In Kenia liggen alle IC-bedden al vol

Oost-Afrika Het aantal coronabesmettingen groeit snel in Kenia. De verdenking is dat dat mede is te wijten aan buurland Tanzania.

Op 5 maart ontving een Keniaanse ziekenhuisbeveiliger een van de eerste vaccinaties.
Op 5 maart ontving een Keniaanse ziekenhuisbeveiliger een van de eerste vaccinaties. Foto Ben Curtis / AP Photo

Ahmed Mohamed gebaart naar de grens met Tanzania. „Met de wind komt van daar corona naar ons toegewaaid”, zegt de eigenaar van een theetent aan de Keniaanse kant van het grensdorp Namanga. „Ik zie liever geen Tanzanianen meer in mijn shop.”

Mohamed is niet ten onrechte bezorgd. Een golf nieuwe coronagevallen gaat deze maand over Kenia en er zijn aanwijzingen dat Tanzania een belangrijke infectiehaard is. „De meeste gevallen komen van de grens met Tanzania, en van reizigers in Tanzania”, zei Patrick Amoth, van het Keniaanse ministerie van Volksgezondheid deze week op tv.

In meer Afrikaanse landen is er weer een lichte toename te zien van het aantal besmettingen. Vorige maand lieten experts weten dat het een gevolg is van nieuwe coronavirusvarianten, zoals de Zuid-Afrikaanse die onder meer in Botswana, Ghana, Mozambique, Tanzania en ook Kenia is vastgesteld.

In Kenia schieten de grafieken omhoog: nooit eerder waren er zoveel infecties. „Veel meer dan voorheen worden jongeren slachtoffer en het virus slaat sneller en harder toe”, zegt een vrouw die bij een medische verzekeringsmaatschappij werkt in Nairobi en anoniem wil blijven. „Sommige patiënten gaan binnen drie dagen dood.”

Ruim 20 procent van de tweeduizend dagelijks geteste gevallen is positief, begin dit jaar was dit nog geen 2 procent. Volgens een verklaring van de vakbond van artsen begin deze week zijn alle bedden op de IC’s in het land nu vol – het land telt er 537 in totaal.

Artsen van de openbare ziekenhuizen moeten besluiten welke ernstig zieke patiënten ze kunnen redden en welke niet. „Een coronapatiënt wacht af tot een andere overlijdt om een bed te krijgen”, tweette Alfred Mutua, gouverneur van de aan de Keniaanse hoofdstad grenzende deelstaat Machakos.

In totaal bezweken in Kenia 2.066 patiënten aan het coronavirus, een relatief laag aantal op een bevolking van vijftig miljoen. In Nederland, dat 17 miljoen inwoners telt, vielen meer dan 16.000 doden. Heel Afrika doet het wat dat betreft beter dan andere continenten. Tot nu toe zijn er 110.000 coronadoden op het continent: acht keer minder dan het dunbevolktere Europa. Analisten vonden hiervoor nog geen sluitende verklaring, ook niet met hypotheses dat het lage aantal te maken heeft met Afrika’s jonge bevolking, of met het weer en met immuniteit voor tropische ziektes. Zolang niet wijdverspreid wordt getest, blijft het giswerk.

Wat Afrika in ieder geval anders deed was dat veel landen in een vroeg stadium op slot gingen en strenge lockdowns afkondigden. Bij het begin van de uitbraak gebood de Keniaanse regering iedereen thuis te blijven en niet te reizen. Na de opheffing van dat verbod enkele maanden later, trokken werkloos geworden stadsbewoners massaal naar het platteland. „De eerste infecties op grote schaal waren het gevolg van die volksverhuizing”, zegt professor Khama Rogo in Kisumu. Hij is hoofd van de officiële coronacommissie in West-Kenia en een vooraanstaand gezondheidsexpert. „Aanvankelijk was vooral langs de reisroutes het aantal coronagevallen hoog. Inmiddels gaat het om plaatselijke infecties in rurale gebieden.”

Lees ook deze reportage: Terug naar het dorp is nu nog de enige optie voor de scharrelaars in Kenia

De verwachting is dat het land vrijdag strengere maatregelen afkondigt. Buurland Tanzania daarentegen begon geen campagne en houdt sinds vorig jaar geen gegevens bij. President John Magufuli, die een stoombad adviseerde ter bestrijding, overleed vorige week, vermoedelijk aan corona.

Lees ook: Overleden corona-ontkenner Magufuli hield Tanzanianen voor de gek

De helft van de Keniaanse gezondheidssector wordt gerund door de overheid. Veel openbare ziekenhuizen verkeren al jaren in slechte staat, hebben niet genoeg medische middelen, het gebrekkige aantal IC-bedden is daarvan een voorbeeld. Corruptie plaagt de sector en gezondheidspersoneel wordt onderbetaald en staakt regelmatig.

George Rae, hoofd van het Jaramogi Oginga Odinga ziekenhuis in Kisumu, wijst op een onderbelicht aspect van de epidemie op het continent, namelijk de psychologische gevolgen. „Afrikanen houden er niet van afstand te bewaren”, zegt hij. De epidemie vereist fysieke afzondering en dat leidt tot een mentaal isolement. Begrafenissen bijvoorbeeld zijn voor ons een viering van het leven. Een verbod komt keihard aan. We krijgen in ons ziekenhuis steeds meer mensen met een posttraumatische depressie. Als ze hun familieleden niet op gepaste wijze kunnen begraven, voelen ze zich schuldig.”