Laagje klei moet blauwalg in Kralingse Plas in Rotterdam oplossen

Zwemwater De nieuwe methode heet Phoslock en zou 4,7 miljoen euro kosten, veel minder dan een zandlaag op de bodem. Oppositiepartijen zijn kritisch.

Zwemmen in de Kralingse Plas in Rotterdam was de afgelopen zomers soms niet mogelijk wegens blauwalg.
Zwemmen in de Kralingse Plas in Rotterdam was de afgelopen zomers soms niet mogelijk wegens blauwalg. Foto Peter Hilz

Waarschijnlijk eind dit jaar bedekt de gemeente Rotterdam de bodem van de Kralingse Plas met een laagje lanthaan-houdende klei. Het is een nieuwe methode om de blauwalg in de Kralingse Plas te bestrijden. De gemeenteraad zou donderdag stemmen over deze aanpak.

Phoslock heet deze methode en het werkt als volgt: op de bodem wordt een kleilaagje aangebracht van enkele millimeters. In deze klei zit 5 procent lanthaan verwerkt. Deze stof bindt met fosfaat (een belangrijke voedingsbodem van blauwalg) en zorgt dat dit in de bodem blijft vastzitten. Om het fosfaatprobleem in de plas op te lossen, is 800 tot 1.000 ton Phoslock nodig. De kosten voor de ingreep bedragen zo’n 4,7 miljoen euro. Elke vijf jaar is een onderhoudsdosis nodig.

Al jaren ergeren bezoekers zich aan de stinkende, ziekmakende groenblauwe laag die bij mooi weer op de Kralingse Plas drijft. En al even lang probeert de gemeente het probleem op te lossen. In 2012 werd de bodem van de plas bedekt met een laagje zand, maar door een fout verspreidde het slib van de oevers zich over de hele bodem. Het gevolg; meer blauwalg dan ooit. In 2016 besloot toenmalig Leefbaar-wethouder Joost Eerdmans de smurrie aan te pakken met waterstofperoxide in combinatie met ultrasoon geluid.

Symptoombestrijding

Deze keus, door de gemeente symptoombestrijding genoemd, was gebaseerd op de lage kosten (200.000 euro per jaar). Het aanpakken van de bron van alle ellende, door opnieuw een laag zand op de bodem te leggen (geraamd op 5,5 miljoen), was geen optie. De blauwalg bleef na de waterperoxide slechts een paar weken weg.

Bij een controle van de visstand bleek 93 procent van de vis verdwenen. De raad was geschokt en besloot de peroxide voor 25 jaar te weren. Voortaan geen symptoombestrijding meer, maar het aanpakken van de bron, was de opdracht aan het college. Die reserveerde in 2017 voor het leggen van een zandlaag 3,1 miljoen euro. Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard legde 1,5 miljoen bij en de provincie nog eens een half miljoen.

Zie hoe blauwalg groeit in tien plaatjes: Fosfaat komt van alle kanten de Kralingse Plas in

Voordat de 25 centimeter dikke zandlaag de Kralingse Plas in ging, nam de gemeente andere maatregelen om het fosfaatgehalte te verminderen. Zoals het opruimen van vogelpoep met een speciale poepzuiger. En het aanpassen van de sluis zodat niet elke keer dat deze open gaat voedselrijmwater vanuit de Rotte de plas in stroomt. „Je wilt immers niet dweilen met de kraan open”, schrijft het college.

Na overleg met deskundigen wil het college de laag zand nu vervangen door Phoslock. Het leggen van een dun kleilaagje heeft een aantal voordelen, zegt het college. Er is veel minder voor nodig (1.000 ton klei in plaats van 500.000 ton zand). Het aanbrengen kan sneller en met minder overlast voor recreanten en omwonenden. En de impact op het bodemleven zou minder groot zijn. De aanpak zou ook langer effect hebben en is veel goedkoper. Uit een nieuwe kostenraming blijkt dat een zandlaag geen 5,5 miljoen, maar 13,6 miljoen euro zou kosten. Bijna drie keer zoveel als het leggen van een laagje klei.

Tegenpartij

De Partij voor de Dieren is kritisch over het nieuwe plan van aanpak. „Weer vindt er een chemisch experiment plaats om geld te besparen. De recreatieve functie gaat voor op de ecologie en de dieren”, zegt oppositielid Ruud van der Velden.

Ook Leefbaar is kritisch. „Die plas heeft al een vermogen gekost en we zijn nog steeds geen steek verder”, zegt raadslid Benvenido van Schaik. „Daarnaast is dat lathaan niet zo’n fijn goedje, dat moet je niet in je badkuip gooien. Afzanden heeft nog steeds mijn voorkeur. Daar heb je geen chemicaliën voor nodig.”

Raadslid Astrid Kockelkoren van coalitiepartij GroenLinks heeft zich uiteindelijk wel laten overtuigen. „Van die waterstofperoxide heb ik nog steeds buikpijn”, zegt ze. „Daardoor kijken we kritisch naar elke aanpak. Eerder ervaringen met Phoslock hebben mij echter overtuigd dat dit niet nog eens een experiment is waarvan we de gevolgen niet overzien.”