Opinie

Nederland moet exportsteun aan fossiele industrie stoppen

Exportkredietverzekering Nederland handelt in strijd met het Klimaatakkoord van Parijs door kredietverzekeringen te verstrekken aan bedrijven die investeren in fossiele industrie, vinden Marcel Beukeboom en Danielle Hirsch.

Nederland verzekert nog steeds exportkredieten voor bedrijven die investeren in fossiele brandstoffen
Nederland verzekert nog steeds exportkredieten voor bedrijven die investeren in fossiele brandstoffen Foto Jonathan Nackstrand/AFP

We staan aan de vooravond van de eerste parlementsverkiezingen in Nederland waarin klimaat serieus op de agenda staat. In vergelijking met andere landen zijn we laat. Tien jaar geleden stond Nederland, net als Denemarken, op een kruispunt in het klimaatbeleid. Denemarken nam de afslag richting groen en duurzaam. Dat heeft geen windeieren gelegd. Als wereldleider windenergie heeft de nieuwe Deense regering nu het mandaat van de kiezer om vergroening de basis te maken van de economie. Nederland twijfelde, koos geen nieuwe richting en staat nog steeds garant voor miljoeneninvesteringen in fossiel. Een nieuw kabinet kan nog bij koplopers als Denemarken gaan horen, als we kiezen voor het vergroenen van onze geldstromen.

In 2015 ondertekende Nederland het klimaatakkoord van Parijs. Die handtekening hield ook de belofte in om alle financieringsstromen te laten bijdragen aan de klimaatdoelstellingen: het tegengaan van de uitstoot van broeikasgassen en het bevorderen van klimaatbestendige ontwikkelingen. Ook de financiering van fossiele brandstoffen moest tot het verleden gaan behoren. De fossiele kraan moet dicht.

Geen klimaatvervuiling

Nederland heeft de afgelopen maanden de VN en de Wereldbankgroep opgedragen het extra coronageld alleen te besteden aan activiteiten die geen klimaatvervuiling opleveren. Het blijkt moeilijker te zijn om ook in Nederland zelf de fossiele kraan dicht te draaien. Er zijn voorzichtige stapjes gezet om geldstromen fossielvrij te maken. Zowel het op buitenlandse investeringen gerichte InvestInternationaal als de Nederlandse Ontwikkelingsbank FMO stappen uit fossiel. Maar de bedragen die daarmee gemoeid zijn, zijn klein bier in vergelijking met ons belangrijkste exportinstrument, de exportkredietverzekering.

Lees ook dit achtergrondverhaal over exportkredieten

Deze verzekering stelt bedrijven in staat de risico’s van hun investeringen in het buitenland af te dekken. Op dit moment is de fossiele sector de grootste afnemer van deze publieke verzekering, voor een geschatte 1,5 miljard euro per jaar. De Nederlandse overheid staat garant voor vele miljoenen investeringen in olieplatforms, fossiele pijpleidingen en gasboringen. We dragen bij aan klimaatvervuiling in de toekomst en missen zo de kans om juist groene projecten en transacties te stimuleren en nieuwe afzetmarkten te openen.

Als Nederland tot de slimme klimaatkoplopers wil gaan behoren, en het economische belang in lijn wil brengen met het klimaatakkoord van Parijs, zal de komende regering stevige stappen moeten zetten. Een daarvan is de exportsteun aan fossiel stoppen en de vrijgekomen middelen gebruiken om een krachtige impuls te geven aan het Nederlandse bedrijfsleven dat een leidende rol kan spelen in de wereldwijde energietransitie.

Fossielvrije toekomst

Denemarken is Nederland voorgegaan op het pad van verduurzaming. Het Verenigd Koninkrijk besloot ook haar export instrumentarium, inclusief diplomatieke steun, niet meer ten dienst te stellen van de fossiele sector. En de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken in de VS, Antony Blinken, heeft aangekondigd dat het wat de VS betreft afgelopen is met internationale financiering voor fossiel.

Gaat het volgende Nederlandse kabinet tot de klimaatkoplopers van de wereld behoren? Waaraan wordt het publieke geld straks besteed? Denemarken en het VK laten zien dat inzetten op een fossielvrije toekomst ook economisch slim is. Wij pleiten ervoor dat de komende Nederlandse regering, met het belastinggeld de klimaatagenda en duurzame bedrijven, wereldwijd een duwtje in de rug wordt gegeven.

Marcel Beukeboom is klimaatgezant van de Nederlandse regering en kandidaat kamerlid voor D66. Danielle Hirsch is directeur van Both ENDS en kandidaat kamerlid voor GroenLinks.