Tjeenk Willink: Rutte geen belemmering voor formatie

Formatie Op zijn eerste werkdag maakte de nieuwe informateur duidelijk dat er een nieuwe Haagse bestuursstijl moet komen.

Herman Tjeenk Willink tijdens een persconferentie. Tjeenk Willink wordt de informateur tijdens een nieuwe formatiepoging. De vorige poging werd gestaakt nadat een notitie van het eerste verkennersduo over kamerlid Pieter Omtzigt uitlekte. Foto Phil Nijhuis/ANP
Herman Tjeenk Willink tijdens een persconferentie. Tjeenk Willink wordt de informateur tijdens een nieuwe formatiepoging. De vorige poging werd gestaakt nadat een notitie van het eerste verkennersduo over kamerlid Pieter Omtzigt uitlekte.

Foto Phil Nijhuis/ANP

Waar meerdere politieke partijen de afgelopen week hebben verklaard pertinent niet mee te willen doen aan een nieuwe regering onder leiding van Mark Rutte, zegt de nieuw benoemde informateur Herman Tjeenk Willink dat de leider van de VVD de vorming van een nieuw kabinet niet in de weg staat.

Het gaat volgens Tjeenk Willink in de opdracht die hij van de Tweede Kamer heeft gekregen immers niet om personen, maar om partijen. „Het gaat erom of partijen vertrouwen in elkaar hebben.” Dat zei de Haagse veteraan woensdagavond op zijn eerste persconferentie.

Lees ook: 'Formatie vastgelopen? Bel Herman Tjeenk Willink'

Beginnen met kleine fracties

De nieuwe informateur zal de komende drie weken de mislukte verkenning nieuw leven in moeten zien te blazen. Hij zal deze donderdag en vrijdag alle zeventien verkozen fractieleiders uitnodigen voor een nieuw individueel gesprek. Anders dan gebruikelijk zal hij niet met de grootste fracties beginnen, maar met de kleinste. „Nieuwe fractieleiders hebben een frisse blik”, verwacht Tjeenk Willink. Om 9 uur zal dus Sylvana Simons van BIJ1 als eerste aan de beurt zijn. Vrijdagmiddag eindigt de nieuwe verkenningsronde met demissionair premier Rutte.

Tjeenk Willink ziet het als belangrijkste opdracht om te onderzoeken of partijen, en zo ja welke, echt werk willen maken van de „breed gedragen wens” aan het Binnenhof om de oude bestuursstijl te doorbreken. Als zij dat echt serieus nemen zal er niet een dik en gedetailleerd regeerakkoord moeten komen. „Dat blokkeert het politieke debat, zet de oppositie buitenspel en hindert de tegenmacht”. Er zal volgens Tjeenk Willink door de straks formerende partijen dus een beknopt regeerakkoord moeten komen dat de Tweede Kamer meer ruimte geeft. Dat zou moeten leiden tot een andere bestuurssstijl met „meer dualisme en macht en tegenmacht”.

Nieuwe fractieleiders hebben een frisse blik

Herman Tjeenk Willink informateur

Als fractieleiders op bezoek bij de nieuwe informateur blijven beweren dat ze niet willen regeren met de zittende VVD-premier Rutte, zal Tjeenk Willink dat niet zo maar accepteren, maakte hij duidelijk. Het grote verwijt dat Rutte wordt gemaakt dat hij de verpersoonlijking is van de huidige gesloten bestuursstijl, vindt Tjeenk Willink „wat overdreven”. Het gebrek aan dualisme heeft zich in de afgelopen decennia ontwikkeld. Meerdere partijen waren erbij betrokken. Tjeenk Willink: „Ik herinner eraan dat iedere maandag fractievoorzitters bij elkaar kwamen om de bestuursstijl van vandaag te bestendigen.”

Tjeenk Willink zei er vertrouwen in te hebben dat hij binnen drie weken met een advies kan komen dat zou moeten leiden tot een volgende stap in de kabinetsformatie: de onderhandelingsfase. Hij gelooft dat er genoeg partijen zijn die verantwoordelijkheid willen nemen, zonder aanzien des persoons. „Het gaat in de politiek niet om personen, maar om functies. Je kunt van iemand die tien jaar premier is geweest niet beweren dat er niets van deugt.” 

Nieuwe Kamervoorzitter pagina 8