Meteen vanaf het begin staan je zintuigen op scherp

De meest verleidelijke film van Sabeth Snijders: Portrait de la jeune fille en feu Regisseur Céline Sciamma weet de zintuigen van de kijker zo op scherp te zetten, dat korte momenten van zindering overrompelen.

Adèle Haenel en Noémi Merlant in ‘Portrait de la jeune fille en feu’.
Adèle Haenel en Noémi Merlant in ‘Portrait de la jeune fille en feu’.

Er was iets vreemds aan de hand met Portrait de la jeune fille en feu van Céline Sciamma. Hoewel ik me het kostuumdrama uit 2019 als enorm sensueel herinnerde, kon ik me geen enkele concrete seksscène voor de geest halen. Bij talloze andere films lukt me dat zo. Waar kwam mijn associatie dan vandaan?

Er is veel geschreven over ‘de female gaze’ in de film; de hoofdpersonen, schilder Marianne en haar model Héloïse, zijn twee volwaardige vrouwelijke personages, met eigen gedachten en lusten. Terwijl de twee elkaar bespieden eind achttiende eeuw, in en rond het kasteel waar Marianne een portret van Héloïse moet schilderen, groeit de passie.

Maar dat ik de film als zo sensueel had ervaren, heeft minder te maken met de tussen vrouwen uitgewisselde blikken en langzaam opgebouwde spanning, merkte ik bij herbekijken. Het komt vooral doordat Sciamma vanaf het begin je zintuigen op scherp zet. Als we met Marianne aankomen bij het kasteel waar Héloïse verblijft, is er geen muziek maar hoor je wind achter de gebroken ramen van het trappenhuis gieren, haast onvermijdelijk gaat er een rilling over je rug.

Lees ook de oorspronkelijke NRC-recensie van ‘Portrait de la jeune fille en feu’: Zinderende romance in hoepelrok

Daarna zien we Mariannes hand over een nat schildersdoek strijken; ze heeft het juist uit de ruige kustwateren voor het kasteel gevist waar het in was gevallen. Sciamma brengt het vochtige canvas zo in beeld dat je het bijna onder je eigen vingers begint te voelen. En als Marianne vervolgens haar naakte lichaam droogt bij een knetterend haardvuur, proef je het achtergebleven zeezout op haar lippen erbij. Zo zijn er talloze voorbeelden: de film bevat amper soundtrack, maar wel geluiden die texturen of geuren oproepen.

De intieme scènes tussen Marianne en Héloïse in het tweede deel van de film hoeven dus helemaal niet lang te duren of visueel indruk te maken om een zinderend gevoel achter te laten. Je zintuigen staan al zo op scherp dat korte momenten overrompelen: een echt sensuele scène draait meer om het overbrengen van gevoel, geur en smaak dan uitgebreide shots van naakte lichamen.