Reportage

Teniel Campbell schrijft in de Omloop Het Nieuwsblad onbedoeld wielerhistorie

Wielrennen Ze is de eerste zwarte renster met een contract bij een ploeg op het hoogste niveau. Teniel Campbell (23) wil de allerbeste worden, maar in de Omloop Het Nieuwsblad is ze vooral blij dat ze de finish haalt.

Teniel Campbell in het hart van het peloton, zaterdag tijdens de Omloop Het Nieuwsblad.
Teniel Campbell in het hart van het peloton, zaterdag tijdens de Omloop Het Nieuwsblad. Foto Bas Czerwinski/Getty Images

Maar weinigen schatten het moment op waarde, zaterdagmiddag in een grote loods naast de fameuze wielerbaan ’t Kuipke in Gent, als zes vrouwen van de Australische ploeg Team BikeExchange een podium op fietsen om door een presentator te worden voorgesteld, voorafgaand aan de Omloop Het Nieuwsblad, opening van het wielervoorjaar. Er zijn dan ook nog amper lieden van de pers over die na het startschot voor de mannen even na elven de moeite hebben genomen een paar uur te blijven hangen om de vrouwen te fotograferen en naar hun ambities en overdenkingen te vragen – waarmee de ongelijke status van het vrouwenfietsen in stilte onderstreept wordt.

De rensters, onherkenbaar achter hun blauwwitte mondmaskers, manoeuvreren hun fietsen zodat ze zij aan zij staan. Ze staan daar wat ongemakkelijk in het luchtledige te turen. De speaker noemt hun namen, voor hem van rechts naar links. Ze zwaaien naar fotografen.

Vier rensters komen uit Australië, eentje draagt de kampioenstrui van Italië, en de langste van het stel komt van Trinidad en Tobago, het Caribische eilandenduo vlak boven Venezuela. Bij geen van haar ploeggenoten – mannen én vrouwen – is zo’n lange zadelpen aan het frame gemonteerd. Ze heeft de benen van een hoogspringster, is 1.83 meter lang. Op haar rechterknie zit een pleister met een tijgerprint.

Tomas Van Den Spiegel: ‘Met gelijk prijzengeld doen we niets structureels voor het vrouwenwielrennen’

Maar vooral is ze op deze 27ste februari 2021 de allereerste zwarte renster ooit die een wedstrijd rijdt voor een ploeg op het hoogste niveau in de wielrennerij, een sport die reeds voorzichtig door vrouwen werd beoefend aan het einde van de negentiende eeuw. En dus is het een historische dag.

‘Chilly conditions’

Achtenveertig uur daarvoor verschijnt het vrolijke gezicht van Teniel Campbell (23) op het scherm van een laptop. Ze is met haar ploeg in België gearriveerd en maakt zich in een hotel op voor een kasseienkoers in „chilly conditions”. Na lang aandringen is een woordvoerder van haar ploeg akkoord gegaan met een digitaal interview van een kwartiertje. Liever had ze het via e-mail afgehandeld; Campbell geldt als verlegen, ze moet nog wennen aan de groeiende aandacht die haar ten deel valt sinds eind vorig jaar bekend werd dat ze de overstap zou maken naar de Women’s WorldTour. Ze kreeg een column op de gerenommeerde website Cyclingnews.com, waarin ze verhaalt over het nieuwe leven dat ze is binnengestapt, dat soms eenzaam is, nu ze duizenden kilometers van haar familie in Europa woont. Sindsdien wordt ze overspoeld met verzoeken voor vraaggesprekken.

Men wilde alles weten van de zwarte vrouw die een witte sport betrad, en horen over de hindernissen die ze vast en zeker had moeten nemen om te geraken waar ze nu is. En ook of ze onderweg met racisme te maken had gekregen. Aan de hand van haar verhaal kon worden aangetoond hoe wit het wielrennen nog altijd is.

Debuut in Noorwegen

In haar interviews viel te lezen dat Campbell in de Ronde van Noorwegen, bij haar debuut in een Europees peloton drie jaar geleden, toen ze moest lossen uit een kopgroep, door collega’s werd aangestaard met een blik die niet gebaseerd was op enkel verwondering over haar presteren. Het lag aan haar opvallende verschijning, dat was voor Campbell duidelijk, zoals alleen zij die het betreffen dat kunnen ervaren. Ze nam zich voor zo hard te trainen en het seizoen erop zo sterk terug te komen dat haar huidskleur nooit meer onderwerp van gesprek zou zijn. Op Cyclingnews: „Want ik wil dat mensen me op basis van mijn talent zien en beoordelen. Niet omdat ik er anders uit zie. Ik ben op de eerste plaats mens en ik heb talent. Dat is waar mensen hun respect op moeten baseren.”

Lees ook: Waarom Kevin Réza de enige zwarte wielrenner is in deze Tour de France

We lezen deze passage vlak voor het gesprek met Campbell gaat beginnen en beseffen op dat moment dat ook wij haar verhaal hebben gekozen omwille van haar afkomst, en niet vanwege haar prestaties. Immers, die hebben in het mondiale wielrennen tot nu toe nog weinig impact gehad.

Campbell won in 2019 een etappe in een Thaise wedstrijd en ook was ze de beste in een kleinere Franse rittenkoers. Pas toen ze in 2017 na het winnen van een juniorentitel bij de Caribische kampioenschappen in Suriname door de internationale wielerfederatie UCI gescout werd en een beurs kreeg om in een trainingscentrum in Zwitserland aan haar wielercarrière te gaan bouwen, proefde ze van het niveau dat ze moest zien te bereiken om in Europa ook om de prijzen mee te doen. En dat lag, ondanks meerdere Pan-Amerikaanse titels, nog te hoog voor haar.

Voetbal en atletiek

Trinidad en Tobago heeft geen infrastructuur voor wielrenners. Het zijn eilanden van voetbal en atletiek. Campbells moeder was verspringster en speelde professioneel netbal. Vlak naast haar trainingscomplex lag ook een velodroom. Zo kwamen Teniel en haar oudere broer Akil met baanwielrennen in aanraking. Ze noemt zichzelf een „race horse” en wilde winnen op elke fiets waarmee ze reed, of het nu een BMX of een mountainbike was. In de Cariben lukte dat. In Europa nog niet.

Maar ze legt zichzelf een enorme druk op: ze wil à la de Jamaicaanse atleet Usain Bolt „the greatest” worden en haar eiland op de kaart zetten, zodat jonge talenten de kans krijgen om met haar als voorbeeld van wielrennen hun werk te maken. Om dat te bereiken moet ze wedstrijden gaan winnen. Dat heeft nu prioriteit. Over diversiteit wil ze niet uitweiden. „Daar ben ik nu nog niet klaar voor.”

Ze zegt dat ze het een belangrijk onderwerp vindt om aan te pakken, maar niet goed te weten hoe. Misschien zal ze erover praten als ze dankzij haar prestaties meer respect van het peloton voelt. „Ik wil eerst hun vertrouwen winnen.”

We vragen haar wat ze vindt dat NRC moet doen, als redactie waar overwegend witte mensen in dienst zijn. „Doe wat diep van binnen juist voelt.”

Live op tv

Terwijl de finale bij de vrouwen in volle gang is, gaat er in de bibliotheek van finishplaats Ninove een theaterscherm omhoog voor de persconferentie met de winnaar bij de mannen, Davide Ballerini. Uitgerekend in het eerste jaar dat het laatste uur van de Omloop voor vrouwen live op tv te zien is, kunnen aanwezige journalisten de beslissende fase niet volgen. Alleen omdat Ballerini kort van stof is, zakt het scherm op tijd voor de laatste tien kilometer van solo-artiest Anna van der Breggen, die verdergaat waarmee ze vorig jaar eindigde: winnen.

Teniel Campbell komt zeven minuten na haar als 91ste over de streep. Ze is blij dat ze de finish heeft gehaald en onderweg zelfs kon genieten van de kasseien. Dat was voor het eerst. Wel had ze het graag wat beter gedaan. Ze is benieuwd naar de feedback van haar ploeggenoten. „Hier moet ik van leren. Want ik wil de beste worden.”