Opinie

Orthodoxie verwijdert zich verder van de seculiere samenleving

Grondrechten

Commentaar

Hoeveel ruimte mogen orthodox-religieuze opvattingen in een samenleving innemen die onder druk staat van een pandemie? En waar gelijke lhbtiq-rechten zwaar wegen? De vraag ligt op tafel na een weekend waarin journalisten die kerkgangers benaderden klappen kregen of voor een auto moesten wegspringen. Een zondag waarop sommige kerken de afspraken maximaal dertig bezoekers toe te laten opzij schoven, vanwege religieus eigenbelang. Een weekend waarin oud-leerlingen van het reformatorische Gomarus in NRC vertelden hoe de school hen dwong voor hun seksuele geaardheid uit te komen tegenover hun ouders en klasgenoten.

Over beide incidenten ontstond verontwaardiging – en met reden. Het opzeggen van de corona-afspraken binnen het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken met minister Grapperhaus (Eredienst, CDA) noemde premier Rutte „heel egoïstisch en onverantwoord”. Minister Slob (Onderwijs, CU) vond het verplicht uit de kast laten komen van Gomarusleerlingen „absoluut onaanvaardbaar”. Volgens Kinderombudsman Margrite Kalverboer is de vrijheid van kinderen hun eigen identiteit te ontwikkelen groter dan de vrijheid onderwijs aan te bieden volgens eigen waarden en normen. Waarin ze gelijk heeft. Met dergelijke praktijken plaatst orthodox-religieus onderwijs zich buiten de samenleving. De nationale korpschef Henk van Essen, noemde geweld tegen journalisten „onacceptabel”. In de politiek waren de reacties idem, fel afkeurend.

Daarmee is, althans in politieke retorische zin, de orde hersteld. Maar veel gebeurd is er nog niet, anders dan dat de kerkgaande verdachten zijn aangehouden. Het is dus afwachten of deze gelovigen de coronabeperkingen zondag opnieuw zullen negeren. Het ligt voor de hand dat er meer pers zal zijn, méér beveiliging, meer politie – en ook meer besmettingen. Escalatie dus, voor rekening van die kerken die zich groepsvrijheden permitteren, die andere burgers is ontzegd. Van terrashunkeraars tot cultuursmachters.

Lees ook: School duwt kinderen ongevraagd de kast uit

Om die ruimte te claimen is er meer nodig dan ‘hulpkoster Leendert’ die uit de Krimpense Mieraskerk kwam gesneld om excuses aan te bieden. Zulke bijeenkomsten zijn bij sterk oplopende besmettingen asociaal en gevaarlijk voor de volksgezondheid. Het stelt vrijheden ter discussie, maar brengt ze ook in gevaar, wat op langere termijn in ieders nadeel is. Vrijheden zijn geen vrijbrief om anderen te benadelen.

Het gezag wordt nu de vraag opgedrongen of en hoe het straks moet ingrijpen. Met uitzondering van de anderhalvemeterafstandsplicht is er in de coronawet géén wettelijke basis om een kerkdienst op te breken, als ware het een housefeest onder een viaduct. Juist vanwege de scheiding tussen kerk en staat. Maar misschien is dat achteraf naïef. De coronawet zou aangepast kunnen worden – dit kabinet heeft ervaring met spoedwetten. Een tijdelijk einde aan de bijzondere positie van kerk, moskee en synagoge? Seculier Nederland zou er weinig moeite mee hebben, zolang de pandemie duurt. Tot nu toe vermeed de staat deze kwestie door te koersen op zelfregulering. Maar dat lijkt nu afgelopen, dankzij een paar kerken in Urk en Krimpen. Hopelijk komen die tot bezinning. Ze zouden de Bijbelse eis van fysiek samenkomen voortaan ook anders kunnen lezen. Zo niet, dan roept men zo’n wetswijziging over zich af. Zondag waren er kerkgangers die niet wars van eigenrichting bleken. Dat belooft wat. Dat straks de ME deuren van gebedshuizen moet blokkeren is geen wenkend perspectief. Op het Museumplein is het al druk genoeg met andersdenkenden. Een wijze kerkleiding voorkomt dat.