Verkiezingsblog

Sigrid Kaag maakt stevig statement tegen seksisme

In dit blog volgt NRC de verkiezingscampagnes in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 17 maart. Lees alle stukken in dit dossier en schrijf je hier in voor de dagelijkse Haagse nieuwsbrief.

Dit blog is gesloten

In dit blog hield NRC de afgelopen dagen het nieuws rondom de verkiezingen bij.

Lees hier het nieuwe verkiezingsblog

Kaag (D66) maakt statement tegen seksisme

Sigrid Kaag, de lijsttrekker van D66, heeft zaterdag een stevig statement gemaakt tegen het seksisme waarmee zijzelf en andere vrouwen in de politiek worden belaagd. In een speech voor het Els Borst Netwerk, het vrouwennetwerk van haar partij, die werd uitgezonden via YouTube, verwees ze naar de stortvloed aan seksistische berichten die vrouwen via social media over zich heen krijgen. „Seksisme speelt nog altijd een venijnige rol. Het wordt vrouwen moeilijker gemaakt zich uit te spreken in het publieke debat. Wie zijn mond open doet krijgt een stortvloed van haat terug, met name van de anonieme toetsenbordridders op Twitter.”

Ze verwees naar het deze week gepubliceerde onderzoek van De Groene Amsterdammer in samenwerking met de Universiteit Utrecht, waaruit bleek dat 10 procent van alle tweets gericht aan vrouwelijke politici haatdragend is. Kaag zelf ontvangt veruit de meeste haatberichten: 22 procent van de tweets die zij ontvangt is haatdragend. Het inspireert haar alleen maar méér om de strijd aan te binden met seksisme, zei Kaag, die niet bang was zichzelf een feminist te noemen. „Iedere uiting van seksisme - vulgair of subtiel - gebruik ik als brandstof om dichterbij het ideaal te komen van gelijkheid tussen alle mensen.”

Lees ook: Hoe ga je als vrouwelijke lijsttrekker om met seksisme?

Kaag was in haar campagne als D66-lijsttrekker aanvankelijk terughoudend met het leggen van nadruk op haar vrouw-zijn. „Ik zeg jullie eerlijk: ik had ook niet gedacht dat ik op dit punt zou komen. Dat ik de noodzaak zou voelen de gelijkheid van vrouw en man in Nederland te bepleiten. Maar de laatste jaren, de laatste maanden en in het bijzonder ook weer de afgelopen week ontbrandde in mij het vuur om me uit te spreken.”

Maar Kaag wilde zich niet opstellen als slachtoffer. „Hier spreekt iemand die zich verzet. Die normeert namens de politiek, ook in eigen geledingen”, zei ze, waarmee ze ook verwees naar het recente onderzoek dat D66 liet doen naar klachten over intimidatie.

Sigrid Kaag, lijsttrekker van D66 en demissionair minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Foto Koen van Weel/ANP

’57 procent kiezers is voor vaccinatiebewijs bij evenementen’

Organisatoren van evenementen mogen bezoekers bij de ingang vragen om een vaccinatiebewijs. Dat vindt 57 procent van 1,4 miljoen gebruikers van de Stemwijzer, meldt Hart van Nederland zaterdag. 36 procent was tegen een vaccinatiebewijs als toegangsvoorwaarde bij evenementen.

Lees hier het hele bericht.

ChristenUnie wil dat overheid zelfmoord helpt voorkomen

De ChristenUnie komt met een initiatiefwet die ervoor moet zorgen dat het een verplichting van de overheid wordt om zelfmoord te voorkomen. Dat schrijft Tweede Kamerlid Joël Voordewind zaterdag op de site van de ChristenUnie.

„Elke suïcide is niet alleen een persoonlijk drama. Het doet ook een beroep op de maatschappij. We hebben als samenleving en als overheid de taak om zelfdoding zoveel mogelijk te voorkomen”, schrijft Voordewind. Zijn partij dient de initiatiefwet samen met PvdA, CDA, GroenLinks, SP, SGP en 50PLUS in. Volgens het Tweede Kamerlid heeft ook D66 aangegeven de wet te steunen, mocht deze tot een stemming in de Kamer komen.

In de initiatiefwet wordt vastgelegd dat de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verantwoordelijk is voor „voldoende overheidsinzet om zelfdoding zoveel mogelijk te voorkomen”. De nieuwe wet zou volgens persbureau ANP opgenomen worden in de Wet publieke gezondheid (WPG). Dat zou betekenen dat de minister van Volksgezondheid een onderzoeksprogramma, een beleidsagenda en communicatieplan moet maken. Volgens Voordewind is de preventie van zelfmoord nu nog te afhankelijk van de politieke keuzes van het zittende kabinet en is er geen garantie dat de inzet en de middelen ervoor overeind blijven bij een volgend kabinet.

Praten over zelfmoordgedachten kan anoniem via de chat op 113.nl, of bel 113 of 0800-0113.

Rutte neemt voorschot op formatie: wil eerst ‘nationaal herstelplan’, dan regeerakkoord

Nederland kan zich vanwege de voortslepende coronacrisis geen normale formatie permitteren. Dat vindt VVD-lijsttrekker en demissionair premier Mark Rutte, die daarom zaterdag in een interview met De Telegraaf voorstelt de onderhandelingen na de verkiezingen anders aan te pakken. Eerst zouden partijen volgens Rutte snel moeten spreken over wat hij een ‘nationaal herstelplan’ noemt, daarna pas over de details van een regeerakkoord. Over dat herstelplan kunnen wat Rutte betreft meer partijen dan enkel de formerende partijen mee praten.

Rutte spreekt in De Telegraaf zijn zorgen uit over het meestal langzame tempo waarin kabinetsonderhandelingen in Nederland plaatsvinden. De laatste keer, bij de formatie van Rutte III in 2017, werd een nieuw record gevestigd van meer dan 200 dagen. Rutte heeft ook voor dit jaar zorgen dat het te lang duurt. „Het duurt na de verkiezingen waarschijnlijk twee weken voordat de Kamer een formatieopdracht geeft. Ik ben bang dat we vervolgens maandenlang achter gesloten deuren gaan praten over cijfers achter de komma.”

De VVD-leider stelt daarom voor om vanaf begin april eerst een herstelplan te maken, wat hij “het eerste hoofdstuk van het regeerakkoord” noemt. Daarin moeten volgens Rutte onder meer afspraken komen te staan over het eventueel verlengen van de economische steunpakketten na 1 juli. Rutte noemt de periode tussen de verkiezingen en het einde van de coronacrisis later dit jaar „het normalere normaal” en wil zorgen dat Nederland met het herstelplan „richting de zomer een vliegende start kan maken.” Hij hoopt dat het hele regeerakkoord begin juli af kan zijn.

Met welke partijen Rutte het liefst in een volgend kabinet gaat zitten zegt hij in De Telegraaf niet expliciet, hoewel hij wel CDA, D66, PvdA en ChristenUnie noemt als partijen met goede voorstellen die in een herstelplan zouden passen. Met zijn pleidooi voor zo’n plan neemt Rutte een voorschot op een verkiezingsoverwinning. Dat is niet voor niks: zijn partij staat in de Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van de belangrijkste peilingen, op bijna 40 zetels.

Partij voor de Dieren komt met slachtbelasting

De Partij voor de Dieren heeft een initiatiefwet opgesteld die moet zorgen dat op het slachten van dieren belasting wordt geheven. Dat heeft de partij vrijdag bekendgemaakt. Zodra een dier wordt afgevoerd naar het slachthuis, moet belasting worden betaald. In het geval van een rund gaat het om ruim 340 euro, voor een varken moet bijna 9 euro belasting worden betaald, als het aan de partij ligt.

Volgens Lammert van Raan, Tweede Kamerlid voor de Partij voor de Dieren, legt de initiatiefwet de kosten bij de vervuiler. „De vleesindustrie in ons land is enorm vervuilend en de kosten die dat de maatschappij bezorgt, daar wordt op dit moment door de hele samenleving aan meebetaald. Of je nu vlees eet of niet. Het is tijd dat de vervuiler voor die kosten gaat opdraaien.” Volgens Van Raan zou een kilo rundvlees door de belasting ongeveer 1 euro duurder worden, hoewel hij niet verwacht dat alle kosten zullen worden doorberekend aan de consument.

Een slachttaks staat al sinds de oprichting van de Partij voor de Dieren in 2002 hoog op de agenda, maar volgens Van Raan was het lastig om te bepalen wanneer in de keten belasting zou moeten worden geheven en hoe hoog die heffing zou moeten worden. Aan de hand van cijfers van het Planbureau voor de Leefomgeving en de onderzoeksbureaus Ecorys en CE Delft is dit in deze wet wel gelukt. Van Raan denkt dat de wet „eind dit jaar” kan worden ingevoerd indien ze voldoende politieke steun geniet. Nederland zou dan het eerste land ter wereld worden dat zo’n slachtbelasting heft.

Lees ook dit opinieartikel: Alleen plantaardig eten kans ons redden

Geslachte schapen in een slachthuis in Arnhem. In de initiatiefwet is de belasting op een geslacht schaap ruim 16 euro. Foto Koen van Weel / ANP

Hoekstra benadrukt neoliberaal beleid in CDA-programma

In de huidige crisistijd spreken de meeste politici vooral over investeringen, extra uitgaven en niet over besparingen of bezuinigingen. Ook CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra, tevens demissionair minister van Financiën, vindt het raadzaam om nu en de komende jaren in de samenleving te investeren teneinde de economie een zetje te geven. Hoekstra acht het dan ook niet een ramp dat de staatsschuld tijdelijk oploopt tot boven de Brusselse begrotingsnorm van 60 procent van het bruto binnenlands product.

Toch vond Hoekstra het nodig om daar nog vóór de verkiezingen een rechts, neoliberaal geluid tegenover te zetten. In een interview met het AD bepleitte hij donderdag dat de duur van een WW-uitkering onder zijn leiding zal worden gehalveerd van twee tot één jaar – waarna een werkloze in de bijstand terechtkomt. Het is geen nieuw standpunt: het staat in het CDA-verkiezingsprogramma en is overgenomen uit het omvangrijke en ingrijpende advies van de commissie-Borstlap over hoe de arbeidsmarkt te hervormen. Motivatie van Hoekstra: „De arbeidsmarkt moet verbeterd worden en mensen moeten worden geholpen om sneller weer een baan te vinden. Dit plan zal na-corona besproken moeten worden, zodat mensen sneller weer een baan vinden met betere scholing en doorgroeimogelijkheden.”

Lees ook dit artikel: 47 adviezen over de arbeidsmarkt - dit zijn de belangrijkste

‘Als een emmer achter de boot’
Er staat tegenover dat het CDA de WW-uitkering wel verhoogt. Per saldo verwacht het Centraal Planbureau een besparing van 600 miljoen euro op het CDA-voorstel. Bezuinigen op sociale zekerheid, het is dus opvallend dat Hoekstra daar nu over begint. Kennelijk wil hij zich stevig afzetten tegen de partijen die ervan gruwen. En hij wil zich op sociaal-economisch vlak onderscheiden van de VVD. In een interview met NU.nl dat komende week verschijnt doet hij daar nog een schep bovenop. Hij bekritiseert het „richtingloze liberalisme” van de VVD en stelt dat de grootste regeringspartij de hervorming van de arbeidsmarkt „als een emmer achter de boot” traineerde.

Geheel verwacht ontlokte Hoekstra’s opmerkingen over de inkorting van de WW felle reacties op van zowel links als rechts. SP-leider Lilian Marijnissen, PvdA-leider Lilianne Ploumen en GroenLinks-Kamerlid Paul Smeulders reageerden afwijzend op Twitter. En ook Forum voor Democratie, een partij die doorgaans weinig over sociaal beleid spreekt, reageerde afwijzend op Twitter: „Ontzettend slecht idee.”

Twitter avatar PaulSmeulders Paul Smeulders We zitten midden in een crisis. Veel mensen maken zich zorgen over hun baan en inkomen. En wat doet de lijsttrekker van het CDA? Die stelt doodleuk voor om 600 miljoen te bezuinigen op de WW en de sociale zekerheid verder uit te kleden. Onbegrijpelijk. https://t.co/id4Hjl7YVR
Twitter avatar fvdemocratie Forum voor Democratie Het CDA is direct verantwoordelijk voor de #lockdown die honderdduizenden banen kost en het MKB kapotmaakt. En juist nu er zoveel Nederlanders op straat komen te staan, wil Hoekstra de WW inkorten? Ontzettend slecht idee. Houd de WW in stand en stem Nederland weer vrij! #FVD https://t.co/QCgSKwh3p1

CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra vindt dat de ‘tijd is gekomen’ om de maximale duur van de werkloosheidsuitkering te verkorten van twee naar één jaar.https://t.co/VP7V65EPxB

— AD Politiek (@ADPolitiek) March 4, 2021

‘Helft christelijke kerkgangers stemt op seculiere partij’

Iets minder dan de helft van de christelijke kerkbezoekers in Nederland (43 procent) is van plan om bij de Tweede Kamerverkiezingen deze maand op een seculiere partij te stemmen. Zo’n 43 procent van de kerkgangers zegt op een christelijke partij te gaan stemmen. Onder kerkgaande kiezers is de ChristenUnie het populairst (21 procent), gevolgd door het CDA (16 procent), de VVD (10 procent) en D66 (7 procent). Dat blijkt uit een peiling van DirectResearch in opdracht van het EO-radioprogramma Dit is de Dag.

Voor de peiling is een representatieve populatie van 1.059 christenen ondervraagd die minimaal één keer per maand naar de kerk gaan. Het onderzoek vond plaats in februari van dit jaar. Van de christelijke kiezers zegt 14 procent nog geen keuze te hebben gemaakt. Uit de peiling blijkt dat de SGP van de confessionele partijen de minste populariteit geniet onder de respondenten: 6 procent zegt op de gereformeerde partij te zullen stemmen. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 behaalde de SGP 2,1 procent van de stemmen.

Ook komt naar voren dat vooral kerkgaande jongeren voornemens zijn een seculiere stem uit te brengen: twee op de drie respondenten van 18 tot 35 jaar stelt op een niet-christelijke partij te stemmen. Onder jongere christenen is de ChristenUnie met 16 procent de populairste partij, gevolgd door D66 met 14 procent.

Voor de verkiezingen in 2017 peilde I&O Research de stemkeuzes onder christenen. Toen bleek de grootste groep (17 procent) een week voor de verkiezingen nog geen keuze te hebben gemaakt. Ook toen was 43 procent voornemens om op de ChristenUnie, CDA of SGP te stemmen. Daarna bleken de PVV (11 procent) en VVD (7 procent) het populairst onder deze groep.

Interieur van de Hersteld Hervormde kerk in Putten. Foto Jeroen Jumelet/ANP

‘Te grote begrotingsverschillen voor jeugdzorg in partijprogramma’s’

De maatschappelijke organisatie Defence for Children maakt zich zorgen over de plannen van politieke partijen met de jeugdzorg. In een persbericht laat de kinderrechtenbeweging weten bezorgd te zijn over de grote begrotingsverschillen van politieke partijen voor de jeugdzorg en het gebrek aan samenwerking.

Uit de doorrekeningen van de partijprogramma’s door het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat de plannen van politieke partijen voor de jeugdzorg ver uiteenlopen. De VVD en het CDA reserveren zo’n 200 miljoen euro, GroenLinks en de SP hebben er met 400 miljoen euro het dubbele voor over. De PvdA trekt 1,6 miljard euro uit voor d jeugdzorg en is daarmee koploper.

Defence for Children betoogt in de verklaring dat partijen na de verkiezingen meer de samenwerking moeten zoeken. „De rijksoverheid heeft de verantwoordelijkheid om het belang van het kind weer leidend te laten zijn in het systeem en dient dus ook die regierol op zich te nemen”, aldus Maartje Berger van de organisatie.

Lees ook: CPB: partijen schuiven lasten door naar de toekomst

FDF daagt D66-leider Kaag voor de rechter wegens smaad

Farmers Defence Force daagt D66-lijsttrekker Sigrid Kaag voor de rechter vanwege smaad. De boerenactiegroep vindt dat Kaag FDF schade aan heeft gedaan door in televisieprogramma Nieuwsuur te zeggen dat zij de groep waren die hekken in Groningen omver hadden gereden. FDF-voorman Mark van den Oever heeft dat donderdag laten weten aan persbureau ANP.

FDF vindt ook dat Kaag niet had moeten zeggen dat FDF-mensen journalisten hebben bedreigd. De actiegroep stuurde Kaag eerder al een brief naar aanleiding van die uitspraak, waarin de groep eiste dat de politica haar woorden terug zou nemen. Ook wil de groep een schadevergoeding. Volgens FDF dient de zaak later deze maand.

Drukte bij online kieshulpen

De bekendste kieshulpen, StemWijzer en Kieskompas, trekken de laatste dagen meer bezoekers dan anderhalve week voor de verkiezingen in 2017. Op de websites kunnen kiezers hun mening geven over politieke stellingen om erachter te komen welke partijen het beste bij hen passen. De StemWijzer werd op 2 en 3 maart 380.000 keer ingevuld. Vier jaar geleden was dat op dezelfde data 290.000 keer, zegt Sterre Bolluijt van ProDemos, de organisatie achter de StemWijzer. „Om hoeveel echte kiezers het gaat weten we niet, omdat er ook schoolklassen zijn die de StemWijzer invullen, of één persoon doet het meerdere keren.” In totaal is de StemWijzer nu 3,4 miljoen keer gebruikt. In 2017 werd de online kieshulp uiteindelijk 6,8 miljoen keer geraadpleegd.

Bij KiesKompas zien ze ze ook meer gebruikers dan vier jaar geleden. Volgens directeur Willem Blanken hebben tot nu toe 800.000 verschillende mensen de website bezocht. „Dat is een gigantisch aantal”, zegt Blanken. „Vorig jaar rond deze tijd waren het er 100.000 minder.”

BIJ1 krijgt steun van vijftig artiesten

Vijftig bekende en minder bekende artiesten hebben hun steun uitgesproken voor BIJ1, de politieke partij van Sylvana Simons. VPRO-muziekplatform 3voor12 heeft de vijftig namen donderdag op een rij gezet. Doel van de actie is om zwevende kiezers binnen te halen voor de partij, die in veel peilingen op één zetel staat.

Een van de initiatiefnemers van de actie is Arie van Vliet, zanger van de Rotterdamse band van Lewsberg. Doordat poppodia en nachtclubs gesloten zijn, wordt er dit jaar minder in de publieke sfeer gesproken over de verkiezingen, denkt hij. „Dat betekent dat een nieuwe partij als BIJ1 niet de mond-tot-mondreclame zal krijgen die ze nu verdient. En dat is jammer, want zowel het programma als de kandidatenlijst van de partij verdienen veel positieve aandacht. En een plek in de Tweede Kamer”, aldus Van Vliet tegen 3voor12.

Een van de belangrijkste redenen voor muzikanten om juist voor BIJ1 te kiezen, is volgens Van Vliet de rol van de verzorgingsstaat in het programma van de partij. „Een goede verzorgingsstaat stelt muzikanten – en cultuurmakers – in staat om te doen wat ze doen”, zegt de zanger.

De lijst van muzikanten die de actie steunen, bestaat onder meer uit leden van de bands Hang Youth, Global Charming en Claw Boys Claw. Ook Parool-columnist en rapper Massih Hutak staat op de lijst.

Twitter avatar 3voor12 3voor12 .@PolitiekBIJ1, de partij van Sylvana Simons (@SylvanaBIJ1), krijgt bijval van meer dan vijftig muzikanten, producers en dj’s uit de underground die zich samen uitspreken nu hun belangrijkste podium is weggevallen. https://t.co/kuxfPh5KVs
Lees ook dit opinieartikel: Op ramkoers met Denk, charmant radicaal met Bij1

Ploumen valt Hoekstra via Twitter aan op economische plannen CDA

PvdA-lijsttrekker Lilianne Ploumen heeft donderdag CDA-opponent Wopke Hoekstra aangevallen via Twitter om diens economische plannen. Ploumen verwijst naar een gezamenlijk optreden van de twee bij NOS op 3 vorige week, waar Hoekstra en zij samen ingingen op vragen van jongeren. Volgens Ploumen is Hoekstra toen op een aantal punten niet eerlijk geweest, zo zou blijken uit de economische doorrekening van het Centraal Planbureau (CPB).

Zo zei Hoekstra bij NOS op 3 onder meer dat het CDA de btw op groente & fruit wil afschaffen - Ploumen heeft een gedeelte van de video waarin haar opponent dit stelt onder haar tweet geplakt. Uit de doorrekening van het CPB zou blijken dat de partij van Hoekstra hier geen geld voor vrijmaakt. Daarnaast zei Hoekstra in het gesprek dat het CDA meer wil investeren in onderzoek naar ziektes als alzheimer, obesitas en kanker. Volgens Ploumen ziet het CPB dat ook daar geen extra geld voor wordt uitgetrokken door het CDA.

Twitter avatar PloumenLilianne Lilianne Ploumen Beste @WBHoekstra, vorige week beantwoordden wij samen bij @nosop3 vragen van jongeren. Een hele leuke uitzending. Maar na afloop is er bij mij toch iets gaan knagen… (1/7)
Lees ook deze analyse: Lilianne Ploumen: ‘Doorleefde’ sociaal-democraat is risico voor PvdA én de concurrent

39 organisaties roepen overheid op te investeren in waterstof

Een zogeheten waterstofcoalitie van 39 organisaties pleit ervoor dat het volgende kabinet de komende vijf jaar 2,5 miljard euro investeert in waterstof. De miljarden zijn nodig voor de opslag en productie van waterstof, het verduurzamen van de industrie en de waterstofeconomie op gang te helpen.

Het „waterstofpact” is ondertekend door energiebedrijven en netbeheerders als Eneco, Essent, Alliander en de Gasunie. Bovendien steunen milieuorganisaties als Greenpeace het plan om over te schakelen naar „groene waterstof”, dat in de toekomst moet worden geproduceerd door met stroom afkomstig uit zon en wind. De pleitbezorgers van waterstof vinden dat het middel nodig is om steden aardgasvrij te maken.

Daarnaast stellen ze dat waterstof belangrijk is in de verduurzaming van de industrie, zoals staalproductie en vrachtvervoer. Op die manier zou Nederland zich kunnen voegen bij de „Europese kopgroep van onder andere Duitsland, Frankrijk en België”, landen die al investeringen hebben gedaan in waterstoftechnologiebedrijven.

Verkeers- en vervoerbedrijven: investeer jaarlijks 3 miljard in mobiliteit

De Mobiliteitsalliantie, een samenwerkingsverband tussen 25 organisaties op het gebied van verkeer en infrastructuur, pleit donderdag voor extra investeringen in mobiliteit en bereikbaarheid. De organisaties, waaronder de ANWB, de fietsersbond en openbaarvervoersorganisaties, willen dat toekomstige kabinetten tot 2040 jaarlijks 3 miljard euro investeren.

Dat geld moet de overheid volgens de alliantie steken in onder meer het openbaar vervoer, fietsroutes, knelpunten in het wegennetwerk en verbetering van de verkeersveiligheid. De Mobiliteitsalliantie pleit daarnaast voor flexibelere werk- en schooltijden, om drukte beter over de dag te verspreiden. Ook willen de organisaties het thema verkeersveiligheid verheffen tot nationale prioriteit, met nul verkeersdoden in 2050 als speerpunt.

Volgens voorzitter Frits van Bruggen van het samenwerkingsverband is „investeren in mobiliteit onmisbaar voor de woningbouwopgave”, vanwege de bereikbaarheid van nieuwe woningen die in en buiten de Randstad worden gebouwd. Medevoorzitter Steven van Eijck noemt de lage rente een extra prikkel voor de overheid om te investeren in mobiliteit. Als lobby hebben de bedrijven een mobiliteitsparagraaf geschreven ter suggestie voor het regeerakkoord van het volgende kabinet.

Rutte trekt suggestie voor Groningse kerncentrale terug

VVD-lijsttrekker Mark Rutte heeft zijn suggestie om in Groningen een nieuwe kerncentrale te bouwen donderdagochtend ingetrokken. Zondag stelde Rutte dat hij de Groningse Eemshaven een geschikte locatie zou vinden voor de komst van een nieuwe kerncentrale, omdat de provincie voorop wil lopen in de transitie naar duurzame energie. Bij het NOS Radio 1 Journaal zei Rutte echter dat hij dat verkeerd had ingeschat. „De reacties uit Groningen waren dat men er geen behoefte aan heeft. Dus dat is genoteerd: niet in Groningen.”

Rutte hield bij het RTL-debat een pleidooi voor kernenergie. Daarop werd hij aangevallen door GroenLinks en SP. Toen SP-leider Lilian Marijnissen hem vroeg waar de nieuwe kerncentrales zouden moeten komen, antwoordde Rutte om er „in Borssele eentje bij te bouwen” en dat Groningen mogelijk zou openstaan „omdat die de provincie zou willen zijn van de energietransitie”.

In haar verkiezingsprogramma noemt de VVD geen mogelijke nieuwe locaties voor kerncentrales. Wel is minister Bas van ’t Wout (Economische Zaken, VVD) eerder deze maand een marktconsultatie begonnen om te inventariseren of bedrijven bereid zijn te investeren in kernenergie en indien ja, onder welke voorwaarden.

Groningse weerstand
Vier jaar geleden kreeg Rutte het als VVD-lijsttrekker aan de stok met boze Groningers. In een verkiezingsuitzending van Pauw & Jinek werd de premier geconfronteerd met Groningers in het publiek die hem fel bekritiseerden over de gaswinning in het gebied. Ze scandeerden onder meer „gas terug” en brachten Rutte zichtbaar in verlegenheid. In Groningen kreeg de SP bij de vorige verkiezingen de meeste stemmen, gevolgd door de VVD en D66.

Lees ook dit artikel: Rutte tegen boze Groningers: 0-1

Als premier bracht Rutte enkele maanden later een bezoek aan het Groningse Appingedam om te praten over de aardbevingsschade die was ontstaan als gevolg van de gaswinning. De VVD’er werd bij aankomst uitgejoeld door de demonstranten die de weg blokkeerden en hem verweten loze beloftes te doen. Daardoor moest hij zich door een boze menigte van betogers met megafoons en spandoeken wurmen om de pers te woord te kunnen staan.

Lees ook: Wat willen de partijen en wat gaat dat kosten?

IT-miljardair schenkt 1 miljoen aan D66 vanwege klimaatpolitiek

D66 heeft een privédonatie van 1 miljoen euro ontvangen van IT-ondernemer en techmiljardair Steven Schuurman, die de partij steunt vanwege haar voorgestelde klimaatbeleid. Om die reden doneert Schuurman ook 350.000 euro aan de Partij voor de Dieren. Voor Nederlandse begrippen betreffen dat relatief hoge bedragen - vorig jaar was de hoogste donatie aan D66 bijvoorbeeld 25.000 euro.

In een interview met Trouw ontkent de privédonateur donderdag dat hij uit is op politieke invloed. „Het is in Nederland niet gebruikelijk om zulke bedragen aan een politieke campagne te schenken. Dat het vragen oproept, snap ik”, reageert Schuurman. „Maar uiteindelijk heb ik dezelfde motivatie als iemand die een bedrag van een paar tientjes doneert.” De ondernemer pleit voor een politieke „oplossing van de klimaatcrisis”. Schuurman (45) dankt zijn geschatte vermogen van 1,4 miljard onder meer aan de beursgang van zijn softwarebedrijf Elastic.

Lees ook dit interview met Steven Schuurman: Zoeken als google maar dan beter

Politieke partijen zijn verplicht om donaties van boven de 4.500 euro openbaar te maken. Voor de verkiezingen in 2017 schonken individuele donateurs vaak bedragen in de duizenden euro’s. Stichtingen en verenigingen doneren vaak hogere bedragen. Zo kon het CDA in 2017 ruim 165.000 euro bijschrijven na giften van twee stichtingen. In datzelfde jaar kreeg de VVD 500.000 euro van het Dresselhuysfonds. In totaal ontvingen de liberalen meer dan 1 miljoen euro aan donaties van verschillende stichtingen en verenigingen.

IT-ondernemer Schuurman heeft ook 350.000 euro gedoneerd aan de Partij voor de Dieren. Foto Maysun / DPA / Hollandse Hoogte

Welkom in dit verkiezingsblog

De komende weken houdt NRC in dit blog het laatste nieuws bij over de campagne in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 17 maart. Het zullen gezien de coronacrisis geen gewone verkiezingen worden. Om drukte te voorkomen kan dit jaar op drie dagen worden gestemd: in alle gemeenten gaat minstens één stemlokaal ook open op 15 dan wel 16 maart. Verder kunnen mensen ouder dan zeventig jaar ook per brief stemmen en mogen alle kiezers een extra volmachtsstem uitbrengen. Kiezers mogen dit jaar bovendien het rode stempotlood mee naar huis nemen.

Lees hier het verkiezingsblog van afgelopen week terug