Activistische aandeelhouders van Danone krijgen hun zin: topman weg

Ontevreden Onder leiding van Emmanuel Faber ging voedingsconcern Danone meer rekening houden met gezondheid, duurzaamheid en diversiteit. Twee activistische aandeelhouders hebben nu zijn vertrek bewerkstelligd.

De 57-jarige Emmanuel Faber werkte twintig jaar bij Danone.
De 57-jarige Emmanuel Faber werkte twintig jaar bij Danone. Foto Christian Hartmann/Reuters

De voldoening was groot bij Danone-topman Emmanuel Faber, toen hij vorig jaar juni tijdens de digitale jaarvergadering de aandeelhouders toesprak. Vrijwel alle investeerders hadden net ingestemd met nieuwe bedrijfsstatuten, waarin niet langer enkel de beurskoers leidend was voor het Franse voedingsconcern. Voortaan zou het bij Danone ook gaan om gezondheid, duurzaamheid en diversiteit. „Jullie hebben net een standbeeld van Milton Friedman omver getrokken”, zei Faber tegen de aandelenbezitters, verwijzend naar de beroemde econoom die vond dat bedrijven geen enkele verantwoordelijk hebben, behalve winst maken.

Dat de macht van de aandeelhouders ondanks de statutenwijziging niet bepaald gebroken is, ondervindt Faber (57) negen maanden later aan den lijve. Twee institutionele investeerders die flink wat Danone-aandelen bezitten, zijn ontevreden over de prestaties van het bedrijf, dat onder meer bekend is van zijn Activia-yoghurt, Danio-kwark en Evian-bronwater. Hun wekenlange campagne heeft ertoe geleid dat Danone maandag het vertrek van Faber aankondigde. Hij wordt na ruim twintig jaar als bestuurder aan de kant gezet.

Faber, sinds 1997 werkzaam bij Danone en vanaf 2014 de hoogste baas, is een grote voorstander van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De in Grenoble geboren topman deed bijvoorbeeld de kunststof bekertjes van de Alpro-sojayoghurt in de ban. Ook legde hij 2 miljard euro apart voor verduurzaming.

De verandering die op de jaarvergadering werd bekrachtigd, ging nog een stap verder. Danone werd met instemming van 99,4 procent van de aandeelhouders een enterprise à mission (‘bedrijf met een missie’), een term die sinds 2019 in de Franse wet is vastgelegd. Concreet houdt dit in dat een onafhankelijke commissie gaat controleren of het concern zijn eigen maatschappelijke doelstellingen wel haalt – doelstellingen die bijvoorbeeld gaan over het verkopen van gezondere producten, gebruik van herbruikbare verpakkingen en betere kansen voor vrouwen en minderheden binnen het bedrijf.

Reorganisatie

Danones eerste maanden als bedrijf met een missie vielen pal in de coronacrisis. Die had zijn uitwerking op de resultaten. De omzet liep met 6,6 procent terug tot 23,6 miljard euro. Ook de winst lag flink lager. Vooral de verkoop van flessen bronwater – veel uitgeschonken in de horeca – stortte in elkaar. In november nam Faber al maatregelen. Hij kondigde een reorganisatie aan, waardoor 1.500 à 2.000 banen zouden gaan verdwijnen (op een totaal van meer dan 100.000 werknemers). Dat moest een besparing van 1 miljard euro opleveren, aldus Faber.

Lees ook dit interview dat NRC vorig jaar maakte met Emmanuel Faber: ‘Na deze crisis neemt men voedsel niet meer voor lief’

Het was niet genoeg om twee activistische aandeelhouders tevreden te stellen. Beleggingsfondsen Artisan Partners en Bluebell Capital, die naar eigen zeggen met posities van meer dan 3 procent tot de grootste investeerders behoren, uitten de voorbije weken openlijk hun kritiek op Faber. Om te beginnen vanwege zijn reorganisatieplannen, die volgens hen weinig kansrijk zouden zijn.

Maar de échte zorgen van Artisan en Bluebell zijn fundamenteler. Danone presteert al jaren slechter dan belangrijke concurrenten als Unilever en Nestlé, het grootste voedingsconcern ter wereld. De omzet groeit niet snel genoeg, de winstmarges zijn te laag en het rendement voor de investeerders blijft ook achter, aldus de fondsen. Waar de aandelen van Unilever en Nestlé de afgelopen vijf jaar respectievelijk 28 procent en 40 procent in waarde stegen, was er bij Danone sprake van een daling van ongeveer 3 procent.

De maatschappelijk verantwoorde aanpak van Faber noemden de ontevreden fondsen niet. Wel waren volgens Artisan de middelen „inefficiënt verdeeld”.

De oplossing, volgens Artisan en Bluebell: een grondige herziening van de bestuursstructuur aan de top van Danone. Faber was sinds 2017 naast ceo ook voorzitter van de raad van bestuur. Een combinatie die hem veel uitvoerende macht bezorgde – te veel, naar de smaak van de twee fondsen. De voorzitter zou er juist moeten zijn om het werk van de ceo te controleren, vonden zij, wat een situatie waarin één en dezelfde persoon beide functies vervult dus onwenselijk maakt. „De posities van ceo en voorzitter moeten worden opgeknipt”, schreef Artisan in februari. „En zittende bestuurders moeten vertrekken.”

De baas van Bluebell Capital, Francesco Trapani, was eind februari in Le Monde nog directer: „We hebben niets tegen hem persoonlijk, maar we moeten Faber laten gaan.”

Oude bekende

Een bijrol was weggelegd voor een oude bekende: de Nederlander Jan Bennink. Hij was tussen 1997 en 2002 de baas van de zuiveltak van Danone. Daarna werd hij topman van het Zoetermeerse voedingsmiddelenbedrijf Numico, het voormalige Nutricia. Onder zijn leiding werd dat concern in 2007 verkocht aan Danone – een deal waaraan hij als directeur zelf 87 miljoen euro in opties en aandelen overhield.

Nu treedt Bennink op als adviseur van Artisan, dat naar eigen zeggen goed gebruik kan maken van zijn ervaring in de voedingsindustrie. „Danone was een innovator, die altijd vroeg op de hoogte was van nieuwe voedingstrends, maar die bedrijfscultuur hebben ze verloren, en daarmee een stuk marktaandeel”, zei Bennink vorige maand tegen de zakenkrant de Financial Times.

Begin maart liet Danone weten dat Faber zou terugtreden als ceo. Hij zou enkel aanblijven als voorzitter van de raad van bestuur. Daar namen de activistische aandeelhouders echter geen genoegen mee. „Met Faber als voorzitter kan de nieuwe ceo geen nieuwe koers varen”, foeterde Artisan in een open brief aan het Danone-bestuur. „Integendeel, de nieuwe ceo kan enkel de strategie uitvoeren die Faber al heeft uitgezet.”

Twee weken later hebben Artisan en Bluebell dan echt hun zin. Faber moet meteen het veld ruimen. Danone gaat de komende tijd op zoek naar een nieuwe ceo. Jan Bennink zei tegen de FT wel oren te hebben naar de voorzitterspositie, maar die gaat naar de voormalige topman van het Franse elektrotechniekbedrijf Legrand, Gilles Schnepp.