Opinie

Londen zoekt conflicten, Brussel mijdt ze

In Europa

Het is bijna 1 april. En als er niet snel wat gebeurt, escaleren op die dag allerlei sluimerende conflicten tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk. Over supermarkten in Noord-Ierland. Over visserij. De bezorging van pakjes.

Dit is geen grap. Verre van. Hier botsen twee wereldbeelden. Dit gaat over een manier van overleven in de wereld.

Eerst de conflicten zelf. Volgens de Brexitdeal van december blijft Noord-Ierland als enige stukje VK in de Europese interne markt en douane-unie. Europese regelgeving blijft er gelden. Zo hoeft er geen harde grens op het Ierse eiland te komen, waar alles wat de EU inkomt – mensen, goederen – strikt wordt gecontroleerd. Die grens ligt nu in de Ierse Zee. Boris Johnson haat dit. Maar hij wilde per se een harde Brexit en dit was de enige oplossing. Hij wist wat hij tekende. Omdat de deal al op 1 januari inging, kwam er een overgangsperiode zodat iedereen zich op extra papierwerk en inspecties kon voorbereiden. Om een Britse karbonade de EU in te krijgen, moet je 23 paperassen invullen, tests doen, certificaten regelen. Een Brits boek kost in Noord-Ierland opeens het dubbele. Geen lolletje.

Op 1 april loopt de overgangsregeling af. Maar Londen is nog lang niet klaar. Expres, vermoeden velen in Brussel. De EU wilde flexibel zijn. Maar Johnson ging daar niet op in en verlengde, zonder overleg, de overgangsperiodes. De EU spande een zaak aan wegens contractbreuk. Dat kan eindeloos duren. And then what?

Om een Britse karbonade de EU in te krijgen, moet je 23 paperassen invullen

Ook heeft het VK op zijn stuk Doggersbank, waar Europese vissers volgens de Brexitdeal 85 procent van de vis mogen vangen, een visverbod afgekondigd. Om ecologische redenen. Dat mag: het zijn Britse wateren. Jaarlijks moeten beide partijen, vóór 1 april, afspreken hoeveel ton vis er maximaal gevangen wordt. Londen zegt nu: sorry, nul ton. Natuurbeschermers zijn verheugd. Maar Brussel ziet dit als het zoveelste potje Europa-bashen.

Vis, Amazonpakjes, lege supermarkten: vanuit Europees perspectief zijn die dingen praktisch, en dus oplosbaar. Voor Europa betekent ‘oplosbaar’ dat je problemen politiek ontmijnt door ze in kleine, technische stukjes te breken en die vervolgens op te lossen. Dit is sinds 1952 de Europese core business. Het heeft altijd gewerkt.

Maar het VK wil niet dat deze problemen technisch worden opgelost. Het creëert ze juist, om er politiek mee te bedrijven. En om het conflict met het ‘EU-monster’ gaande te houden – het antagonisme dat de Brexiteers in het zadel houdt.

Net als de vaccins van AstraZeneca zijn deze problemen een wapen in een gevecht tussen twee wereldbeelden: die van ‘Global Britain’, dat zich vastbijt in maximale soevereiniteit en keihard nationaal ellebogen op het wereldtoneel, en het Europese idee dat stoelt op het tegendeel – namelijk het afzwakken van ellebogengedrag, door internationale afspraken te maken over samenwerking waar iedereen zich aan houdt. Zo werkt de EU. Ze exporteert dit over de wereld. Europa floreert in dit klimaat.

Helaas wil het VK niet dat Europa floreert. Het wil juist punten scoren tegen de EU. Boris Johnson laat zich constant filmen in doktersjas, met vaccinflesjes. De boodschap: hahaa, 1-0 voor ons!

Londen zoekt conflict, Brussel mijdt het. Johnson sluit deals met Brussel, omdat hij zwakker staat en alles op Europese voorwaarden gebeurt. De EU ziet deze afspraken als eindpunt van moeizame onderhandelingen. Het VK ziet ze als beginpunt van het echte gevecht. Londen verscheurt de deals niet, maar saboteert ze op onverwachte manieren. Onbetrouwbaarheid als strategie.

Binnenkort moet de EU besluiten om Britse financiële regels te erkennen, en vonnissen van Britse rechtbanken. Zonder die erkenning verliezen Britse bankiers en advocaten internationale klanten. Ook moet de EU besluiten of Britse gegevensbescherming adequaat is. De vraag is: durven de 27 hier nee op te zeggen?

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.