Opinie

Klimaat moet topprioriteit zijn van nieuw kabinet

Klimaatverandering Nederland is niet uitgenodigd voor de klimaattop van Joe Biden. Ons land loopt achter in Europa terwijl het grote klimaatrisico’s loopt. Dat kan echt beter, vindt .
Hoogspanningsmast bij Zaandam.
Hoogspanningsmast bij Zaandam. Foto Berlinda van Dam / ANP / Hollandse Hoogte

Leiderschap: het ging er veel over tijdens de verkiezingscampagnes. Maar hoe concreet is het leiderschap van Nederland als het gaat om een crisis die nog veel meer invloed op ons dagelijks leven zal hebben dan Covid, als we niet tijdig ingrijpen? Een crisis die overigens bij uitstek enorme kansen biedt voor de Nederlandse economie?

Toch jammer: na vier jaar ontkennen van klimaatverandering en subsidiëren van de uitgespeelde kolenindustrie onder de vorige Amerikaanse president Donald Trump, is het ons niet gelukt om alternatief wereldleiderschap te tonen op het meest cruciale thema van deze tijd: de klimaatcrisis. Demissionair premier Mark Rutte (VVD) is historicus en een man van ‘historic firsts’, zoals NRC-redacteur Petra de Koning beschreef in haar biografie. Hij heeft op dit vlak vooralsnog een historische kans laten liggen.

President Joe Biden en vice-president Kamala Harris zijn nog geen kwartaal bezig, en hebben meteen overduidelijk de toon gezet voor hoe je in dit doorslaggevende decennium met deze existentiële crisis aan de slag moet gaan. De klimaatcrisis is vanaf dag één topprioriteit gemaakt, met een overheidsbrede aanpak, klimaatrechtvaardigheid centraal, en financiële en veiligheidsaspecten voorop. Zo is presidentieel klimaatgezant John Kerry onderdeel van de Nationale Veiligheidsraad, en zet minister van Financiën Janet Yellen een team op om klimaatrisico’s integraal aan te pakken en klimaatbestendig fiscaal beleid te initiëren.

Klimaatkantoor

Gina McCarthy leidt het nieuwe coördinerende klimaatkantoor in het Witte Huis; tijdens de Obama-jaren pakte zij Volkswagen met ‘Dieselgate’ hard aan. Dat betekende voor dat bedrijf een wake-up call om alles op alles te zetten om marktleider in elektrische auto’s te worden. De Biden-Harris regering zet nu sterk in op een transformatief Covid-herstelplan, wat inhoudt dat er in de Verenigde Staten drie- tot vierduizend miljard dollar zal worden geïnvesteerd in het verduurzamen van de economie, met name via infrastructuur. Dát is klimaatleiderschap.

Op 22-23 april organiseert Biden een economische wereldtop over klimaat en energie. Onder de veertig genodigden zien we onder andere China, Indonesië, Mexico, Zuid-Afrika, Duitsland, Frankrijk, en de Marshalleilanden – Nederland ontbreekt. Het Witte Huis kiest regeringsleiders van landen die het meest verantwoordelijk zijn voor de wereldwijde CO2-uitstoot, én van landen die sterk klimaatleiderschap tonen, extra kwetsbaar zijn voor de gevolgen, of innovatieve oplossingen voor een klimaatneutrale toekomst in praktijk brengen. De top focust zich onder meer op het mobiliseren van financiering, economische kansen van klimaatactie via banencreatie en groen herstel na Covid.

Lees ook: Nederlandse steun voor fossiele energie dit jaar 4,5 miljard

Nederland heeft op het wereldtoneel vaak de mond vol van klimaat. In 2018 zei Rutte stoer live op CNN dat er „geen alternatief” is voor ambitieuze klimaatactie. Wat is er sindsdien gebeurd? Het kabinet treuzelt al jaren met de uitvoering van het vonnis van de klimaatrechtszaak, en volgens de VVD moet het allemaal „niet te snel”. Maar het gaat helemaal niet te snel, want Nederland heeft haar wettelijke klimaatdoelen tot nu toe steeds niet gehaald, en is in Europa een achterblijver. Demissionair minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) heeft het internationaal graag over haar leiderschap op klimaatadaptatie, terwijl ze er op nationaal niveau nog een vliegveld doorheen wil drukken.

Nederland subsidieert de fossiele industrie met miljarden

Nederland subsidieert de fossiele industrie met miljarden, in plaats van de transitie naar een toonaangevende duurzame economie te versnellen. Een recente analyse van de Covid-herstelplannen van Nederland laat ook zien dat die allesbehalve groen zijn, en dat we daar enorme kansen laten liggen. Het IEA en het IMF berekenen dat groen herstel wereldwijd jaarlijks 9 miljoen banen kan creëren, economische groei met 1,1 procent kan stimuleren, en emissies structureel omlaag zal brengen – met een besparing van 4,5 miljard ton CO2 in de periode tot 2023.

Klimaatrisico

De Nederlandse kiezer vond het klimaat een van de belangrijkste verkiezingsthema’s, en bijna driekwart van de bevolking maakt zich hier zorgen over. Logisch voor inwoners van een land dat groot klimaatrisico loopt door zeespiegelstijging. Echter ging het daar maar in 1,6 procent van de televisieoptredens van politici over. Nee, praatprogramma’s scoren liever kijkcijfers met politieke conflicten over thema’s zoals migratie – al ging het natuurlijk weer niet over de verontrustende jaarlijkse toename van klimaatvluchtelingen.

Klimaat was dan ook een van de belangrijkste beweegredenen voor sommige VVD-stemmers om naar D66 of Volt over te stappen, want de VVD neemt het thema niet serieus. Zo weigerde de VVD de doorrekening door het PBL, heeft de partij een tunnelvisie op onrendabele kernenergie (een vertragingstactiek), en wil de grootste partij van Nederland honderden miljoenen bezuinigen op stimulering van duurzame energie. En in een openbaar gemaakte notitie van de verkenners werd klimaat in een mogelijke coalitie met D66 door de VVD „een gevoelig punt” genoemd. „Heel veel klimaat” zou juist een zorg van de VVD zijn. Hiermee laat Rutte burgers, ondernemers, innovators, industrie, en (top-) sectoren juist in de steek.

Laat de verloren plek aan de virtuele klimaattafel van president Biden het signaal zijn voor de politieke leiders die nu een coalitie gaan vormen . Als klimaat geen topprioriteit krijgt, is Nederland straks niet langer relevant. Wat gaat een nieuw kabinet doen om Nederland tot speler van wereldformaat in klimaatoplossingen te maken? Wie belt Biden?

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.