Nieuwe fragmenten van Dode Zeerol gevonden

Archeologie Op de fragmenten staan teksten in het Grieks. Er werd in een grot ook nog een gevlochten mand van meer dan 10.000 jaar oud gevonden.

De nieuw gevonden fragmenten van een Dode Zeerol.
De nieuw gevonden fragmenten van een Dode Zeerol. Foto Menahem Kahana/AFP

In de zogenoemde Horrorgrot in de Woestijn van Judea, nabij Ein Gedi aan de Dode Zee, zijn fragmenten van een Dode Zeerol gevonden. Op de fragmenten staan teksten in het Grieks uit bijbelboeken van ‘Kleine Profeten’ zoals Zacharia en Micha.

Op een van de fragmenten kon bijvoorbeeld deze tekst van Zachariah worden ontcijferd: „Wees er niet op uit om een ander kwaad te doen en laat je niet verleiden tot meineed, want daar heb ik een afkeer van–spreekt de HEER.” In de Griekse tekst was in het fragment het woord HEER wel in het Hebreeuws geschreven. Dit meldt de Israelische krant Haaretz, op gezag van de Israel Antiquities Authority (IAA). Niet alle fragmenten waren zo vredig. Op een ander deel stond bijvoorbeeld een fragment van de profeet Nahum, over God: „Wie houdt stand in de gloed van zijn woede? Zijn woede is als een laaiend vuur, rotsen spatten voor hem uiteen.” De rolfragmenten zijn waarschijnlijk in de eerste eeuw opgeschreven.

Het IAA is de laatste jaren bezig met een grote survey in de grotten van het gebied, onder meer met drones.

Gevlucht voor de Romeinen

De Horrorgrot dankt zijn naam aan de vondst in de jaren vijftig van een veertigtal skeletten van mannen, vrouwen en kinderen. Het waren de stoffelijke resten van vluchtelingen uit de tijd van de opstand van Bar Kochba tegen de Romeinen, rond het jaar 135, die waarschijnlijk in de hooggelegen grot waren uitgehongerd door Romeinse troepen. In de jaren veertig en vijftig werden in deze en andere grotten langs de Dode Zee in totaal twaalf enigszins complete rollen teruggevonden, naast zo’n duizend oude manuscripten die verdeeld waren over zo’n 30.000 of meer fragmenten. De meeste daarvan waren verborgen uit angst voor de komst van de Romeinse legioenen, tijdens de Eerste Joodse Opstand, in de jaren 66 tot 74 na Chr. De teksten boden veel nieuw inzicht in de Joodse denkbeelden en stromingen in de eerste eeuw, precies de periode dat uit deze groepen het rabijnse jodendom en ook het christendom ontstonden.

De nu gevonden fragmenten behoren waarschijnlijk tot de gefragmenteerde ‘Griekse kleine profetenrol’ (8HevXII gr), waarvan aanvankelijk de herkomst onduidelijk was maar waarvan begin jaren zestig ook nieuwe fragmenten werden gevonden in de Horrorgrot. De tekst op de rol is een variant van de Septuagint, de vroege Griekse vertaling van de Hebreeuwse bijbelboeken die ca. 250 v.Chr. gemaakt is in Alexandrië.

De Nederlandse Dode Zeerollenkenner Mladen Popovic van de Rijksuniversiteit Groningen, reageert verheugd op de berichten over de vondst. „Het is heel mooi en belangrijk dat ze nu met moderne middelen de woestijn nogmaals uitgekamd hebben. Het laatste vergelijkbare grote onderzoek, Operation Scroll is al weer bijna dertig jaar oud. Bij die eerdere operatie werden onder meer in de buurt van Jericho papyrusfragmenten in het Aramees gevonden uit vierde eeuw v.Chr.”

Mand en mummie

Nieuwe inzichten ziet Popovic vooralsnog niet ontstaan uit de nieuwe vondst. „Dat we nu ook deze Griekse snippers hebben is mooi, maar voor zover ik kan opmaken leren we er geen nieuwe dingen van. Niettemin: wel waardevol, ook in het licht van recente discussies over nepfragmenten uit de Dode Zeegrotten. Heel belangrijk dat er hier sprake is van duidelijke authenticiteit door professionele opgravingen.”

In de grote scan van de grotten vonden archeologen van de IAA ook nog een grote gevlochten mand van maar liefst 10.500 jaar oud, die daarmee waarschijnlijk een van de oudste manden is ter wereld. De Israëlische krant Haaretz meldt ook nog dat in een grot een 6.000 jaar oude mummie van een kind werd gevonden. In het kurkdroge klimaat van de woestijn blijven organische resten goed bewaard. Uit de tijd van de opstand van Bar Kochba tegen de Romeinen werden in de grotten ook nog munten, speer- en pijlpunten en sandalen gevonden.

Lees ook over de Dode Zeerollen: Uitbundige geloofsstrijd op duizenden stukjes leer (2013)