Minneapolis houdt adem in voor vonnis zaak-Floyd

Na nieuwe incidenten De dood van George Floyd bij zijn arrestatie schokte de VS. Het proces tegen de agent onder wiens knie Floyd stierf, nadert zijn einde.

Philonise Floyd getuigt tijdens het proces over de dood van zijn broer George.
Philonise Floyd getuigt tijdens het proces over de dood van zijn broer George. Foto Jane Rosenberg/Reuters

Minneapolis houdt de adem in, en de rest van het land kijkt huiverig toe. Met het slotpleidooi van de verdediging nadert het proces tegen Derk Chauvin maandag zijn einde. Nadat politieman Chauvin in Minneapolis zijn knie net zo lang op de nek van de zwarte arrestant George Floyd had gehouden tot die dood was, barstten vorig jaar overal in de Verenigde Staten onstuimige protesten los tegen het politiegeweld dat vooral het Afrikaans-Amerikaanse deel van de bevolking treft. Vrijspraak van de agent – en dat gebeurt in de ruime meerderheid van dit soort gevallen – zal vrijwel zeker tot ongeregeldheden leiden. Openbare scholen zullen de deuren vanaf woensdag tot en met vrijdag sluiten met het oog op eventuele rellen. Afgevaardigde Maxine Waters, een Democraat uit Californië, demonstreerde zaterdag in Minneapolis en drukte de bevolking op het hart de straat op te gaan als Chauvin niet wordt veroordeeld.

Nieuwe gevallen van politiegeweld verhoogden de afgelopen week de spanning nog verder. In een voorstad van Minneapolis schoot een politieagent vorige week zondag een twintigjarige zwarte man dood. Later bleek dat de agent haar taser had willen gebruiken om de man tegen te houden toen die wilde wegrijden, maar dat ze per vergissing haar pistool had afgevuurd. Zij nam ontslag, is gearresteerd en op borgtocht vrijgelaten.

Video-opnamen van eerder politie-optreden kwamen afgelopen week naar buiten en waren als nieuwe olie op het vuur. Op eentje is te zien hoe een politieman in Chicago een dertienjarige jongen doodschiet, nadat die zijn handen in de lucht had gestoken zoals de agent vroeg. Op de andere houden agenten met getrokken pistool een legerofficier aan omdat ze geen kenteken op zijn auto zagen. „Ik ben eerlijk gezegd bang om uit te stappen”, zegt de zwarte militair in de video. „Ja, en terecht”, bijt de agent hem toe.

Het zijn incidenten in een lange reeks. Uit een database die The Washington Post bijhoudt sinds 2015 blijkt dat politiekogels relatief twee keer zo vaak zwarte als witte Amerikanen doden. Van de honderd politiemensen die iemand hebben doodgeschoten, worden er in de VS gemiddeld niet meer dan twee vervolgd wegens doodslag. En van degenen die werden vervolgd sinds 2005, is een derde veroordeeld.

Bewoners vrezen voor wat er gebeurt, mocht de jury agent Derek Chauvin vrijspreken. „Ik denk niet dat de stad een ‘niet-schuldig’ overleeft”, zegt boekverkoper en buurtorganisator Sam Gould door de telefoon.

Lees ook ‘Met racisme had de dood van George Floyd niks te maken’

Dit is waarom Minneapolis is lamgelegd met wegversperringen en blokkades, dit is waarom naast de zwaarbewapende politiemacht ook reservisten met pantservoertuigen zijn opgeroepen. Na de dood van George Floyd werd in Minneapolis wekenlang geprotesteerd tegen het politiegeweld dat vooral de zwarte bevolking treft. Delen van de binnenstad werden in de as gelegd, een politiekantoor werd verwoest. De dood van Daunte Wright door politievuur in de voorstad leidde afgelopen week opnieuw tot dagenlange rellen, waarbij het openbare leven vrijwel is platgelegd. Zondag schoten onbekenden vanuit een auto op leden van de nationale reserve. Twee militairen raakten daarbij licht gewond.

Agent Derk Chauvin (r) en zijn advocaat maken aantekeningen tijdens een zitting. Foto: Jane Rosenberg/Reuters

Zwijgrecht

Drie weken heeft de inhoudelijke behandeling van de zaak geduurd. Chauvin, aangeklaagd wegens doodslag, heeft zich in de rechtszaal beroepen op zijn zwijgrecht. Maar de getuigen die zijn advocaat liet oproepen, maakten de lijn van de verdediging duidelijk. Floyd zou, als drugsgebruiker en hartpatiënt, niet zijn overleden doordat Chauvins knie hem de adem afsneed, maar zijn bezweken aan zijn eigen slechte conditie. Een patholoog verklaarde voor de verdediging dat Floyd is gestorven aan „plotse hartritmestoornissen”.

Daar tegenover stelde de patholoog anatoom die Floyd direct na zijn dood onderzocht, dat hij was gestorven „in de context” van het optreden van de vier aanwezige agenten. De andere drie komen naar verwachting in augustus voor de rechter.

Het openbaar ministerie trok de meeste tijd uit voor de getuigenis van longspecialist Martin Tobin, van een universitair ziekenhuis in Chicago. Hij demonstreerde plastisch hoe de ademhaling bij mensen werkt, en liet daarna zien aan de hand van de videobeelden die van Floyds aanhouding en dood zijn gemaakt, hoe hij sterft door ademnood.

De filmbeelden van Floyds dood, waaruit blijkt dat Chauvin 9 minuten en 29 seconden knielde op diens nek, werden tijdens het proces keer op keer vertoond. Omstanders die de agenten destijds wezen op de benarde toestand van Floyd, legden soms emotionele getuigenissen af. Pogingen van de verdediging om de omstanders af te schilderen als een meute door wie de agenten in kwestie zich bedreigd voelden, botsten met de situatie die uit de filmbeelden sprak en de verklaringen van getuigen.

Het meest uitzonderlijke in dit strafproces was het feit dat de leiding van het politiekorps van Minneapolis tegen haar eigen agent getuigde. In de meeste zaken tegen agenten komt het korps hen te hulp in de rechtszaal. Hier hoorde de jury verschillende collega’s en leidinggevenden van Chauvin verklaren dat zijn optreden „volkomen ongerechtvaardigd” was, zoals een ervaren politieman van het korps zei.

Het openbaar ministerie liet twee opleiders getuigen die agenten in Minneapolis trainen. Volgens een van hen was wat Chauvin die dag deed, een „geïmproviseerde” techniek, „niet wat wij aanleren”. Is dit nodig, vroeg de openbaar aanklager aan een andere opleider nadat opnieuw het filmpje was afgespeeld. „Ik zou zeggen van niet”, zei de opleider.

Symbolisch was de getuigenis van hoofdcommissaris Medaria Arradondo van Minneapolis. Als hoogste baas van Chauvin nam hij ondubbelzinnig afstand van diens optreden. Hooguit „in de eerste seconden” van de confrontatie was het geweld dat Chauvin gebruikte gerechtvaardigd geweest, om Floyd in bedwang te houden, aldus Arradondo. De minutenlange onderdrukking van Floyd was volgens hem „geen deel van onze opleiding. En het is beslist geen deel van onze ethiek en onze normen.”