EU: verplichte transparantie over salarissen moet loonkloof dichten

Loonkloof De Europese Commissie wil dat grotere bedrijven verplicht openheid gaan bieden over beloning, zodat de loonkloof tussen mannen en vrouwen wordt gedicht.

De Eurocommissaris voor gelijkheid, Helena Dalli.
De Eurocommissaris voor gelijkheid, Helena Dalli. Foto Olivier Hoslet/EPA/AFP

Via een nieuwe verplichting tot loontransparantie wil de Europese Commissie de zogeheten ‘loonkloof’ in de EU aanpakken. Donderdag presenteerde Eurocommissaris voor gelijkheid Helena Dalli een wetsvoorstel dat bedrijven met meer dan 250 werknemers opdraagt gegevens openbaar te maken over de loonverschillen tussen vrouwen en mannen. Daarnaast moet iedere werknemer het recht krijgen gegevens op te vragen over salarissen in een bedrijf, om te kunnen beoordelen hoe het eigen loon zich daartoe verhoudt.

Bij bedrijven waar het loonverschil meer dan 5 procent blijkt te zijn, krijgen medewerkers het recht een zogeheten ‘loononderzoek’ aan te vragen. Een werkgever moet daarop, in samenwerking met vertegenwoordigers van de werkvloer, het loongebouw doorlichten en een verklaring geven voor de verschillen. Is die onvoldoende, dan moeten er maatregelen komen die de loonkloof dichten.

Lees ook: Hoe groot is de loonkloof echt?

Sancties mogen lidstaten zelf bepalen, maar een financiële boete moet sowieso onderdeel zijn van het sanctieregime. Aan draaideurovertreders moeten bovendien extra sancties worden opgelegd, zoals het onthouden van subsidies of fiscale voordelen.

Wetsvoorstel Nederland

Het wetsvoorstel komt op het moment dat in diverse lidstaten, waaronder Nederland, plannen bestaan voor verplichte loontransparantie. In een initiatiefwet van PvdA, GroenLinks, SP en 50plus ligt de grens voor bedrijven iets lager, op 50 werknemers, maar de mogelijkheid een ‘loononderzoek’ aan te vragen zit in het Nederlandse voorstel niet.

De Commissie gaat uit van een gemiddelde loonkloof van 14,1 procent in 2018 in de EU en rekent voor Nederland 14,7 procent. Die cijfers zijn niet onbetwist: neem je mee dat Nederlandse vrouwen meer deeltijdwerken en corrigeer je voor leeftijd, opleiding en werkervaring, dan blijft er nog tussen de 4 en 7 procent over.

Binnen de EU is er niettemin al langer steun voor een fermere aanpak van de loonkloof. Bij haar aantreden als voorzitter in 2019 maakte Ursula von der Leyen het tot een prioriteit van de Commissie. In Brussel wordt ook graag gewezen naar het Verdrag van Rome uit 1957, toen landen bij de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap al de gelijke betaling van vrouw en man vastlegden.

Het wetsvoorstel past in de wens van de Commissie om Europa een socialer gezicht te geven. Vanzelfsprekend is dat niet: sociaal beleid is traditioneel een nationale competentie en veel lidstaten voelen weinig voor Brusselse bemoeienis. Voor het voorstel daadwerkelijk wet wordt, wachten eerst onderhandelingen met die lidstaten en het Europees Parlement.