Stuntelend voert de Australische premier Morrison strijd tegen seksisme

Seksisme Na een reeks schandalen gaat de conservatieve regering van de Australische premier Scott Morrison seksueel wangedrag tegen vrouwen aanpakken. Maar de woede over het aarzelende optreden en het gestuntel is nog lang niet bedaard.

Brittany Higgins zegt op 24-jarige leeftijd door een collega te zijn verkracht in het Australische parlementsgebouw. Haar verhaal leidde in maart tot landelijke protestacties.
Brittany Higgins zegt op 24-jarige leeftijd door een collega te zijn verkracht in het Australische parlementsgebouw. Haar verhaal leidde in maart tot landelijke protestacties. Foto Lukas Coch/via Reuters

Is Scott Morrison soms niet de premier van álle Australiërs? De vraag kwam van een journaliste toen de regeringsleider een aparte minister aanstelde om seksisme in de Australische samenleving aan te pakken, en haar presenteerde als „feitelijk de premier voor de vrouwen”. Was Morrison dat zélf dan niet?

Morrisons gestuntel draagt bij aan de woede over het seksuele geweld en het seksisme waar veel vrouwen in het land mee te maken krijgen. De premier presenteerde afgelopen week een ‘routekaart naar respect’, gebaseerd op een rapport van de Australische mensenrechtencommissie. Nadat het rapport eerst een jaar op de plank is blijven liggen, zegt de regering nu de aanbevelingen tegen seksuele intimidatie op het werk ‘grotendeels’ op te volgen.

Maar dat is niet genoeg om de kritiek op de conservatieve regering, en op Morrison in het bijzonder, te doen verstommen. „Scott Morrison onderschat vrouwen. Hij probeert te laten zien dat hij het snapt, maar blijft worstelen met een ‘vrouwenprobleem’”, schreef Michelle Grattan, een politiek journalist met meer dan veertig jaar ervaring in Canberra, in een opiniestuk.

Lees ook Massale protesten in Australië tegen seksisme en intimidatie

Twee schandalen staan aan de wieg van de huidige onvrede. Brittany Higgins, een medewerkster van voormalig minister van Defensie Linda Reynolds, vertelde begin februari dat ze in 2019 op 24-jarige leeftijd na een avondje stappen zou zijn verkracht door een collega in het kantoor van de minister. Ze ging met haar verhaal naar Reynolds, maar voelde zich door haar baas en haar collega’s gedwongen om te kiezen tussen een stap naar de politie en haar carrière binnen het ministerie.

„Deze mensen waren mijn idolen, ik had mijn leven aan hen gewijd. En plotseling behandelden ze me anders. Ik was niet een vrouw die net een levensveranderende, traumatische gebeurtenis had meegemaakt, ik was een politiek probleem”, zei Higgins tijdens de ‘March 4 Justice’-demonstratie waar verspreid over heel Australië meer dan honderdduizend mensen op afkwamen.

De zaak-Higgins leidde begin maart tot landelijke protestacties, zoals hier in de stad Brisbane.

Foto Dave Hunt/EPA

En dan was er nog de minister van Justitie, Christian Porter. Die zou in 1988 als zeventienjarige zelf een meisje van zestien hebben verkracht. De vrouw trok jaren later aan de bel, en maakte vorig jaar een einde aan haar leven. Porter ontkent de beschuldigingen. Zowel hij als Reynolds namen een paar weken ziekteverlof, maar Morrison weigerde zijn kabinetsleden te ontslaan. Inmiddels hebben ze beiden een nieuwe ministerspost gekregen.

Masturberen op een bureau

Een beerput van verhalen over seksueel misbruik en intimidatie binnen de Australische politiek is opengegaan.

Zo werd een politicus betrapt op het stiekem fotograferen onder een rokje van een medewerkster, en openbaarde een klokkenluider in maart berichten uit een besloten Facebookgroep waarin mannelijke medewerkers opscheppen over het ontvangen van prostituees in het parlement en seks in de gebedsruimtes.

Ook werd in die groep een video gedeeld van een medewerker die masturbeert op het bureau van een vrouwelijk parlementslid.

De klokkenluider die deze verhalen naar buiten bracht, sprak in een interview met nieuwszender 10 News over een „giftige jongensclub”. „Ik heb zoveel van die video’s gezien dat ik er haast immuun voor ben geworden”, zegt hij. Hij heeft een klacht ingediend tegen zes politieke medewerkers. „Het is een cultuur van mannen die denken dat ze kunnen doen wat ze willen.”

De affaires hebben een oude, diepe onvrede over sekseongelijkheid losgemaakt. Australië loopt op dat vlak achter in vergelijking met andere westerse landen. In de jaarlijkse graadmeter voor gelijkstelling van seksen van het World Economic Forum (WEF) zakte Australië van de 44ste naar de vijftigste plek op de zogeheten Gender Gap Index. Een sterk contrast met buurland Nieuw-Zeeland, dat nummer vier van de wereld is. Het illustreert hoe traditioneel de man-vrouwverhoudingen nog altijd zijn in Australië.

#ScottyTheMysoginist

Morrison lijkt zich ondertussen moeilijk te kunnen inleven in het leed dat de vrouwen massaal delen. Pas na een gesprek met zijn vrouw Jenny bood hij zijn excuses aan voor zijn afstandelijke reactie op de vermeende verkrachting van Brittany Higgins. Morrison: „Ze zei tegen mij: ‘Je moet hier als vader over nadenken. Wat zou je willen dat er gebeurde als het over onze meisjes ging?’”

De Australische premier Scott Morrison eerder deze maand bij de presentatie van plannen om seksueel wangedrag op de werkvloer tegen te gaan.

Foto Mick Tsikas/EPA

Zijn woorden kwamen al gauw als een boemerang bij hem terug. De hashtag #ScottyTheMysoginist werd trending op Twitter. Morrison wordt gezien als ‘onderdeel van het probleem’, schreef Riah Matthews, hoofdredacteur van nieuwswebsite news.com.au. „Dit soort taalgebruik, ‘als vader’, en ‘onze meisjes’, is gevaarlijk. Het insinueert dat vrouwen alleen waardig zijn als ze op een of andere manier speciaal zijn voor een man. Moeten mannen echt aan een vrouw denken als iemands dochter, voordat ze snappen dat het onaanvaardbaar is om haar seksueel te misbruiken?”

Het zijn niet vrouwen die foto’s onder rokjes maken

Alex Lee journalist en komiek

Het was niet de eerste keer dat Morrisons taalgebruik opvalt. In een persconferentie over de maatregelen nam hij drieëndertig keer het woord ‘vrouw’ of ‘vrouwen’ in de mond, tegenover slechts drie keer het woord ‘man’. „Waarom heeft de premier het niet over mannen?”, vroeg journalist en komiek Alex Lee zich af in een commentaar. „Het zijn tenslotte niet vrouwen die zich aftrekken op bureaus, of foto’s onder rokjes maken. Bot gezegd, vrouwen zijn niet zichzelf aan het verkrachten.”

Twitter avatar TheFeedSBS The Feed SBS The PM is talking a lot about women right now. But why isn’t he talking about men? @alex_c_lee https://t.co/1eonFPQGbO

Cynisme

Een peiling liet zien dat de steun voor Scott Morrison de laatste weken is gedaald tot het laagste niveau sinds hij onder vuur lag vanwege de bosbranden vorig jaar, naar 55 procent. De Australische editie van The Guardian berekende dat de steun vooral bij Australische vrouwen ver te zoeken is, 42 procent van de Australische vrouwen heeft géén vertrouwen in Morrison.

Grace Tame (26), die begin dit jaar de award ‘Australiër van het Jaar 2021’ van premier Scott Morrison ontving vanwege haar inzet voor slachtoffers van seksueel misbruik, verwoordt het cynisme dat veel vrouwen voelen ten opzichte van de nieuwe plannen van het kabinet. Ze is zelf slachtoffer van seksueel geweld door een leerkracht op haar middelbare school.

Tijdens een gesprek op Griffith University waarschuwde ze „om niet naïef te zijn en te worden misleid door oppervlakkige afleidingen die als oplossingen worden aangedragen”. Voor de vrouwen van Australië geldt het adagium: eerst zien, dan geloven.