Het beloofde spektakel rond Deliveroo's beursgang blijft uit

Beursgang De machtspositie ten opzichte van de fietskoeriers achtervolgt Deliveroo. Het optimisme rond de beursgang is omgeslagen.

Een fietskoerier van Deliveroo in de Britse stad Manchester. Door alle perikelen rond flexwerkers lopen grote beleggers minder warm voor de beursgang van de maaltijdbezorger.
Een fietskoerier van Deliveroo in de Britse stad Manchester. Door alle perikelen rond flexwerkers lopen grote beleggers minder warm voor de beursgang van de maaltijdbezorger. Foto Phil Noble/Reuters

Alle fietskoeriers in het bontgekleurde maaltijdbezorgerspeloton werken inmiddels voor een beursgenoteerde onderneming – behalve de turquoise ploeg van Deliveroo. Woensdag komt daar verandering in, als het Britse bedrijf in Londen naar de beurs gaat.

Deliveroo hoopte op een ontspannen fietstochtje naar het geld van investeerders. Maar de afgelopen dagen kreeg het met tegenslagen te maken. Meerdere grote institutionele beleggers maakten bekend dat ze geen aandelen van het techbedrijf kopen. Hun voornaamste zorg: de discussie over de manier waarop Deliveroo zijn personeel behandelt.

Tot voor kort heerste nog optimisme rond de beursgang, waar beleggers sinds tijden naar uitkijken. De markt voor maaltijdbezorging groeit al jaren, en de beurskoersen van andere bezorgdiensten, zoals Just Eat Takeaway en het Duitse Delivery Hero, groeiden mee.

Dankzij de horecasluitingen vanwege het coronavirus was 2020 een topjaar voor de maaltijdbezorgers. Deliveroo leed weliswaar verlies, maar zag zijn omzet met meer dan 50 procent toenemen, tot 1,2 miljard pond (1,4 miljard euro).

Deliveroos beursgang beloofde dan ook een spektakel te worden. Toen het vorige week de introductieprijs van zijn aandelen bekendmaakte, bleek dat de totale beurswaarde kon oplopen tot 8,8 miljard pond – de grootste beursgang in Londen van de afgelopen tien jaar.

Het contrast met het salaris van de Deliveroo-bezorgers is groot. Twee dagen nadat het bedrijf zijn aandelenprijs had aangekondigd, publiceerde het Britse platform The Bureau of Investigative Journalism een onderzoek naar de verdiensten van de koeriers van Deliveroo. Wat bleek: van de driehonderd onderzochte Britse bezorgers verdiende één op de drie minder dan het minimumuurloon van 8,72 pond.

Het rapport legde nogmaals een vinger op wat voor Deliveroo en andere maaltijdbezorgers al langer een zere plek is. De bedrijven krijgen kritiek vanwege hun machtspositie ten opzichte van het personeel. Dat kan alleen als flexwerker voor de bezorgdiensten aan de slag, en heeft zo nauwelijks een positie om bijvoorbeeld hogere tarieven te eisen.

Vrijwel gelijktijdig met het verschijnen van het onderzoek sloeg de sfeer rond de beursgang om. Vier grote Britse investeringsfondsen verklaarden tegenover zakenkrant Financial Times geen interesse te hebben in Deliveroo-aandelen. Onder hen Legal & General Investment Management, met een beheerd vermogen van omgerekend 1.400 miljard euro.

Dat investeerders Deliveroo links laten liggen, past volgens Ralph Wessels, hoofd beleggingsstrategie bij ABN Amro, bij de toenemende aandacht voor maatschappelijke verantwoordelijkheid in het bedrijfsleven. „Je personeel goed behandelen hoort daar ook bij. Grote beleggingsfondsen focussen daar steeds meer op.”

Corné van Zeijl, vermogensbeheerder bij belegger Actiam, heeft niet eerder gezien dat institutionele beleggers zo openlijk kenbaar maakten geen aandelen te kopen bij een beursgang. „Dit legt pr-technisch gezien wel gewicht in de schaal. Het zorgt ervoor dat andere partijen ook even gaan nadenken.”

Idealisme is niet de enige drijfveer achter de afwerende houding van de investeerders. Deliveroos personeelsbeleid brengt namelijk ook concrete investeringsrisico’s met zich mee. De vermeende schijnzelfstandigheid van maaltijdbezorgers en andere flexwerkers is in meerdere landen onderwerp van discussie.

Ten onrechte zzp’ers

In Nederland bepaalde het gerechtshof in Amsterdam begin dit jaar dat Deliveroo zijn bezorgers ten onrechte inhuurt als zzp’er. Ze moeten als werknemers worden behandeld en betaald. In het Verenigd Koninkrijk bepaalde de rechter onlangs dat taxichauffeurs van Uber ook geen zelfstandigen zijn. Het bedrijf gaat zijn chauffeurs nu onder meer vakantiegeld en een pensioenregeling verschaffen.

Lees meer over de Nederlandse rechtszaak: Deliveroo moet z’n koeriers als werknemers behandelen, en dat kan grote gevolgen hebben

Mochten soortgelijke rechterlijke uitspraken Deliveroo dwingen steeds meer bezorgers in dienst te nemen, dan is dat „slecht voor de zaken”, geeft het bedrijf zelf toe in de prospectus bij de beursgang. Dat zien investeerders ook. Een beleggingsbeheerder van het Canadese BMO Global Asset Management sprak tegen The Guardian over een „tikkende tijdbom” onder het bedrijfsmodel van Deliveroo.

Een ander punt van zorg is de macht die oprichter en topman Will Shu over Deliveroo houdt. Hij heeft na de beursgang nog een belang van 6,1 procent, goed voor circa 500 miljoen pond, maar de aandelenstructuur zit dusdanig in elkaar dat hij desondanks beschikt over 57 procent van de stemrechten op aandeelhoudersvergaderingen.

Met andere woorden: Shu kan pogingen hem te vervangen als topman eenvoudig blokkeren. „We zouden geen macht hebben om ook maar iets te doen”, zegt Andrew Millington van investeerder Aberdeen Standard tegen de Financial Times. „Shu kan nog jaren met het bedrijf doen wat hij wil.”

Maandag verlaagde Deliveroo de introductieprijs van zijn aandelen: ze kosten nu tussen de 3,90 en 4,10 pond, in plaats van tussen de 3,90 en 4,60 pond, waarmee de totale beurswaarde op 7,9 miljard pond uitkomt. Met de terugtrekkende investeerders heeft dat niets te maken, zegt het bedrijf. Tegenvallende resultaten van andere beursgangen in de afgelopen weken zouden de reden zijn.

Zal alle tumult gevolgen hebben voor het slagen van de beursgang? Zelf houdt Deliveroo vol dat er nog „zeer significante belangstelling” is voor zijn aandelen. „Als de businesscase goed genoeg is, komt er uiteindelijk wel geld tevoorschijn uit allerlei hoeken en gaten”, zegt vermogensbeheerder Van Zeijl. „Je moet niet uitsluiten dat veel beleggers die enkel winst als doel hebben, nu denken: mooi dat al die duurzame jongens de koers naar beneden hebben gepraat. Kan ik voor een koopje instappen.”