De Poolse arbeidsmigrant Marcin (36) in zijn woning in Den Haag.

Foto's Simon Lenskens

Reportage

Honderden euro’s boven op de huur – ze dachten dat het zo hoorde

Woningverhuur Poolse arbeidsmigranten betalen honderden euro’s aan onduidelijke kosten. „Hij bleef bellen en appen dat we moesten betalen.”

Tot voor kort kenden ze elkaar niet. Terwijl de Poolse arbeidsmigranten Edyta (47), Karolyna (29), Marcin (36) en Leszek (50) zo dicht bij elkaar wonen in de Haagse Coevordenstraat dat ze – hangend vanuit hun ramen – met elkaar kunnen praten. Nu kennen ze elkaar wel, omdat ze alle vier hetzelfde meemaakten.

Ze zagen een advertentie op Facebook of Niedziela.nl, een website voor Polen in Nederland, waarin een tweekamerappartement te huur werd aangeboden voor Polen. Een buitenkansje in een oververhitte woningmarkt, dachten ze, waar ze als Polen met lage inkomens moeilijk tussen konden komen. Ze reageerden snel en kregen een vriendelijke Poolse aan de lijn. Diezelfde dag konden ze de woning al bezichtigen.

Leszek tekende de volgende dag een huurcontract op een kantoor in Den Haag. „Ik moest een halfuur wachten op verhuurmakelaar Alex Nieuwenburg, omdat zijn vlucht uit Dubai was vertraagd”, herinnert Leszek zich. Binnen no time was het contract, opgesteld in het Engels, getekend. Omdat hij die taal niet machtig is, vertaalde een Poolse medewerker van het kantoor. „Dat was snel en vluchtig”, zegt Leszek, die er weinig van begreep. „Ik kreeg het gevoel dat ze het alleen om het geld ging.”

De vier Polen – hun volledige namen zijn bij de redactie bekend, maar worden op hun verzoek niet genoemd – kwamen jaren geleden naar Nederland om te werken. Het beviel zo goed, dat ze hier wilden blijven. Maar niet op een bungalowpark of in een gedeeld huis, waar ze soms wel met zes mensen een keuken en badkamer moesten delen. „Dat was een drama, zo wilden we niet blijven leven”, zegt Leszek die jarenlang met zijn vriendin op een bungalowpark woonde.

We waren blij dat we eindelijk weg waren uit die bungalow

Ze wilden een toekomst opbouwen in Nederland en grepen hun kans met de betaalbare woningen in Den Haag. Sinds de vier Polen in 2019 in de Coevordenstraat wonen, betalen ze maandelijks rond de 500 euro huur aan Vivada Properties VI, de eigenaar van de woningen. Maar bovenop de huur maken ze maandelijks, via een tussenbedrijf, ook honderden euro’s over naar het bedrijf van Alex Nieuwenburg, Maximilius B.V., dat bemiddelt bij de huur of verhuur van onroerend goed. Eén van de Polen maakt het extra bedrag maandelijks over naar de privérekening van Nieuwenburg.

Dat blijkt uit onderzoek van NRC, dat inzage kreeg in bankafschriften, huurcontracten en andere documenten van zeven Poolse arbeidsmigranten, onder wie de vier Polen. Het gaat mogelijk om veel meer mensen. Het beheer van de panden is uitbesteed aan MVGM. Dat bedrijf heeft in februari een brief verstuurd aan 25 huurders die mogelijk extra kosten berekend kregen door Nieuwenburg, bevestigt een woordvoerder aan NRC. Daarin roept MVGM de huurders op alle betalingen aan Nieuwenburg te stoppen.

4.000 euro

Tijdens de bezichtiging van het huis kregen de Polen een heel positieve indruk van de Poolse vrouw die voor Nieuwenburg werkt, vertellen ze. „Alleen”, zegt Leszek, „vroeg ze wel of we 3.690 euro konden betalen”. Leszek betaalde na ondertekening van het huurcontract 2.000 euro cash. 870 euro maakte hij over naar Maximilius B.V., het bedrijf dat op naam staat van Nieuwenburg, en 820 euro op de privérekening van Nieuwenburg. Vragen erover stelde hij niet, omdat hij dacht dat het een normaal bedrag was in Nederland. „Wij waren blij dat we eindelijk weg waren uit die bungalow”, zegt Leszek.

Alle vier zeggen ze eenmalig tussen de 3.000 en 4.000 euro te hebben betaald na het tekenen van het contract voor hun appartement van rond de 44 vierkante meter. Bovenop de huur van zo’n 500 euro betaalde Marcin 349,50 euro per maand extra voor ‘stofferings- en of meubileringskosten’, Karolyna 360 euro voor ‘servicekosten onbelast’, Leszek 295 euro voor ‘huur onbelast’ en Edyta 326 euro zonder opgaaf van reden. Het zijn bedragen die, zo blijkt uit overboekingen, worden overgemaakt naar een privérekening van Nieuwenburg of geïncasseerd zijn namens zijn bedrijf Maximilius B.V. Omdat boven de factuur ‘huurnota’ staat, dacht een aantal Polen dat de extra kosten bij de huur hoorden.

Het appartement van Karolyna (29). Zij betaalt naast 500 euro huur 360 euro voor ‘servicekosten onbelast’.
Maandelijks betaalt Marcin 500 euro huur, maar daarbovenop betaalt hij 349,50 euro per maand extra voor ‘stofferings- en of meubileringskosten’.
Foto’s Simon Lenskens

Maar waarvoor dienen die extra kosten? De Poolse bewoners weten het niet. En toen ze navraag deden bij Nieuwenburg wees die op de door hun ondertekende papieren in het huurcontract – het ‘Relocation Package’ – dat ze apart ondertekenden. Wat dat is? Een hulppakket, waar het aanvragen van een DigiD, een parkeervergunning of het vertalen van stukken onder valt, staat er in het Engels. Hulp waar de Poolse arbeidsmigranten absoluut niet om te hebben gevraagd, zeggen ze, en waar ze ook geen gebruik van hebben gemaakt. „Ik betaal voor hulp die ik niet wil”, zegt Leszek, die geen Engels spreekt of leest.

De Polen hebben de afgelopen twee jaar opgeteld tussen de 4.720 en 7.200 euro per persoon extra betaald bovenop het bedrag dat ze als huur overeenkwamen.

Vertaalwerk

Intussen zeggen ze allemaal niet door te hebben gehad dat het extra geld geen huur was. „Toen ik ernaar vroeg”, zegt Edyta „werd mij niet verteld waarvoor ik het tweede deel, 326 euro, moest betalen.” Tegen Leszek zeiden ze volgens hem dat het ging om „een vorm van verzekering” om rechten en vertaalwerk te regelen. „Maar”, zegt Leszek, „dat wilde ik helemaal niet.” Als de Polen zich realiseren dat de extra kosten geen huur zijn, ontstaat er ook angst: ze willen hun huis niet uit terug naar de gedeelde bungalow vol landgenoten.

Ze wonen met elf man in één huis en de gemeente heeft er geen zicht op

Via via komen de Polen in contact met Stichting Samen Onze Solidariteit (Stichting SOS), een stichting van oud-Tweede Kamerlid voor de PVV, Hero Brinkman en zijn Poolse vrouw, die Poolse arbeidsmigranten in Nederland ondersteunt. Dankzij de stichting ontmoeten ze elkaar en zoeken ze contact met de eigenaar van de woningen.

Na spitwerk stuit de stichting op een web van bedrijven, die betrokken zijn bij de woningen. De stichting komt uiteindelijk uit bij Victor van Bommel, bestuurder van Vivada Properties, de huidige eigenaar van een portefeuille met 165 panden. Hij schrijft in een mail dat bemiddelaar Alex Nieuwenburg samenwerkte met de vorige eigenaar Leyenburg Woningfonds C.V. Sinds medio 2019 zijn de panden eigendom van Vivada Properties. Na de overname is tijdens een gesprek aan Nieuwenburg meegedeeld dat Vivada Properties geen gebruik gaat maken van zijn diensten, zegt Van Bommel. Desondanks bleven de Polen maandelijks honderden euro’s overmaken bovenop hun huur; geld dat bestemd was voor het bedrijf van Nieuwenburg.

Dat Nieuwenburg nog steeds kosten berekent, neemt Van Bommel „uitermate serieus”. Hij schrijft dat hij „voor 100 procent wil meewerken aan het onderzoek over de mogelijke fraude”. Van Bommel stelt voor aan alle huurders een brief te schrijven. In die brief van februari staat dat men vernomen heeft dat een aantal huurders extra kosten betaalt aan Nieuwenburg en zijn bedrijf Maximilius B.V. „Wij attenderen u per ommegaande deze betalingen te staken, daar deze onrechtmatig zijn.”

Volgens Van Bommel is het „vrij duidelijk dat hier sprake is van oplichting en fraude”, zegt hij tegen NRC. Namens Vivada zegt hij een aangifte voor te bereiden tegen Nieuwenburg.

Muur in de woning van Karolina.
Deur in het huis van Marcin.
Foto’s Simon Lenskens

Frans Daemen, directeur van Profound Asset Management, was manager van Leyenburg Woningfonds, de vorige eigenaar van de woningen. Volgens hem was Alex Nieuwenburg bij een aantal panden betrokken als verhuurmakelaar. Bij hoeveel panden precies weet hij niet meer. Nieuwenburg bracht nieuwe huurders aan en als dat lukte werd Nieuwenburg door Leyenburg met een maand huur beloond: zo’n 600 euro.

Daemen zegt niet te hebben geweten dat Alex Nieuwenburg daarnaast nog andere diensten ‘verkocht’ aan zijn huurders, zoals het Relocation Package. „Als ik dat had geweten, dan had hij daarmee moeten stoppen of hadden we hem van de verhuur gehaald. Je wekt als verhuurmakelaar de indruk dat je misbruik maakt van schaarste op de woningmarkt. Huurders kunnen namelijk de druk voelen om deze diensten af te nemen om de woning te krijgen.” Daemen zegt dat hij destijds geen klachten heeft ontvangen over Nieuwenburg.

Appen en bellen

Een ander Pools koppel, dat een paar buurten verderop woont en ook huurt via Nieuwenburg, stopte nadat ze de brief ontvingen over de extra kosten. Meteen kregen ze een reactie van Nieuwenburg, blijkt uit opgenomen telefoongesprekken en appjes, in bezit van NRC.

Hoe Roemenen onder barre omstandigheden werken in Nederlandse slachthuizen

„Hij bleef bellen en appen dat we hem 300 euro moesten betalen”, zegt Renata (27). Maar ze weigerde. „Ik was bang dat hij langs zou komen, wilde de sloten veranderen, want ik weet niet eens of hij een sleutel heeft van het huis”, zegt ze. „Het is zo verdrietig, waarom moet ik bang zijn? Hij is de oplichter.” Uiteindelijk zegde Nieuwenburg toe een bevestiging te sturen om de overeenkomst te stoppen.

Een teruggave van de extra berekende kosten hebben de Polen nog niet gekregen. Namens de Polen heeft Stichting Samen Onze Solidariteit aangifte gedaan bij de politie. Eerder gaf Nieuwenburg een reactie aan de stichting. Hij mailde: „Of u de woning nu duur vindt of niet, blijft natuurlijk dat het vrijwel onmogelijk is om voor Poolse huurders een zéér betaalbare woning te vinden.”

Voor Edyta is die passage de kern van het onrecht dat ze voelt. Dat ze nog geen perfect Nederlands spreekt, heeft ertoe geleid dat mensen misbruik van haar situatie hebben gemaakt, zo voelt ze het. „Het doet pijn dat we misbruikt worden omdat we de Nederlandse taal en regels niet kennen.”

Eigenaar van woningen wisselt medio 2019

Nu willen ze ook andere Polen waarschuwen die worden uitgebuit, zegt Leszek. Want ze zijn er zeker van dat dat gebeurt. „Wij kennen de taal niet”, zegt Karolyna in het Pools. Dat komt omdat ze voornamelijk aan het werk zijn en nog niet zo lang in Nederland wonen. „Daarom kun je ons van alles aansmeren.”

Ondertussen is ze, net als de vier Polen uit de Coevordenstraat, begonnen met Nederlandse taalles. „We kwamen naar Nederland om te werken, doen dat hard en willen niet terug”, zegt Edyta. „Dat is alles. We blijven ons best doen om als Nederlanders te leven en te wonen, en ik blijf hopen dat het uiteindelijk zal lukken.”