Erven staken uitgave zes Dr. Seuss-boeken wegens racisme

Kinderboeken In Amerika is ophef ontstaan over de herdrukstop van zes kinderprentenboeken van Dr. Seuss. Maar zijn populairste werk blijft gewoon te koop, ook in Nederland.

De kinderboeken ‘On Beyond Zebra!’ en ‘And to Think That I Saw it on Mulberry Street’ van Dr. Seuss zijn twee van de zes titels die niet meer worden herdrukt.
De kinderboeken ‘On Beyond Zebra!’ en ‘And to Think That I Saw it on Mulberry Street’ van Dr. Seuss zijn twee van de zes titels die niet meer worden herdrukt. Foto Scott Olson

Omdat er raciale karikaturen in voorkomen, worden zes van de ruim zestig boeken die de Amerikaanse kinderboekenauteur Dr. Seuss tekende en schreef niet langer uitgegeven. Dat maakten de erven van Dr. Seuss (pseudoniem voor Theodor Seuss Geisel), Dr. Seuss Enterprises, onlangs bekend. Zijn populairste en goed verkopende titels als The Cat in the Hat, Green Eggs and Ham en How the Grinch Stole Christmas! blijven te koop.

In de Verenigde Staten, waar Dr. Seuss geldt als een van de populairste kinderboekenauteurs, leidde de beslissing tot ophef en bijval. Dr. Seuss-boeken stegen de afgelopen dagen op de Amerikaanse boekverkooplijsten.

Uitgeverij Gottmer, de Nederlandse Dr. Seuss-uitgever, geeft geen van de zes omstreden boeken uit. „Dus de beslissing heeft op ons geen impact”, laat Jet Huigsloot van de Haarlemse uitgeverij weten. De Nederlandse vertalingen van acht Dr. Seuss-titels als De kat met de hoed, verkopen nog goed, aldus Huigsloot. Maar zo’n groot publiek als in de VS trekken ze hier niet.

Aziaten met spleetogen

De omstreden raciale karikaturen die Theodor Geisel (1904-1991) tekende in zijn prentenboeken zijn onder meer Aziaten met spleetogen en eetstokjes, in het eerste boek dat hij in 1937 pubiceerde, And To Think That I Saw It On Mulberry Street, aldus de BBC.

In een ander boek, If I Ran the Zoo, tekende hij Afrikanen die louter gekleed zijn in strooien rokjes, op blote voeten. Deze titels worden net als McElligot’s Pool, On Beyond Zebra!, Scrambled Eggs Super! en The Cat’s Quizzer niet herdrukt. „Deze boeken beelden mensen af op een manier die pijnlijk en verkeerd is”, stelden de erven Dr. Seuss, die samenwerken met uitgever Penguin Random House.

De stiefdochter van de auteur (dochter van diens tweede vrouw), Lark Grey Dimond Cates, noemt het „een goede beslissing” in deze „pijnlijke tijden”, vertelde ze in de New York Post. Overigens had haar stiefvader geen „racistisch bot in zijn lijf”, zei ze erbij.

In rechtse kringen in de VS is geageerd tegen de niet-herdrukbeslissing van de zes Dr. Seuss-titels. Zo verwierp Donald Trump jr. de maatregel als een voorbeeld van linkse „cancelcultuur” bij Fox News, waarbij het net leek alsof alle Dr. Seuss-boeken in de ban waren gedaan, wat niet het geval is, aldus het blad Rolling Stone.

Lees ook: Stripcensuur uit angst voor geweld, gescheld en masturbatie

Het Dr. Seuss-nieuws komt kort nadat Disney aankondigde dat oude Muppet-shows op het Disney+-streamingkanaal voortaan een waarschuwing vooraf meekrijgen dat er ‘negatieve stereotypes’ in voorkomen. Eerder kregen Disney-films als Peter Pan, The Lady and the Tramp en Aristocats al dergelijke waarschuwingen mee.

Oempa Loempa’s

Kinderboeken aanpassen aan de veranderde tijdgeest gebeurt regelmatig. Zo werden in 1970 de Oempa Loempa’s in Roald Dahls Sjakie en de chocoladefabriek omgevormd tot fabriekswerkers uit een fantasieland – dat waren aanvankelijk pygmeeën uit Afrika, haalt de New York Times aan.

En sinds 2015 is de vader van Pippi Langkous niet langer ‘negerkoning’ maar ‘koning van de Zuidzeeën’. In teksten voor kinderboeken zijn dergelijke aanpassingen, al dan niet door de auteur zelf of de erven, makkelijk te maken.

Bij tekeningen kan het soms ingewikkelder zijn aanpassingen te maken die aan de veranderde tijdgeest voldoen. Striptekenaar Hergé heeft bij leven bijvoorbeeld het avontuur Kuifje in Afrika al eens aangepast, om zaken bij te stellen die tegenwoordig als pijnlijk ervaren worden, zoals racisme en dierenkwelling, maar die bij eerste publicatie geen probleem waren.

En tekenaar Richard Scarry paste bij leven sommige tekeningen in populaire prentenboeken aan – zo veranderde hij een mannelijke berenagent in een vrouwelijke berenagent, om de voortschrijdende emancipatie recht te doen.

Kinderboeken van Theodor Seuss Geisel, alias Dr. Seuss, in de openbare bibliotheek van Chicago. Foto Scott Olson

Dr. Seuss is mede zo populair in de VS omdat hij begon met een reeks makkelijk leesbare kinderboeken, ‘Beginner Books’, die nog altijd populair is. Hij was decennia de centrale auteur op de nationale voorleesdag in de VS, Read Across America – die op zijn verjaardag op 2 maart valt. In 2010 las First Lady Michelle Obama op die dag nog voor uit Dr. Seuss’ The Cat in the Hat. Dit jaar noemde president Biden de auteur niet meer in zijn voorleesdagtoespraak. De organisatoren willen zich op modernere, inclusievere boeken richten.