Polderaar en SP'er Tuur Elzinga nieuwe voorzitter FNV

Vakbond De leden van ’s lands grootste vakbond hebben hun vicevoorzitter Tuur Elzinga gekozen tot leider. De andere kandidaat, ‘vernieuwer’ Kitty Jong, viel af.

SP’er Tuur Elzinga is door FNV-leden gekozen tot voorzitter van de vakbond. Sem van der Wal/ANP
SP’er Tuur Elzinga is door FNV-leden gekozen tot voorzitter van de vakbond. Sem van der Wal/ANP

Voor het eerst krijgt vakbond FNV een SP’er als voorzitter. Tuur Elzinga, oud-Eerste Kamerlid voor de socialisten, is woensdagmiddag na een verkiezing onder alle leden uitgeroepen tot voorzitter van de grootste vakbond, als opvolger van Han Busker.

Dat is een opvallende breuk met het verleden. Sinds Wim Kok in 1976 de eerste voorzitter werd van de fusiebond FNV, waren alle zeven voorzitters van PvdA-huize.

Toch hebben de FNV-leden met Elzinga gekozen voor de meer gematigde kandidaat. Zijn enige tegenstander Kitty Jong, een PvdA’er, toonde zich in haar campagne activistischer, door zich te keren tegen sociale akkoorden met kabinet en werkgeversorganisaties. Zij gaf de voorkeur aan actievoeren en vergroten van de eigen achterban. Elzinga wil de huidige lijn voortzetten: actievoeren én compromissen sluiten.

Lees ook: FNV-leden kiezen tussen overtuigd polderaar en pleitbezorger van diversiteit

Elzinga is direct beëdigd in zijn nieuwe functie door het FNV Ledenparlement, het hoogste orgaan van de vakbond, waarin ruim honderd actieve leden zitten.

Naamsbekendheid

Ruim 52 procent van de leden die stemde, koos voor Elzinga. Jong kreeg bijna 48 procent van de stemmen. De opkomst was met 12 procent iets hoger dan voorheen. Meestal stemt zo’n 10 procent van de leden. Dat zijn er nu in totaal iets minder dan een miljoen.

Tuur Elzinga was de kandidaat met de meeste naamsbekendheid. Hij was de afgelopen twee jaar veel in het nieuws als de FNV-onderhandelaar over het pensioenakkoord dat in 2019 is gesloten met kabinet en werkgeversorganisaties.

Ook heeft Elzinga een langere loopbaan binnen de vakbond. Kitty Jong kwam vier jaar geleden binnen als relatieve buitenstaander, tot dan toe was zij alleen binnen de bond actief als kaderlid. Elzinga werkte tien jaar als beleidsmedewerker voor FNV Internationaal en was in 2012 een van de ‘kwartiermakers’ bij de reorganisatie van de FNV, nadat de bond verscheurde raakte door onenigheid over het pensioenakkoord van 2011.

De 51-jarige Elzinga heeft veel politieke ervaring. Hij begon zijn carrière in 1998, na een studie politicologie, als beleidsmedewerker van de SP-fractie in de Tweede Kamer. Later was hij bijna tien jaar Eerste Kamerlid voor die partij, naast zijn werk als beleidsmedewerker voor de FNV. Vier jaar geleden kwam hij in het dagelijks bestuur van de vakbond, waar hij zich bezighield met onder meer pensioenen en internationaal vakbondswerk.

Flexverslaving

Elzinga profileerde zich in zijn campagne met traditionele vakbondsthema’s als inperking van flexwerk. Volgens hem leiden werkgevers aan een „flexverslaving”, een term die hij vaak bezigde tijdens de campagne. „Die is van Haagse makelij en komt voort uit wetten en regels, dus die moeten we ook daar oplossen”, zei hij daar eerder over in NRC.

Ook presenteerde hij zichzelf als een vakbondsman die veel voor elkaar weet te krijgen in Den Haag. Zijn belangrijkste wapenfeit is de afspraak in het pensioenakkoord om de AOW-leeftijd langzamer te laten stijgen en het gemakkelijker te maken voor werknemers en werkgevers om afspraken te kunnen maken over vroegpensioen. Om dat te bereiken heeft hij onderhandeld én actie gevoerd: op 28 mei 2019 reden er amper treinen, bussen en trams om de vakbondseisen kracht bij te zetten, vooral rond de AOW-leeftijd.

Voor politiek Den Haag en werkgeversorganisaties is de verkiezing van Elzinga goed nieuws. Zij weten nu dat de FNV bereid blijft om compromissen te sluiten. Juist doordat de nieuwe voorzitter dat zo duidelijk uitsprak in zijn campagne, betekent zijn verkiezing dat de actieve FNV-achterban hem steunt. Daarmee heeft hij een duidelijk mandaat om te blijven onderhandelen met politici en werkgevers.

Regeerakkoord

Tussen FNV en werkgeversclub VNO-NCW zijn gesprekken gaande over een mogelijk arbeidsmarktakkoord. Die zijn begonnen naar aanleiding van het rapport van de commissie-Borstlap, een jaar geleden, over de grote kloof tussen vast werk en flexwerk. Als werkgevers en bonden het eens worden over nieuwe regels rond werk, is de kans groot dat hun voorstellen rechtstreeks in het regeerakkoord van een nieuw kabinet belanden.

Lees ook: Waar blijven die nieuwe regels rond werk? ‘Het is oorverdovend stil’

Daarmee zijn afspraken hierover tussen de sociale partners niet direct binnen handbereik. Ook Elzinga hecht er sterk aan dat werknemers met een vast dienstverband verworven rechten behouden, zoals het strenge ontslagrecht. Dat maakt het per definitie lastig een akkoord te sluiten met de werkgeversorganisaties, die afspraken willen maken om het vaste contract ‘minder vast’ te maken.

Daarnaast weet Elzinga dat hij voor al zijn belangrijke beslissingen steun moet zoeken in het machtige ledenparlement van de vakbond. Daarin domineren activistische en oudere leden. Ook zij zullen niet snel akkoord gaan met een compromis waarbij werknemers een deel van hun rechten moeten inleveren.