‘Tienduizenden mensen mogelijk onterecht in database politie’

Privacy De database CATCH bevat foto’s van 1,3 miljoen veroordeelden en verdachten. Het is onduidelijk in hoeverre die na vrijspraak weer worden verwijderd.
Deze afbeelding is niet van het gezichtsherkenningssysteem dat de politie gebruikt.
Deze afbeelding is niet van het gezichtsherkenningssysteem dat de politie gebruikt. Foto Getty Images/iStock

Tienduizenden mensen staan in een gezichtsherkenningsdatabase van de politie, terwijl ze daar mogelijk al verwijderd uit hadden moeten worden. Dat bevestigt de politie dinsdag na berichtgeving van NU.nl. In het systeem CATCH staan foto’s van 1,3 miljoen verdachten en veroordeelden. Na vrijspraak moet worden onderzocht of zij uit de database kunnen worden gehaald, maar dit wordt niet altijd gedaan. De database wordt sinds 2016 gebruikt om mensen op beelden van misdrijven op te sporen.

Het is onduidelijk hoeveel mensen onterecht in het systeem staan. Wel blijkt uit door NU.nl opgevraagde cijfers dat sinds 2010 16.200 verwijderverzoeken zijn behandeld, terwijl er in die periode 71.000 keer iemand is vrijgesproken. Dit hoeft niet te betekenen dat de overige 54.800 vrijspraken onterecht niet zijn verwerkt in de database; mensen die nog in hoger beroep moeten voorkomen, eerder veroordeeld zijn of verdachte zijn in een andere zaak, horen in de database te blijven staan. Wel erkent de politie dat er „stevige twijfel” bestaat of deze mensen nog in het systeem thuishoren.

De gezichtsfoto’s in CATCH komen grotendeels uit een andere databank met verdachten en veroordeelden. Die is in handen van het ministerie van Justitie en Veiligheid en wordt gebruikt om strafrechtelijke processen te stroomlijnen. Wanneer een verdachte wordt vrijgesproken, moet de Justitiële Informatiedienst van het ministerie (Justid) beoordelen of deze persoon moet worden verwijderd uit dit systeem. Deze personen worden vervolgens niet automatisch ook uit CATCH gehaald. De politie zegt wel „zo snel mogelijk” te handelen na een verwijderverzoek van Justid.

Dat het opschonen van CATCH niet altijd goed gaat, is al langer bekend. Demissionair minister Ferd Grapperhaus (Veiligheid en Justitie, CDA) erkende in 2019 al dat mensen mogelijk te lang in het systeem blijven staan en dat dit privacyrisico’s met zich meebrengt. Intern bij de politie zou van begin af aan al bekend zijn dat er waarschijnlijk mensen onterecht in de database terecht zouden komen. Wel wijst de politie erop dat het pas sinds 2019 wettelijk verplicht is om privacyrisico’s te onderzoeken, en dat voor een aankomende opvolger van het systeem wel is gedaan.