/AP

Meneer, het zuurstofniveau van mijn oom op leeftijd blijft maar dalen. We hebben een ziekenhuisbed nodig. Alstublieft, help ons.”

„Meneer, mijn vrouw en ik hebben de hele nacht niet kunnen slapen. Ik heb geen kracht meer. Doe alstublieft iets zodat we kunnen worden opgenomen en behandeld. Alstublieft.”

„Ik heb zoveel pijn.”

Op sommige momenten, zegt Nitin Shinde, infectieziektespecialist in een particulier ziekenhuis in de Indiase stad Nagpur, kan hij het steeds weer oplichten van zijn telefoon niet meer aan. Tot diep in de nacht blijven de whatsapp-berichten binnenstromen.

„Soms zet ik mijn telefoon uit. Het is te gewoon te veel.” Even valt het stil aan de andere kant van de lijn. En wat kan hij deze mensen nou antwoorden, zegt de arts dan. „Niets. We hebben geen bedden meer. Niemand heeft nog plek.”

Iedere dag brengt weer een nieuw, grimmig record in India. De afgelopen 24 uur nam het aantal mensen bij wie corona is vastgesteld met ruim 270.000 toe, een verdubbeling in amper een week tijd. Het aantal doden: 1.600. Beide zijn vrijwel zeker een flinke onderschatting: laboratoria in steden als Delhi en Mumbai worstelen om aan alle testverzoeken te voldoen. Tegelijk is de druk op crematoria op sommigen plekken zo groot, dat de lichamen buiten op straat worden verbrand.

Werd de schuld in eerste instantie gelegd bij de laksheid die zowel bij politici als burgers erin was geslopen, inmiddels wijzen experts op groeiend bewijs dat een nieuwe, zeer besmettelijke variant achter India’s verwoestende tweede golf zit. Deze variant, B.1.617 gedoopt, lijkt zich niet alleen veel sneller en gemakkelijker te verspreiden, met hele families die in één klap ziek worden, artsen vrezen ook dat zij mogelijk meer nog dan de Britse en Braziliaanse variant in staat is het immuunsysteem te omzeilen.

Lees ook: Variant op variant, dat maakt het coronavirus grillig

„We zien patiënten zoals we ze niet eerder zagen”, zegt Shinde. In het Alexis Multispeciality ziekenhuis in Nagpur waar de infectiespecialist werkt, liggen deze dagen zieken zo jong als dertien en veertien jaar oud aan de beademingsapparatuur. Shinde: „Bij veel patiënten zien we ook dat de longen nu veel sneller door het virus worden aangetast. In de eerste golf deden complicaties zich over het algemeen pas voor in de tweede week, nu is dat al na drie of vier dagen.”

Vorige maand erkende de Indiase regering dat een tot dan toe nog onbekende variant was aangetroffen onder Indiase coronapatiënten, met een zogenoemde ‘dubbele mutatie’: deze variant heeft eenzelfde zorgelijke mutatie als de Braziliaanse en Zuid-Afrikaanse, plus nog een mutatie die ook gezien wordt bij de Californische variant. Niets voor mensen om zich zorgen over te maken, was de boodschap van de autoriteiten in New Delhi.

Daar blijft alleen steeds minder van over. In de centrale deelstaat Maharashtra, dat dagelijks tienduizenden nieuwe besmettingen ziet, bleek onlangs dat het Nationale Instituut voor Virologie de nieuwe variant in meer dan 60 procent van de monsters had aangetroffen die het tussen januari en maart onder coronapatiënten verzamelde. „De trend is duidelijk”, zegt immunoloog Vineeta Bal. „Zelfs al is dat op basis van suboptimale data, zoals alles hier suboptimaal functioneert.”

Al langer waarschuwen experts als Bal dat op veel grotere schaal onderzoek moet worden gedaan naar de aanwezigheid van nieuwe mutaties in India. Zo erkende een ambtenaar van het ministerie van Gezondheid tegen een journalist van de website Down To Earth dat in de eerste drie maanden van 2021 van minder dan 1 procent van de coronapatiënten in India monsters waren opgestuurd om de genetische code van het virus in kaart te brengen.

„Het ontbreekt ons aan de competentie, de mankracht en simpelweg de infrastructuur om dit op te schalen naar een niveau zoals bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk”, zegt Bal. „De data die we hebben, komt uit staten waar het zorgstelsel redelijk op orde is. Zo weten we dat in Punjab, waar ze een grote diaspora in het Verenigd Koninkrijk hebben, de Britse variant wijdverbreid is. Maar in armere staten waar het systeem veel zwakker is, hebben we simpelweg geen idee.”

Indiase variant bereikt VK

Afgelopen week werd bekend dat de eerste gevallen van de Indiase variant in het VK zijn aangetroffen (inmiddels 133). In Nederland is de mutatie nog niet vastgesteld. „Dit is een variant of interest die wij volgen”, reageerde Maria van Kerkhove, Covid-19-teamleider van de Wereldgezondheidsorganisatie in een persconferentie. Dat dit coronavirus niet één, maar twee mutaties bezit, noemde ze daarbij „zorgwekkend”.

Veel is nog onbekend over B.1.617. Maar vooralsnog lijkt deze variant niet dodelijker dan andere, zeggen artsen. „Het grote gevaar zit hem in de enorme besmettelijkheid”, zegt infectiedeskundige Shinde. „Het virus dat hier nu rondraast, verspreidt zich als vuur. Dat leidt tot veel meer ziekenhuisopnames. Ziekenhuizen kunnen dat niet aan, waardoor niet iedereen op tijd de juiste zorg krijgt.”

Dat komt niet alleen door een gebrek aan bedden. De arts vertelt dat in Alexis wekelijks zo’n tien collega’s positief testen. Dit terwijl de meesten gevaccineerd zijn: een teken, zij het vooralsnog alleen anekdotisch, dat het virus hier mogelijk deels aan vaccins weet te ontsnappen. „Het goede nieuws is dat niemand erg ziek wordt”, zegt Shinde. „Maar we zitten wel met een gebrek aan personeel.”

Nabestaanden begraven een slachtoffer van de nieuwe coronagolf op een begraafplaats in New Delhi. Er vallen in India nu zo’n 1.600 doden per dag.

Foto Archana Thiyagarajan/AFP

Begin maart verkondigde de minister van Gezondheid nog trots dat India „in de eindfase van de pandemie” was beland. Amper een week later was Nagpur, dat valt onder Maharashtra, de eerste stad om een nieuwe lockdown in te voeren. Inmiddels is het tekort aan ziekenhuisbedden er volgens Shinde opgelopen tot zo’n 1.000 tot 1.500. „We hebben onze capaciteit tot het maximale opgehoogd, maar het is niet genoeg. Iedere dag weer moeten we mensen wegsturen.”

En niet alleen in Nagpur. De implosie van India’s zorgsysteem is live te volgen op sociale media. Twitter staat vol met video’s van naar adem happende patiënten en hun wanhopige familieleden, wachtend op de stoep of in ellenlange rijen ambulances tot ze kunnen worden opgenomen, in Delhi, Ahmedabad of Indore.

Lees ook: Indiase ziekenhuisdirecteur: ‘We hadden nog voor zeven uur zuurstof’

Nijpend is ook het tekort aan medische zuurstof. In navolging van zijn collega in Maharashtra keerde ook Arvind Kejriwal, de deelstaatleider van Delhi zich zondagavond op Twitter tot de centrale regering. „ZUURSTOF IS EEN NOODGEVAL GEWORDEN IN DELHI”, schreef hij in kapitalen. De verantwoordelijk minister reageerde onbewogen. Het is aan de staten om „de vraag naar zuurstof” onder controle te houden, zei hij tegen persbureau ANI.