Koopvaardij krijgt particuliere beveiligers tegen piraterij aan boord

Scheepvaart Het kabinet zal een wetswijziging indienen waardoor koopvaardijschepen vanaf 1 januari particuliere beveiligers kunnen meenemen. De sector reageert opgelucht. Vooral in de Golf van Guinee nemen de risico‘s toe.

Franse militairen van de Europese Naval Force nemen in 2014 een verdacht Somalisch schip in beslag dat ervan wordt verdacht een olietanker in de Golf van Aden te hebben overvallen. Inmiddels heeft de piraterij zich verplaatst naar de Afrikaanse westkust.
Franse militairen van de Europese Naval Force nemen in 2014 een verdacht Somalisch schip in beslag dat ervan wordt verdacht een olietanker in de Golf van Aden te hebben overvallen. Inmiddels heeft de piraterij zich verplaatst naar de Afrikaanse westkust. Foto EPA

Nederlandse koopvaardijschepen mogen komende winter gewapende particuliere beveiligers meenemen ter bescherming tegen piraterij in de Golf van Aden. Dat besloot de ministerraad vrijdag op voorstel van minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA).

Voor het onder voorwaarden toestaan van particuliere beveiligers moet wel de Wet ter bescherming koopvaardij worden aangepast. Vanaf 1 januari 2022 moeten gewapende particuliere beveiligers kunnen inschepen.

Nu moeten schepen die varen onder Nederlandse vlag in de Golf van Aden nog een beroep doen op een Vessel Protection Detachment (VPD) van Defensie. Zo’n eenheid bestaat uit minimaal elf mariniers.

De scheepseigenaren zijn blij met de bijstand van Defensie, zo benadrukken ze regelmatig, maar aan de huidige afspraken zitten nadelen. Zo is een VPD niet altijd beschikbaar en ontbreekt op kleinere schepen vaak de ruimte om elf mariniers te kunnen huisvesten.

Geweldsmonopolie loslaten

De sector vraagt al zeker twaalf jaar toestemming om particuliere beveiligers aan boord te mogen nemen. Op Nederland na hebben alle maritieme landen in Europa de mogelijkheid om particuliere beveiligers toe te staan al geregeld.

Vooral de linkse politieke partijen twijfelden lang of men gewapende particulieren op schepen onder Nederlandse vlag moest accepteren. Zo zou het kabinet hiervoor het zogeheten geweldsmonopolie van de staat loslaten. Grapperhaus stelt nu voorwaarden aan de inzet van particulieren: beveiligingsfirma’s hebben een vergunning nodig van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).

De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR), de Nederlandse Vereniging van Kapiteins ter Koopvaardij (NVKK) en de maritieme vakbod Nautilus International zijn tevreden dat het nu bijna geregeld is. „Ik ben heel blij dat het er nu bijna doorheen is”, zegt NVKK-voorzitter Leen van den Ende. „Want als op dit moment geen VPD beschikbaar is moet een schip onbeschermd door onveilig gebied heen. Dat is best gevaarlijk voor de bemanning.”

De Tweede en de Eerste Kamer moeten nog instemmen met de wetswijziging.

Gevaren Golf van Guinee

Van den Ende wijst er wel op dat de piraterij voor de Afrikaanse kust zich heeft verplaatst van de Golf van Aden (Somalische kust) naar de Golf van Guinee voor West-Afrika. „Wij hebben de overheid met klem gevraagd ook dat als hoog-risicogebied aan te merken. Nederland moet hier snel internationale afspraken over maken.”

Piraterij is het afgelopen jaar toegenomen, stelt het International Maritime Bureau (IMB) in zijn jaarverslag. In 2020 werden wereldwijd 195 incidenten van piraterij en gewapende overvallen op schepen gemeld. Een jaar eerder waren dat er nog 162. Onder de incidenten waren drie gekaapte schepen, elf beschietingen van schepen en twintig pogingen om een schip aan te vallen.

Veruit de meeste incidenten vonden plaats in de Golf van Guinee. Volgens de website van operatie Atalanta, een missie van de Europese Unie om de piraterij te stoppen voor de Somalische kust, waren dat vorig jaar nog alleen drie ‘verdachte gebeurtenissen’. Van 2009 tot 2011 bloeide de piraterij hier al volop; destijds waren er circa 170 aanvallen en een kleine vijftig kapingen per jaar.