Samen ‘boeren’ vanaf de bank verbindt

Co-opgames Samen gamen blijkt de manier om in contact te blijven. Games als It Takes Two zoeken daarbij naar nieuwe vormen om te verbinden. „Je moet met iemand spelen van wie je houdt.”

Joni en Sandro van der Leeuw (rechts). Sinds Joni de diagnose kanker kreeg, spelen de broers vaker samen.
Joni en Sandro van der Leeuw (rechts). Sinds Joni de diagnose kanker kreeg, spelen de broers vaker samen. Foto Niels Blekemolen

Een paar keer per week zaaiden Sandro van der Leeuw (30) en zijn broer Joni (32) het afgelopen jaar samen velden in en verkochten ze de oogst. Virtueel dan, want boeren of tuinieren in de echte wereld zat er tijdens deze coronapandemie niet in.

Voor Joni was samen een boerderij runnen in de zogeheten ‘farming simulator’ Stardew Valley een eenzaam lichtpunt in een verder duister jaar. Net aan het begin van de corona-epidemie kreeg hij een diagnose: kanker.

„Ik was knetterziek en aan de chemo”, vertelt Joni. „Het enige wat ik nog deed, was Stardew Valley spelen.” Sandro glimlacht. „Zelfs in zo’n tijd, waar jij zo ziek was en de hele wereld op pauze stond, hadden we op deze manier leuke middagen. Dat was kostbaar, gamen werd een veilige plek.”

Zie hier de meerwaarde van de zogeheten co-opgame. De sociale functie van games is met het internet meegegroeid. Gamemakers maken zeker de afgelopen tien jaar steeds meer spellen die niet alleen vermaken, maar juist ook verbinden.

Die co-opgames, kort voor coöperatief, is de naam voor het soort spel waarin je samenwerkt met andere spelers. In plaats van actief elkaar tegen te werken of op elkaar te schieten, los je samen puzzels op, bescherm je elkaar in de strijd, of bouw je huizen. Co-op bestaat doorgaans als speciale gamemodus in spellen die je anders alleen zou spelen, of als optie in spellen waarin je het ook tegen elkaar opneemt. Dat kan online, maar ook naast elkaar op hetzelfde scherm, zogenoemde ‘couch co-op’. Volledig coöperatieve games, die alleen samen te spelen zijn, zijn meer uitzondering dan regel.

Beter dan bellen

Voor Joni was het lieflijke ‘boeren’ in Stardew Valley gedurende zijn ziekbed een uitkomst. „Je was in het begin wel huiverig over het online gamen, omdat het toch wel een intensieve activiteit was, terwijl jij zo moe en ziek was”, herinnert broer Sandro zich. Maar Stardew Valley spelen hielp Joni juist te ontspannen, zeker wanneer ze samen bezig waren. „Als ik alleen speelde, was ik te veel bezig met efficiëntie. Met z’n tweeën denk je sneller: als iets niet lukt dan probeer ik het morgen wel weer.”

Samen gamen werkte bovendien beter, zegt Sandro, dan elkaar „geforceerd opbellen”. „We konden bij elkaar zijn zonder meteen in moeilijke onderwerpen te moeten belanden. En dan praatten we naderhand wel wat. Dan zei Joni na het gamen: ‘het was weer een kutweek’. Ik wist dan in ieder geval hoe het ging.”

Lees ook: Hoe ontwerpers van games de illusie van keuzevrijheid scheppen

Hoewel het aantal co-opgames toeneemt, is het aantal co-opgames dat zich richt op alléén samenspelen nog altijd zeldzaam. „Ik snap het écht niet”, verzucht gamemaker Josef Fares tijdens de perspresentatie van zijn game It Takes Two, februari dit jaar. Fares is een fervent pleitbezorger van de co-op game. „Er is niemand anders op aarde die verhalende games maakt die je alleen met z’n tweeën kan spelen. Terwijl er zoveel ideeën zijn voor het vertellen van verhalen met samenspel die nog niemand verkend heeft.”

De gameregisseur van Hazelight Studios staat bijna te springen als hij zijn nieuwe game aankondigt, een romantische comedy over echtscheiding waarbij de ene speler de vrouw speelt, de ander de man. „Spelen moet je doen met iemand waar je heel erg van houdt”, zegt hij herhaaldelijk. „Hopelijk word je verliefd als je samen speelt!” Als Lucia de Visser, gamemaker bij gamestudio Total Mayhem Games (TMG), Fares hoort opscheppen dat hij de enige zou zijn, fronst ze de wenkbrauwen.

Iedereen speelt een rol

Al ver voor Fares zich als maker van spellen voor twee manifesteerde, specialiseerde zij zich met haar studio in dit genre. Ze schrok wel een beetje, toen Hazelight enkele jaren geleden zijn eerste co-opgame A Way Out uitbracht. „Je denkt: ons dingetje wordt opeens opgepakt door een studio met veel meer budget.”

„We waren studenten en vonden voor een opdracht inspiratie in Keep Talking and Nobody Explodes, waarin je samen een bom moet ontmantelen, en Portal 2, waarin twee robots puzzels oplossen”, zegt De Visser. „Maar qua co-op hield het daar op.” Daar besloot het team verandering in te brengen.

In het begin was De Visser bang dat niemand op de games zat te wachten. „Maar er is écht een markt voor. We zijn flink aan het groeien als co-opstudio.” Het bedrijf heeft, sinds het is begonnen aan zijn vierde titel, We Were Here Forever, zeven nieuwe mensen aangenomen, bijna een verdubbeling.

In de We Were Here-reeks speel je samen twee mensen die ergens vastzitten, en alleen kunnen ontsnappen door elkaar te helpen. „We willen games maken waarin je samen dingen beleeft, waarbij je onderweg een band opbouwt.”

We houden allebei niet van uitgaan, maar ontmoetten elkaar toen we door onze vrienden bij onze haren naar de kroeg werden gesleept

In een co-op game moet iedereen het gevoel hebben dat hij of zij een rol speelt, zegt De Visser. „Bij ons is de ene speler de gids, de ander de uitvoerende. We kwamen er wel achter dat we die rollen wat meer moeten vervagen, dat je niet alléén toekijkt of alléén handelt. Anders zit je soms te lang op elkaar te wachten.”

Er komen ook andere rollen naar voren als mensen samen spelen. „Je moet aan het einde van onze games bewijzen of je bereid bent jezelf op te offeren voor een ander. Vrienden sarren elkaar daarna over hun keuze. Onze bestverkopende merchandise heeft opdrukken met teksten als ‘De beste vriend’ en ‘De slechtste vriend’.”

Elkaar vinden in games

Games kunnen ook plekken zijn waar relaties tot wasdom komen. Denise (30) en Vincent Wijmenga (36) vonden elkaar in het gamen. „We houden allebei niet van uitgaan, maar ontmoetten elkaar toen we door onze vrienden bij onze haren naar de kroeg werden gesleept”, memoreert Vincent lachend. „Het eerste waar we het over hadden waren games.” Sinds die eerste ontmoeting speelt het stel alles samen.

‘Gameplaytrailer van It Takes Two’

Als een game dat toestaat, spelen ze samen op één scherm. Vaker zitten ze met hun eigen apparaten op de bank. „We halen er gewoon veel plezier uit om samen dingen te doen”, zegt Denise. Het liefst spelen ze spellen als It Takes Two, waar je samen het hele verhaal doormaakt.

„Maar er zijn zo weinig games die echt specifiek voor twee mensen zijn”, zegt Vincent. „Het is fijn om met z’n tweeën op te kunnen gaan in dezelfde ervaring. Zeker in games zoals die van Hazelight, waarin je niet verder kunt zonder elkaar.”

Ruzie hebben ze zelden. „Jij bent meer een gamer die het verhaal wil volgen, ik hou meer van winnen”, zegt Vincent glimlachend. „Ik word rustiger van Denise als gamer. Dat ik denk: het hoeft allemaal niet zo gefocust.”

„Jij kan wel gewoon een potje spelen, even een kwartiertje raiden – monsters bevechten met een groep anderen – in Elder Scrolls Online”, zegt Denise. „Dat doe ik niet graag. Ik speel liever een paar uur lang een verhaal door. Maar meestal werken we heel goed samen.”

„Iedereen speelt zoals hij speelt, en iedereen moet zijn eigen ding kunnen doen”, weet gamemaker Lucia de Visser. De afgelopen jaren zocht TMG, de gamestudio waar ze werkt, naar manieren om een balans te vinden die voor zoveel mogelijk gamers fijn is. „Je wil bijvoorbeeld niet dat een verhaal de gezamenlijke ervaring overschaduwt.”

Samen naar een digitaal concert

Keez Groenteman (36) speelt meestal met zijn laptop op schoot, terwijl vriendin Hannah Gilhooley (31) haar PlayStation-controller in de hand houdt. Waar gamers vroeger vrijwel uitsluitend met spelers op hetzelfde soort (spel)computer konden spelen, vallen die barrières, nu er meer cross-platform spellen verschijnen, steeds meer weg.

Samen spelen ze het liefst de Japanse fantasygame Final Fantasy XIV, een spel waarin in een gedeelde gamewereld duizenden spelers samenkomen. „Een dure hobby”, lacht Keez: 20 euro per maand.

Lees ook de recensie van It Takes Two: It Takes Two to co-op

„De verhalende stukjes voor één speler proberen we synchroon samen te spelen”, zegt Hannah. „Het verhaal van Final Fantasy is heel complex en serieus, we moeten opletten.”

Keez knikt: „Maar het leuke is dat er tegelijkertijd ook hele bizarre dingen gebeuren, vanwege de spelers zelf.” Buiten het verhaal om bestaat bijvoorbeeld een huizenmarkt voor onroerend goed in de game, en spelen gamers graag kleren vrij om vervolgens uitgebreid te flaneren.

Hij herinnert zich hoe ze samen zelfs „onze eerste concertervaring in een jaar tijd” meemaakten in Final Fantasy. „We kwamen toevallig spelers in konijnenkostuum tegen, die met een drummer en een bassist hele nummers speelden.”

Het leukste aan het spel blijft wel de sociale interactie, zegt Hannah. En dat ze er samen op uit kunnen gaan. „We sparen samen met nog drie andere vrienden voor een virtueel huis in Final Fantasy”, lacht ze. „We zijn sinds de corona-epidemie veel socialer geworden dan vroeger. Alleen dan in games.”