Hoe geef ik mijn dochter hoop?

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen.

Illustratie Martien ter Veen

Moeder: „Mijn dochter van bijna 18 is zó somber over de toekomst, zeker net na de verkiezingen. Ze maakt zich grote zorgen om de aarde, om racisme, om het overspannen schoolsysteem, en ze vindt het heel erg dat er nu na de verkiezingen niets echt verandert. Ze noemt dit elke dag aan tafel en ligt er wakker van. Ik wil haar graag hoop geven, maar ik weet ook dat verandering langzaam gaat. Ze zegt dat het haar zo frustreert dat ze in haar eentje niks kan doen, en dat ze wel in deze wereld moet leven. Wat antwoord ik daarop?”

Naam is bij de redactie bekend. (Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen.)

Bied perspectief

Arjen Wals: „Bagatelliseer de problematiek niet. Erken dat de mensheid voor serieuze problemen staat, maar maak duidelijk dat ze niet alleen is in haar zorgen: heel veel jongeren zijn bezorgd over hun toekomst en die van de aarde. Moedig haar aan soulmates te zoeken. Ze kan zich aansluiten bij jongerenafdelingen van politieke partijen, FridaysforFuture of de Jonge Klimaatbeweging.

„Bied perspectief. Er is veel dat door de jaren heen ten goede is veranderd. Vertel haar dat toen u haar leeftijd had, de grachten van Amsterdam te vies waren om in te zwemmen. Dat het toen ondenkbaar was dat er weer wolven in Nederland zouden zijn, dat we nu regenboogpieten hebben in plaats van zwarte; dat we nu volop beschikken over wind- en zonne-energie. Soms gaat vooruitgang haast ongemerkt. Al die punten die uw dochter noemt, worden nu door de politiek als urgent onderkend.”

„Ze kan in haar eentje veel doen. Structurele oplossingen zijn vaak gestart door individuen. En ze heeft invloed door haar dagelijkse keuzes: in hoe ze omgaat met de mensen om zich heen, met de natuur en dieren, met afval, energie en water, met wat ze eet. Het zijn soms kleine dingen die een wereld van verschil kunnen maken, alleen al in hoe je je voelt. Het zal haar steunen om vanuit haar eigen waarden te kunnen leven, u kunt daarbij helpen.”

Verbinding zoeken

Susan Bögels: „Uw dochter heeft een goed oog voor overbelasting: we putten onze leerlingen net zo hard uit als de aarde. We eisen te veel van onszelf, elkaar en de planeet. Jonge mensen zien de realiteit van de klimaatcrisis scherper dan volwassenen, die er graag van weglopen en omheen kijken.

„Gevoelig zijn voor het leed van de wereld is een prachtige eigenschap, maar kan leiden tot wat we ‘compassion fatigue’ noemen: zoveel mededogen ervaren dat je onderuitgaat. Zelfcompassie is belangrijk. Leer uw dochter goed voor zichzelf te zorgen: rust na werken, knuffelen met huisdieren, jezelf regelmatig vragen: ‘Wat heb ik nodig?’.

„Laat haar zien dat er wel degelijk veel hoopvolle ontwikkelingen zijn, ook nog eens gestart door jonge mensen. Ze kan zich aansluiten bij anderen met dezelfde zorgen, deze strijd kan ook betekenis en een gevoel van verbinding in haar leven opleveren, en dat zijn krachtige remedies tegen depressie.

„Maak als gezin een lijst acties hoe jullie kunnen bijdragen aan een betere planeet. Maar ze kan zelf ook een verschil maken. The Starfish Story van Loren Eisley gaat over een jongetje dat tijdens eb zeesterren de zee in gooit omdat ze anders sterven. Als een voorbijganger tegen hem zegt: ‘Maar daar is geen beginnen aan, de hele kustlijn ligt vol met zeesterren!’, dan zegt de jongen: ‘Maar ik maak een verschil voor deze’, en werpt er eentje in zee.”

Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.