Reportage

De stuwmeren met patiënten blijven volstromen door uitstel van operaties

St. Antonius Ziekenhuis Schuiven met patiënten, operaties uitstellen en extra diensten draaien; in het St. Antonius Ziekenhuis drukt de derde golf overal.

St Antonius in Nieuwegein.
St Antonius in Nieuwegein. Foto David van Dam

Het ‘OK-IC-team’ van het Sint Antonius Ziekenhuis, dat operatiekamers en intensivecarebedden verdeelt, is aan het jongleren: er lagen vandaag 20 Covid-19-patiënten op de intensive care. Normaal heeft dit ziekenhuis 25 IC-bedden. Dat aantal is uitgebreid naar 36. Tegelijk gaan dezer dagen elf van de 25 operatiekamers dicht.

De Covid-19-patiënten worden verdeeld over het land want hun aantallen groeien. Maandag lagen er 65 meer in de ziekenhuizen (2.582 in totaal) dan de dag ervoor. 794 liggen er op de 77 IC’s – de ene IC is groter dan de andere.

Terwijl de buitenwereld steggelt of terrassen open kunnen (publiek en burgemeesters zijn vóór, OMT en demissionair kabinet niet) en de Gezondheidsraad en artsen overhoop liggen over de vaccinatie-keuzes, zeggen de ziekenhuizen weer ingrepen af. Voor niet-Covid-19-patiënten.

Het OK-IC-team in Nieuwegein klaagt niet, maar leuk is anders. Alleen al in dit ene grote ziekenhuis zullen er bijna 1.500 minder operaties plaatsvinden in één maand. In een normaal jaar worden hier 32.000 operaties verricht.

Spoedingrepen ( bloedvergiftiging of een hartstilstand), gaan altijd door, onderstreept manager Martin Figee. In de wacht belanden minder-urgente ingrepen zoals orthopedische operaties en de KNO-ingrepen. Anesthesioloog-intensivist Sander Rigter: „We zien ook wel eens een lekkende hartklep die eigenlijk geen spoed was. Doordat de zorg een maand is uitgesteld, wórdt het wel een spoedoperatie.”

Het tekort aan verpleeg- kundigen werd in de pandemie echt nijpend

Zijn patiënten of hun familie boos als een operatie (opnieuw) wordt uitgesteld? „Ik zie wel verdriet maar niet echt boosheid. De meeste mensen zijn redelijk”, zegt Rigter. „We proberen alles uit te leggen.” De meeste operaties worden uiterlijk twee dagen van te voren afgezegd, door het planningsbureau. „Alleen als het op de dag zelf gebeurt, dan belt de arts.”

Liever vrije tijd dan geld

Ze hadden gehoopt het stuwmeer aan uitgestelde operaties – van vóór de derde coronagolf – in de meivakantie te kunnen inhalen. Dan zou er meer personeel zijn dan anders in die vakantie omdat weggaan amper kan door de Covid-19-regels . Iedere bereidwillige verpleegkundige, operatie- en anesthesie-assistent zou extra worden ingezet, zegt Dinayda van Zijl, rooster-planner en IC-verpleegkundige. Maar dat stuwmeer wegwerken, gaat niet lukken. Martin Figee: „Over twee weken begint de meivakantie en dan hebben we nog veel Covid-19-patiënten op de IC. Het gemiddelde verblijf is drie weken.”

En er is nóg een stuwmeer: dat van de overuren. Verpleegkundigen hebben afgelopen jaar veel extra diensten gedraaid. Het tekort aan verpleegkundigen waar de zorg al jaren mee kampt, werd de afgelopen veertien maanden nijpend. Het liefst betaalt het St. Antonius Ziekenhuis die gewerkte overuren uit maar veel verpleegkundigen ruilen ze liever voor vrije tijd. En zo beïnvloedt het ene stuwmeer het andere: als te veel mensen opgespaarde uren vrij nemen dan kunnen de uitgestelde operaties niet worden ingehaald. „Je bent een schuld aan het opbouwen aan je personeel”, zegt Rigter. „Er komt een moment dat je die moet inlossen. Die rust is ook nodig om te herstellen.”

Lees ook: De 82-jarige die zes weken IC overleefde

Dinayda van Zijl: „Er is grote bereidheid om andere afdelingen te helpen.” Maar „we hebben tijdens de eerste golf op adrenaline gewerkt en daar betaalden we later in het jaar een prijs voor.” Rigter: „Als je mensen laat werken onder moeilijke omstandigheden dan geeft dat stress. Dan liggen ze wakker van het feit dat ze ‘meneer De Groot’ niet de zorg konden geven die ze hadden wíllen geven.” Eén verpleegkundige van het ziekenhuis overleed aan Covid-19. Dat hakte erin.

De leiding doet er veel aan om de moed erin te houden. Er is een spreekuur voor artsen en verpleegkundigen die stoom willen afblazen. Er zijn 1 aprilgrappen maar ook ernstige webinars waarin iedereen terugkijkt op de ervaringen van dit jaar en de voorbereiding op code zwart: een IC-beddentekort.