‘In 2050 meer 80-plussers en migranten, verzorgingsstaat onder druk’

Onderzoek De Nederlandse bevolking groeit de komende jaren naar een inwonertal tussen de 17 en 21,8 miljoen. Tegelijkertijd neemt het aantal werkenden relatief af.
Het aantal tachtigplussers neemt toe de komende jaren.
Het aantal tachtigplussers neemt toe de komende jaren. Foto Sabine Joosten/ANP/ Hollandse Hoogte

In 2050 telt Nederland een stuk meer tachtigplussers en migranten, terwijl het aantal werkenden relatief zal zijn afgenomen. Dat blijkt dinsdag uit onderzoek van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De studie schetst het beeld van een werkende beroepsbevolking die krimpt, maar wel de verzorgingsstaat, met daarin een toenemende vraag naar zorg, overeind moet houden.

De onderzoekers stellen vast dat Nederland in 2050 tussen de 17 en 21,8 miljoen inwoners telt. In het scenario dat de levensverwachting sterk toeneemt, verdrievoudigt het aantal tachtigplussers de komende jaren naar 2,6 miljoen. In 2050 is het percentage Nederlanders dat ouder dan tachtig is tussen de 8 en 13 procent. Ook het aantal migranten neemt volgens het CBS en NIDI de komende jaren toe. Nu telt Nederland 4,2 miljoen migranten, zo’n 24 procent van de bevolking. Dat aantal zal toenemen tot 31 tot 40 procent in 2050.

Om de toenemende vraag naar zorg te kunnen blijven betalen, moet het aantal werkenden sterk groeien en moeten meer mensen ervoor kiezen om in de zorg te werken. Als de arbeidsparticipatie niet verandert, daalt het huidige aandeel werkenden van 46 procent naar 44 tot 41 procent in 2050. Daarom adviseert het NIDI toekomstige kabinetten te stimuleren vrouwen, migranten en ouderen vaker en langer te laten werken.

Beleidskeuzes

De onderzoekers dragen verschillende beleidskeuzes aan om deze groepen aan te moedigen meer te werken. Zo kan een door de overheid betaalde kinderopvang vrouwen stimuleren om meer of vaker te werken en moeten vluchtelingen eerder scholing krijgen om zich voor te bereiden op de arbeidsmarkt. Ook moeten werkgevers en overheid inventariseren hoe ze omstandigheden creëren waaronder ouderen zolang mogelijk kunnen doorwerken.

In 2018 diende toenmalig VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff bij de Algemene Politieke Beschouwingen een motie in om het kabinet te laten onderzoeken hoe de bevolkingssamenstelling van Nederland er de komende jaren uit komt te zien. Vorig jaar juli concludeerden de onderzoekers al dat de bevolking de komende dertig jaar sterk vergrijst en diverser wordt.

Het NIDI en CBS publiceerden dinsdag de laatste inzichten uit dat onderzoek en gaat daarin uit van acht bevolkingsvarianten. Daaruit blijkt ook dat het percentage Nederlanders tussen de twintig en 67 jaar relatief zal afnemen, van de huidige 60 procent van de bevolking nu naar 57 tot 59 procent in 2050. Die afname komt volgens de onderzoekers omdat het aantal Nederlanders met een werkzame leeftijd de komende dertig jaar met ruim een miljoen krimpt.

Volgens het NIDI leiden de demografische ontwikkelingen tot maatschappelijke vraagstukken op gebied van zorg, onderwijs, werkgelegenheid en wonen. Zo heeft migratiebeleid gevolgen voor de woonvraag, doordat migranten en ouderen vaker alleen wonen. Het is een „politieke keuze” om dat op te lossen met meer woningbouw of „ouderen te stimuleren naar een semicollectieve woonvorm te verhuizen”, stellen de onderzoekers. Ze adviseren daarom om verschillende ministeries samen te laten werken om met een politiek antwoord te komen op de demografische scenario’s en de gevolgen voor de samenleving daarvan.

Lees ook: Nu op de agenda: hoe vol is vol?