Opinie

Dezelfde poppetjes met dezelfde praatjes

Clarice Gargard

De verkiezingen komen eraan, misschien wel de belangrijkste van het afgelopen decennium. Maar als ik kijk naar het aanbod van de gevestigde politieke partijen, dan voelt het als meer van hetzelfde dat we voor de kiezen krijgen. Het is overduidelijk verkiezingstijd met politieke leiders die zich in de media voordoen als onze prins(essen) op het witte paard, om na de verkiezingen waarschijnlijk weer in kikkers te veranderen.

Sommigen doen liever helemaal geen beloftes, zoals demissionair premier Rutte die onlangs partijen adviseerde dat ook niet te doen in verkiezingstijd. Hij zou blijkbaar liever niets beloven dan als volksvertegenwoordiger verantwoordelijk worden gehouden voor wat hij burgers verschuldigd is. Zoals die duizend euro uit 2012 waar ik en mijn bankrekening nog steeds op wachten.

De VVD vaart nu eigenlijk gewoon dezelfde neoliberale koers, waarbij vooral de wensen van de markt voorop staan. Ook andere gevestigde partijen spelen nog steeds op veilig in de boodschap naar buiten toe.

Zondag in Buitenhof sprak Bas Heijne over de gevestigde politiek die in een steeds veranderende samenleving faalt een vernieuwend antwoord te geven. Terwijl veel burgers na jaren van valse beloftes, frauduleuze politici, zwakke oppositie en politieke retoriek naar iets verlangen dat we niet eerder hoorden. Althans, dat merk ik als ik om me heen kijk.

Dat zouden we misschien kunnen vinden in het recordaantal van 37 partijen die dit jaar deelnemen aan de verkiezingen. Alleen hoor je vrij weinig over hun plannen, omdat ze niet aan het woord komen. Ik verbaasde me onlangs toen ik nieuwe partijen zoals de radicaal-socialistische Bij1, antiracistische Nida en pan-Europese Volt in berichtgeving, peilingen of stemwijzers bijna niet terugzag. Dat is deels logisch omdat verwacht wordt dat deze partijen de kiesdrempel niet halen. Maar het is moeilijk aan die voorwaarde te voldoen, wanneer je niet de kans krijgt je verhaal met een breder publiek te delen. Een selffulfilling prophecy dus.

In de media gaat het vaak over hen die de macht al hebben, die in feite bespreken hoe ze die macht kunnen behouden. Of wat je steeds vaker ziet: rechts-radicalen die voor ophef en kijkcijfers zorgen. Zo zou talkshow Jinek inmiddels ‘Eerdmans’ kunnen heten, zo vaak schuift de oprichter van de conservatieve partij JA21 – die pas eind december 2020 is opgericht – aan. Denk ook aan radio-dj Ruud de Wild die lijsttrekkers spreekt, maar Bij1-lijsttrekker Sylvana Simons niet uitnodigde omdat hij antiracisme „polariserend” vindt. Terwijl hij wél keuvelt met Thierry ‘wil-jij-dat-je-zus-met-een-n****r-thuiskomt’ Baudet, leider van de partij waar antisemitisme bon ton is. Deze mediabezoekjes zijn niet onschuldig, maar kunnen tot meer stemmen leiden, stelt communicatiewetenschapper Mark Boukes die onderzoek doet naar journalistiek en effecten van de media.

De Amerikaanse mediacriticus Noam Chomsky analyseerde in 1988 al in Manufacturing Consent hoe media en macht hand in hand gaan. „Media zijn kritische verdedigers van het vrije woord en het algemeen belang. Maar daardoor wordt zelden erkend hoe de ongelijke verdeling van middelen invloed heeft op wie toegang heeft tot media en hoe zij behandeld worden.”

We leven in een tijdperk van Black Lives Matter, klimaatrampen en de coronacrisis, die kwetsbare burgers en hen aan de onderkant van de samenleving het hardst treffen, terwijl stinkende rijken rijker worden. We moeten het daarom niet alleen van de veilige gevestigde partijplannen hebben. Een ongekende tijd vraagt immers ook om ongekende politiek.

Clarice Gargard is programmamaker en freelance journalist.

Correctie (26 februari 2021): In een eerdere versie van deze column stond dat er een recordaantal van 37 kleinere partijen dit jaar deelnemen aan de verkiezingen. Dat moest zijn 37 partijen in totaal. Dat is hierboven aangepast.