Dirigent Lorenzo Viotti repeteert met het Nederlands Philharmonisch Orkest in Het Concertgebouw in Amsterdam.

Foto Melle Meivogel

Interview

‘Ik zal nooit alle Beethoven- of Mahler-symfonieën opnemen. Nóóit’

Lorenzo Viotti Dirigent Lorenzo Viotti treedt na de zomer aan als chef van het NedPhO en De Nationale Opera. Donderdagavond leidt hij orkest én operakoor in een concertstream met Tsjaikovski en Debussy.

Voor hem persoonlijk kwam de coronacrisis eigenlijk als geroepen, zegt dirigent Lorenzo Viotti: „Acht jaar lang heb ik zoveel mogelijk gedaan en geleerd. Maar ik had geen tijd om stil te staan.” Afgelopen jaar moest hij wel: reflecteren op wat hij bereikt heeft én daarvan genieten. Eind februari is Viotti een week in Amsterdam om Tsjaikovski’s Zesde symfonie, Pathétique en de Nocturnen van Debussy op te nemen, een concert dat donderdagavond wordt gestreamd.

Het is de eerste keer dat Viotti (30) in het Concertgebouw dirigeert sinds zijn benoeming tot chef van het Nederlands Philharmonisch Orkest en De Nationale Opera. Na de zomer treedt hij officieel aan, maar zulke formaliteiten zeggen hem eerlijk gezegd weinig – hij is er nu toch ook? Rangen en standen, ceremonieel vertoon: „We hebben in mijn familie het geluk dat we niet snel onder de indruk zijn.”

Paragliden

„Niets bij mij is toeval”, grijnst Viotti na afloop in de dirigentenkamer, op een vraag naar de glansrol voor het DNO-vrouwenkoor in Debussy’s Nocturnen. „Ik heb een orkest en ik heb een koor. Die wil ik allebei inzetten, in de opera maar óók in de concertzaal. Voor het koor is het een geweldige stimulans om in het Concertgebouw te zingen, in niet-operatesk repertoire.”

Lees ook: Steeds weer aanpassen, oplossen en dan weer opnieuw beginnen

Toen zijn debuut bij The Metropolitan Opera in New York werd geannuleerd kwam Viotti eerder al twee weken naar Amsterdam om zijn koor „beter te leren kennen”, wat resulteerde in de bijzondere concertfilm Voices out of silence.

„Als ik drie dagen vrij heb ga ik iets ondernemen”, zegt Viotti. Dus werkte hij op een tennisacademie in Barcelona aan zijn backhand, ging hij paragliden op Tenerife en leerde hij „enkele talen”. Hij haalde zijn rijbewijs, waar hij eerder nooit tijd voor had. Ter waarde van 53 pcr-tests reisde hij de wereld rond.

Ook bracht hij extra tijd door bij zijn Gulbenkian Orkest in Lissabon, waar hij na dit seizoen afscheid neemt. Tot voor kort konden daar nog tweeduizend bezoekers per concert naar binnen en Viotti realiseerde er allerlei ongewone projecten – zoals Poulencs La voix humaine met zus Marina in de hoofdrol, voorafgegaan door een programma met Franse cabaretsongs: „Dan komt de eenzaamheid van Poulenc veel harder aan.” Op zijn telefoon laat hij trots zien hoe het programma eindigde, met het lied ‘Smile’, waarbij het orkest de begeleiding neuriede.

Foto Melle Meivogel

Zingen is alfa en omega voor Viotti. Volgens musici van het NedPhO is hij een totaal andere dirigent dan zijn vader, Marcello Viotti (1954-2005), die het orkest eind jaren 90 ook een paar keer dirigeerde, maar hebben de Viotti’s één ding gemeen: ze zingen alles mee.

„Echt? Heeft mijn vader dit orkest ook gedirigeerd?” Viotti reageert verbaasd en neemt een slok water. „Ja, wij zongen thuis veel. Allerlei genres. Mijn zus zong eerst death metal, voor ze de jazzkant opging.”

Orkesten laat hij ook zingen, als het nodig is. Zeker bij Tsjaikovski, waar de melodieën zo lyrisch en vol drama zijn: „Wanneer je zingt maak je vanzelf een vloeiend portamento. Zo moet je het ook spelen.”

Middelmaat

Waar Viotti een hekel aan heeft: middelmaat. Zomaar iets doen, omdat het hoort. Hij heeft geen platenlabel en maakt geen cd-opnames, het gaat hem om de live-ervaring. Misschien dat hij in de verre toekomst eens iets gaat vastleggen. „Maar ik zal nooit een cyclus met alle Beethoven- of Mahler-symfonieën opnemen. Nóóit.”

De Pathétique staat er in één keer op: donderend luid in de lege Grote Zaal, maar toch met een wonderlijk transparante klank – indrukwekkend. Viotti bedankt het orkest en noemt het „een geweldige reis”. Hij betoont zich verheugd over de vooruitgang die ze in een week hebben geboekt, het was de eerste keer in maanden dat het orkest weer in zo’n grote bezetting speelde. Ja, hij weet precies welke noten niet helemaal uit de verf kwamen, maar: „Who cares?” Perfectie is saai. Het gaat om de magie van het moment.

4/3, 20.30u: concertstream NedPhO & Koor van DNO o.l.v. Lorenzo Viotti vanuit Concertgebouw A’dam, Tsjaikovski & Debussy. Inl.: orkest.nl