Europese Volt rekent op een zetel in Den Haag

Tweede Kamerverkiezingen Voor het eerst doet een Pan-Europese partij mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. Die trekt, zegt ze zelf, niet alleen jongeren.

De nummers 1 en 2 van de lijst van Volt, Laurens Dassen en Nilüfer Gündoğan, op een poster in Rotterdam.
De nummers 1 en 2 van de lijst van Volt, Laurens Dassen en Nilüfer Gündoğan, op een poster in Rotterdam. Foto Hans van Rhoon

Grensoverschrijdende problemen kan je alleen met grensoverschrijdend bestuur oplossen en Volt denkt hier als enige partij serieus over na, aldus voormalig VVD-Kamerlid Arend Jan Boekestijn tegen zijn tienduizenden volgers op Twitter. En daarom zal hij op 17 maart op Volt stemmen. Sander Schimmelpenninck, oud-hoofdredacteur van zakenblad Quote, stemde bij de Europese verkiezingen van 2019 al op de partij en vindt dat de potentie van Volt nog steeds enorm wordt onderschat. Programmamaker Arjen Lubach weigert een stemadvies te geven, maar plaatste de partij wel in de schijnwerpers vanwege de standpunten over kernenergie (Volt omarmt kernenergie). En schrijver Geert Mak noemt Volt een aantrekkelijke partij, omdat deze nog niet is ‘besmet’ door het verleden.

Aan aandacht geen gebrek voor Volt en dat werpt zijn vruchten af. Volgens de jongste peilingen stevent de Europese partij af op één zetel in de Tweede Kamer.

Terwijl euroscepsis in nationale parlementen hoogtij viert, denkt Volt dat de grote problemen van vandaag – klimaat, migratie en veiligheid – het best kunnen worden opgelost door méér Europese samenwerking. Maar kritiekloos op de Europese Unie is Volt niet. De partij wil het vetorecht in de Europese Raad afschaffen en vindt dat het Europees Parlement het recht op initiatief voor wetgeving moet krijgen. Dat is nu voorbehouden aan de niet-direct gekozen Europese Commissie.

Eén Europarlementariër

Volt werd kort voor het Brexit-referendum in 2016 opgericht; de oprichters maakten zich zorgen over toenemend nationalisme op het Europese continent. De opkomst van de eerste pan-Europese beweging hangt ook samen met de discussie over transnationale kieslijsten (Europeanen mogen momenteel alleen op een partij uit eigen land stemmen). Die discussie wordt al decennia gevoerd, maar Volt heeft de ontknoping daarvan niet afgewacht. Hun oplossing: een transnationale partij met één visie voor heel Europa. De beweging is inmiddels actief in alle EU-lidstaten. De enige Volt-Europarlementariër, de Duitser Damian von Boeselager (1988), houdt zich bezig met bestuurlijke hervorming van Europese instellingen. Hij zat ook bij de onderhandelingen over het coronaherstelfonds waar hij opviel met zijn pan-Europese perspectief: wat betekent dit voor Europa?

Maar wat maakt de partij aantrekkelijk voor Nederlandse kiezers? Geert Mak analyseerde in tv-programma De Vooravond dat de partij nog geen onderdeel is van de spelletjes in Den Haag. Ja, de partij zal, zoals alle andere partijen, het nodige gaan meemaken, maar draagt vooralsnog niet de last van het verleden met zich mee.

Europese blik

Vanwege de pro-Europese standpunten en de wens voor een ambitieuzere klimaatagenda wordt Volt vaak vergeleken met partijen als D66 en GroenLinks. Jason Halbgewachs, een van de twee voorzitters van Volt Nederland, ziet de overlap in ideeën, maar vindt dat „de insteek volledig anders” is. D66 en GroenLinks zijn nationale partijen met een nationaal perspectief op problemen, vertelt hij. „Wij kijken vanuit een Europese blik. Wat is goed voor het continent en hoe kunnen we het samen oplossen?”

De partij gelooft in besluitvorming waarbij geïnformeerde burgers vanaf het begin worden betrokken. Beleid wordt „van onderop” geschreven en niet door „een select groepje mensen”, zegt Halbgewachs.

Voor de vertaling van de Europese visie naar de Nederlandse context organiseerde de partij 52 discussie-evenementen door het hele land om „zoveel mogelijk input” te verzamelen voor het verkiezingsprogramma.

Een derde van de kandidaten op de kieslijst is 25 jaar of jonger. Is Volt een jongerenpartij? „We spreken mensen aan die zonder gulden en grenzen zijn opgegroeid en de klimaatcrisis als grootste bedreiging zien”, zegt Laurens Dassen, lijsttrekker van Volt Nederland. „Maar er is ook een groep 55-plussers die Europa nog als vredesproject kent en dat wil behouden voor de volgende generaties.”

Lees ook dit overzicht van enkele nieuwe partijen: Europees, platteland of gezondheid

Dassen vervolgt: „Als we verder willen komen, moeten we iedereen daarin mee krijgen.” Hij zegt dat de partij „jong en oud” aantrekt, vanwege de volgens hem genuanceerde en constructieve houding van Volt. „In een tijd van polarisatie en nationalisme hebben mensen daar behoefte aan.”

Volt weigert zich op het politieke spectrum te plaatsen. Links-rechts denken is „een oude manier van denken”, zegt lijsttrekker Dassen. De partij staat voor een sociaal programma op het gebied van onderwijs (gratis kinderopvang, gratis schoolmaaltijden en herinvoering van de basisbeurs voor studenten) en inkomensgelijkheid. Maar Volt wil ook voldoen aan de 2-procentsnorm van de NAVO en is voorstander van het gebruik van kernenergie.

Achilleshiel

Op dit moment staat de partij op één zetel in de peilingen. De strijd voor méér Europese samenwerking kan voor het bereiken van een grotere groep kiezers de achilleshiel van de partij blijken. Discussies op sociale media leggen het volgende bloot: potentiële stemmers die Volt op het eerste oog sympathiek vinden, knappen af op de ‘overtreffende trap van D66’. Volt wil een federaal Europa met bijvoorbeeld een Europees leger, en is bereid daarvoor meer nationale bevoegdheden naar Europa over te hevelen. Een brug te ver voor veel Nederlandse kiezers.

Aan de campagne-inzet zal het niet liggen, vindt voorzitter Halbgewachs „We zijn flink geprofessionaliseerd sinds de Europese verkiezingen van 2019, met drie betaalde fulltimers, stagiairs en twintig fulltime vrijwilligers die hun baan even op pauze hebben gezet – en een gigantische groep vrijwilligers die zich in het hele land inzetten voor de campagne”, vertelt hij. De middelen haalt Volt uit donaties en contributies van leden.

De partij is al optimistisch gestemd over de uitslag op 17 maart. Bij de Europese verkiezingen stemde bijna 2 procent van de kiezers op Volt. Dat zou in nationale verkiezingen neerkomen op drie Kamerzetels. Daarmee is niet gezegd dat bij de Kamer-verkiezingen, waar andere thema’s spelen, de keuze ook op Volt valt. Maar Dassen ziet dat de ledenaanwas, „met soms wel honderdvijftig mensen per dag”, bij de huidige verkiezingen „veel hoger” is dan bij de verkiezingen van 2019. Dat zegt iets, volgens hem. „Volt leeft veel meer.”

Lees ook: Pro-Europese idealisten, ze bestaan nog