Montenegro wil af van Chinese lening

Dure snelweg Balkanstaat Montenegro wil een Chinese lening ruilen voor een Europese lening. Een dure snelweg brengt het land naar de afgrond.

In Montenegro werd dankzij een Chinese lening van 944 miljoen dollar in 2015 begonnen met de aanleg van een snelweg tussen de kust en de Servische grens.
In Montenegro werd dankzij een Chinese lening van 944 miljoen dollar in 2015 begonnen met de aanleg van een snelweg tussen de kust en de Servische grens. Foto Pierre Crom/ Getty Images

Europa, verlos ons van China. Met die noodkreet richt Montenegro zich tot de Europese Unie. De kleine Balkanstaat dreigt te bezwijken onder een Chinese lening die het land niet kan afbetalen. De EU kan de lening makkelijk overnemen, zei Montenegro’s minister van Financiën maandag in de Financial Times. „Dit is een kleine maar makkelijke zege voor de EU. Laaghangend fruit.”

In een reactie liet de Europese Commissie weten dat de EU geen leningen van derden overneemt. Montenegro heeft zichzelf klem gezet met een uitzichtloos bouwproject. In juli moet de eerste jaarbetaling van 67,5 miljoen dollar naar China worden overgemaakt.

Dankzij een lening van 944 miljoen dollar van de Chinese EXIM Bank begon de Chinese Bridge and Road Corporation (CBRC) in mei 2015 met de aanleg van het eerste deel van een snelweg tussen Bar aan de Adriatische kust naar Boljare, bij de Servische grens. Het initiatief komt van voormalig president en premier Milo Djukanovic, die vorig jaar na dertig jaar regeringsmacht werd weggestemd. Als Servië de weg doortrekt naar Belgrado moet de snelweg het noordelijke deel van Montenegro ontsluiten, de handel met Servië stimuleren en de haven van Bar laten groeien.

Bar-Boljare snelweg

Eerdere pogingen om Europees geld los te krijgen stuitten op negatieve adviezen van Franse en Amerikaanse consultants. Die constateerden in 2006 en 2012 dat de kosten niet in verhouding staan tot het verwachte verkeer.

De aanleg loopt achter op schema. De voltooiing van het eerste deel, van hoofdstad Podgorica naar Matesevo, is verplaatst van september 2020 naar juni dit jaar. Het bergachtige gebied maakt de bouw extreem duur: van de 41 kilometer weg bestaat 60 procent uit tunnels, bruggen en viaducten. Dit traject kost 20 miljoen euro per kilometer.

Het budget is niet het enige probleem. Begin maart is het Montenegrijnse openbaar ministerie een onderzoek begonnen naar mogelijke milieuschade door het bouwproject. CBRC heeft geen aanvraag ingediend en geen beschermende maatregelen genomen. Volgens milieuorganisaties is al schade aangericht aan de rivier Tara, die als onderdeel van het Durmitor Nationaal Park op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat.

Een makkelijke uitweg is niet in zicht voor Montenegro. Het land, zelfstandig sinds 2006 en kandidaat-lidstaat van de EU sinds 2010, hoopt over een paar jaar toe te treden tot de EU. De hoge staatsschuld bemoeilijkt toetreding.

Chinese leningen, vaak verstrekt voor infrastructuurprojecten in het kader van de Nieuwe Zijderoute (Belt and Road Initiative) maken landen kwetsbaar, constateerde de Amerikaanse denktank Center for Global Development in 2018. In zijn lijstje met de acht financieel meest kwetsbare landen was Montenegro het enige Europese land.

Lees ook deze reportage over de Chinese spoorlijn tussen Belgrado en Boedapest