Tik op de vingers voor Saoediërs

Saoedi-Arabië Kroonprins Bin Salman gaf groen licht voor moord op de dissidente journalist Khashoggi, stellen de VS.

Herdenkingsceremonie in Istanbul in 2018 voor de vermoorde Saoedische journalist-dissident Jamal Khashoggi.
Herdenkingsceremonie in Istanbul in 2018 voor de vermoorde Saoedische journalist-dissident Jamal Khashoggi. Foto HUSEYIN ALDEMIR/Reuters

De Verenigde Staten geven Saoedi-Arabië een tik op de vingers voor de betrokkenheid van het regime bij de moord op de ook in Amerika werkzame journalist Jamal Khashoggi, in 2018. De Amerikanen zetten 76 Saoedische burgers op een zwarte lijst, onder wie degenen die ervan worden verdacht direct te hebben meegewerkt aan de moord.

Maar kroonprins Mohammed bin Salman, de machtigste man van het koninkrijk en volgens Amerikaanse inlichtingendiensten verantwoordelijk voor de moordaanslag, staat niet op de zwarte lijst. „Het doel is een herijking [van de verhoudingen met Saoedi-Arabië], geen breuk”, citeerde persbureau Reuters een anonieme functionaris op Buitenlandse Zaken.

Buitenlandminister Antony Blinken kondigde vrijdag de zogenoemde ‘Khashoggi-ban’ aan, direct na de publicatie van de samenvatting van een onderzoeksrapport naar diens dood. In dit op 11 februari 2021 gedateerde document schrijven de gezamenlijke inlichtingendiensten (DNI) dat zij „vaststellen dat Saoedi-Arabië’s kroonprins Mohammed bin Salman een plan heeft goedgekeurd in Istanbul, Turkije, om de Saoedische journalist Khashoggi gevangen te nemen of te doden”. De DNI concludeert dit op grond van Bin Salmans sleutelpositie in zijn land en de betrokkenheid van een hoge adviseur van de kroonprins en zeven leden van zijn beveiligingsteam, Ook zijn instemming met het gebruik van geweld om dissidenten zoals Khashoggi het zwijgen op te leggen, vormt een aanwijzing.

De maatregel is algemeen gesteld en gericht tegen „individuen die, in opdracht van een buitenlandse regering, worden verdacht van deelname aan ernstige activiteiten buiten hun landgrenzen tegen dissidenten”. Journalisten en activisten worden specifiek als slachtoffers genoemd. Van de 76 Saoedische ingezetenen die direct op de zwarte lijst zijn gezet, wordt slechts een deel verdacht van betrokkenheid bij de moord op Khashoggi. In het DNI-rapport staan de namen van 21 Saoedi’s, die zij er „met sterke overtuiging” van verdenken op een of andere manier betrokken zijn geweest bij de moord in het Saoedische consulaat in Istanbul. De overige mensen op de zwarte lijst wordt de toegang tot de VS voortaan geweigerd omdat zij Saoedische dissidenten in het buitenland zouden hebben bedreigd. In een toelichting onderstreepte een ambtenaar dat dit een maatregel is die op agressors uit alle landen kan worden toegepast.

De verklaring van minister Blinken eindigt met de verzekering dat de regering-Biden gehecht blijft aan haar betrekkingen met Saoedi-Arabië. Biden sprak deze week telefonisch met koning Salman van Saoedi-Arabië – een gesprek dat werd gezien als een signaal aan de kroonprins die als de feitelijke machthebber geldt en met wie Biden dus nadrukkelijk niet sprak. Een weergave van het gesprek door het Witte Huis maakte geen melding van de zaak-Khashoggi, wel van het belang dat Biden aan mensenrechten hecht. Biden trok eerder deze maand de Amerikaanse steun aan de door Saoedi-Arabië geleide oorlog in Jemen in. Het ministerie van Financiën maakte sancties bekend tegen de oud-topman van de Saoedische veiligheidsdienst, en binnenkort ook aan een eenheid van de koninklijke garde.