ACM: consument met reisvoucher mag niet worden benadeeld

Reisvouchers De eerste vouchers vervallen deze week. Ondertussen komt overheidssteun voor reisbedrijven nog niet van de grond. De Autoriteit Consument & Markt waarschuwt.

Reizigers op luchthaven Schiphol.
Reizigers op luchthaven Schiphol. Foto REMKO DE WAAL/ANP

Consumenten die vorig jaar een voucher voor een pakketreis hebben ontvangen, moeten niet de dupe worden van de financiële problemen van reisbedrijven. Dat stelt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) nu deze week de eerste vouchers aflopen. Die problemen kunnen toenemen nu de deadline van de eerste vouchers afloopt en een voucherfonds, waar reisorganisaties geld kunnen lenen om hun klanten terug te betalen, nog steeds niet operationeel is.

De Europese Commissie moet nog haar goedkeuring geven aan deze staatssteun. In Brussel zou nu echter een onbekende partij bezwaar hebben gemaakt tegen het fonds. Dat geeft extra vertraging. Bovendien dient dinsdagmorgen een kort geding van onder meer D-reizen.

Vier vragen over de reisvouchers.

1 Waarom zijn die vouchers uitgegeven?

De coronacrisis heeft de reiswereld zwaar getroffen. Door lockdowns en reisverboden verloren touroperators, reisbureaus en andere bedrijven in de sector vorig jaar meer dan driekwart van hun omzet. Voor massa-ontslagen en faillissementen wordt gevreesd. Maar die zijn nu nog niet aan de orde van de dag omdat de branche, net als andere sectoren in Nederland, profiteert van de loonkostensubsidie NOW en andere generieke overheidssteun.

Bovendien hoefden de reisbedrijven vorig jaar het geld dat veel klanten hadden betaald voor hun vakanties nog niet terug te storten. In plaats daarvan mochten zij – na overleg van de overheid, brancheorganisatie ANVR en het Garantiefonds Reisgelden (SGR) – de consument een tegoedbon verstrekken.

Deze vouchers gaven de sector lucht. Reisbedrijven hoefden niet binnen de wettelijke termijn van twee weken hun klanten terug te betalen, maar zij kregen maximaal een jaar. Deze week, één jaar na het begin van de coronacrisis, loopt die periode af. Reisbedrijven hoopten vorig jaar dat mensen de door het SGR gedekte vouchers zouden gebruiken om een nieuwe reis te boeken, maar de onzekerheid over de meivakantie en de zomervakantie is nog te groot.

2 Om hoeveel reizigers en geld gaat het?

Hoeveel reizigers een voucher hebben ontvangen is niet precies bekend; dat houden de bedrijven voor zichzelf. Maar in de sector wordt verwacht dat naar schatting een half miljoen mensen de komende tijd hun geld terugvragen. Grote en kleine reisbedrijven hebben de afgelopen weken klanten al terugbetaald, maar nog altijd zou zo’n 600 miljoen euro aan vouchers uitstaan, zegt brancheorganisatie ANVR.

Lees ookIrritatie bij andere vakantiereisaanbieders over uitbreiding rol KLM in pakketreizen

Zoals het er nu uitziet, neemt dat bedrag niet toe. Met ingang van 1 januari is de branche gestopt met het uitgeven van vouchers voor nieuw geboekte pakketreizen. Aanbieders van pakketreizen moeten consumenten weer binnen de ‘normale’ termijn van veertien dagen terugbetalen als de aanbieder de reis annuleert.

ANVR en ACM benadrukken dat reizigers hoe dan ook hun geld terugkrijgen. Verkeert het reisbedrijf in financiële moeilijkheden dan keert het SGR uit. De reisorganisatie moet binnen één jaar na uitgiftedatum van de reisvoucher contact opnemen met de klant en deze vóór de vervaldatum zijn voucher terugbetalen als hij daarvoor heeft gekozen.

3 Wat is het idee achter het voucherfonds?

Om een ‘bankrun’ op reisorganisaties te voorkomen en de SGR-deelnemende bedrijven niet in financiële problemen te brengen bij het terugbetalen aan de klant heeft het ministerie van Economische Zaken vorig jaar al laten weten dat de overheid een lening kan verstrekken aan reisbedrijven die dat willen. Dit voucherfonds zou de consument bovendien de zekerheid geven dat hij zijn geld terugkrijgt.

Het fonds is 400 miljoen euro groot. Van de voucherwaarde kan 80 procent worden geleend. Reisbedrijven kunnen maximaal 50 miljoen euro per bedrijf lenen. Dat gaat in eerste instantie tegen een percentage van 4 procent (2 procent voor de staatslening, 2 procent voor het SGR). Het percentage loopt op, om te zorgen dat reisbedrijven binnen zes jaar hun lening snel terugbetalen. Alleen reisorganisaties die kunnen aantonen dat zij in 2018 en 2019 financieel gezond waren, mogen geld lenen.

De definitieve voorwaarden zijn nog niet bekend. Aan de overheidssteun zitten voor zover bekend geen andere voorwaarden, zoals eisen aan de duurzaamheid van betrokken bedrijven.

4 En nu is er dus vertraging?

Het ministerie van Economische Zaken heeft twee weken geleden het plan voor het voucherfonds ingediend bij de Europese Commissie. Die moet controleren of er geen sprake is van ongeoorloofde staatssteun. Zo probeert de Commissie de vrije markt te beschermen, net als in het geval van de steun die Nederland en Frankrijk willen geven aan luchtvaartmaatschappij Air France-KLM.

Europese goedkeuring voor het voucherfonds werd de sector voorgespiegeld als een formaliteit. In Denemarken heeft de regering een vergelijkbaar arrangement opgetuigd voor door de pandemie getroffen reisbedrijven. De Commissie heeft echter meer tijd nodig dan verwacht. Corendon, een van de grote reisbedrijven in Nederland, meldde afgelopen weekend al dat het daarom vouchers nog niet gaat vergoeden. Het bedrijf wacht op het fonds.

De afgelopen dagen heeft zich in Brussel bovendien een onbekende partij gemeld met bezwaren tegen het Nederlandse fonds. Om welk bedrijf het gaat, is niet bekend, zegt ANVR-voorzitter Frank Oostdam. ,,Maar dit kan wel zorgen voor extra vertraging en daar zit de sector absoluut niet op te wachten.”

In de sector wordt gewezen naar D-reizen, de keten van onafhankelijke reisbureaus. Topman Jan Henne De Dijn ontkent dat zijn bedrijf of de aan D-reizen gelieerde organisatie van reisbureaus, Dutch Travel Retail United (DTRU), hebben geklaagd bij de Commissie. Wel dient dinsdagmorgen een kort geding van D-reizen tegen het SGR en de Nederlandse staat.

D-reizen is het niet eens met voorwaarden van het voucherfonds die zouden bepalen dat reisagenten als D-reizen, die zelf geen reizen organiseren maar slechts bemiddelen, minder geld zouden mogen lenen. „Wij eisen meer transparantie, duidelijker voorwaarden en snelle financiering”, zegt Henne De Dijn. Hij vindt dat reisagenten hadden moeten meepraten over de opzet van het fonds. D-reizen heeft voor 40 miljoen euro uitstaan aan vouchers en vraagt voor bijna 20 miljoen euro aan financiering van het fonds. „Komt er niet snel hulp dan vrezen wij een kettingreactie in de sector”, zegt Henne De Dijn. „Dan hebben we een reuzeprobleem voor de Nederlandse sector en vooral voor de klanten.”