Amnesty: vanwege oude uitspraken is Navalny toch geen gewetensgevangene

Lastercampagne Amnesty International beschouwt Aleksej Navalny niet langer als gewetensgevangene. Het besluit volgt op onderzoek na klachten van tegenstanders van de politicus.

De Russische oppositiepoliticus Aleksej Navalny in de rechtszaal op 20 februari, bij het hoger beroep tegen zijn veroordeling tot 2,8 maanden strafkamp. Het beroep werd afgewezen.
De Russische oppositiepoliticus Aleksej Navalny in de rechtszaal op 20 februari, bij het hoger beroep tegen zijn veroordeling tot 2,8 maanden strafkamp. Het beroep werd afgewezen. Foto Maksim Sjemetov/Reuters

Amnesty International heeft in een opmerkelijke draai besloten de gevangen oppositiepoliticus Aleksej Navalny geen ‘gewetensgevangene’ meer te noemen. Het besluit baseert de mensenrechtenorganisatie naar eigen zeggen op „nieuwe informatie” over „controversiële uitspraken” van de politicus uit het verleden.

Dat schreef de Britse tak van Amnesty dinsdag in een e-mail aan een Amerikaanse journalist, die de tekst vervolgens op Twitter publiceerde. In de brief stelt Amnesty „Navalny niet langer te kunnen erkennen als gewetensgevangene, gezien het feit dat hij heeft opgeroepen tot geweld en discriminatie en die uitspraken niet heeft ingetrokken”.

Amnesty International verklaarde Navalny na diens terugkomst en arrestatie op een Moskous vliegveld half januari tot gewetensgevangene. Als gewetensgevangenen beschouwt de organisatie mensen die geen geweld hebben gebruikt of daartoe hebben opgeroepen, en die gevangen zitten om wie ze zijn (seksuele oriëntatie, identiteit, taal, sekse, huidskleur of economische status) of om wat ze geloven (in religieus politiek of ander opzicht). De politicus werd na zijn arrestatie tot 3,5 jaar cel met aftrek van voorarrest veroordeeld in wat alom wordt beschouwd als politiek proces.

De Rusland-woordvoerder van Amnesty, Aleksandr Artemjev, bevestigde het nieuws dinsdagavond aan de Russische nieuwssite Mediazona. „Na het bestuderen van Navalny's verklaringen uit het midden van de jaren 2000, zijn onze juridische en politieke afdelingen tot de conclusie gekomen, dat deze het niveau van hate speech naderen.” Artemjev benadrukte dat Amnesty zich wel blijft inzetten voor Navalny’s onmiddellijke vrijlating, „aangezien hij om puur politieke redenen wordt vervolgd”.

Diskrediet

In de openbaar gemaakte e-mail suggereert Amnesty zelf dat het oprakelen van Navalny’s omstreden uitspraken onderdeel zijn van een campagne om de politicus in diskrediet te brengen. „Veel oude video’s en posts op sociale media waarin Navalny controversiële uitspraken doet, zijn recent opnieuw aan de oppervlakte gekomen en actief verspreid. Dit gebeurde op een moment dat hij Poetins regime actief uitdaagde en lijkt een nieuwe tactiek om Navalny’s werk en kritiek in diskrediet te brengen en de verontwaardiging over zijn detentie te smoren”, aldus de tekst.

Een tweede, anonieme, bron bij Amnesty suggereerde tegen Mediazona dat er mogelijk sprake zou zijn van een gecoördineerde campagne om Navalny te belasteren. Amnesty zou het omstreden besluit hebben genomen na schriftelijke klachten over het nationalisme van de politicus. Klagers refereerden aan Twitterberichten van Ekaterina Doebovitskaja, een in New York wonende columnist voor pro-Kremlin medium RT (Russia Today). Onder het pseudoniem Katja Kazbek ageert de zelfverklaarde ‘communist’ tegen Navalny en andere Russische oppositieleden.

Navalny maakte rond zijn opkomst in 2006 geen geheim van zijn nationalistische opvattingen jegens immigranten. Hij trok op met rechts-nationalistische organisaties en partijen, wat hem op ramkoers met zijn toenmalige partij Jabloko bracht. Ook kwam hij meermaals in opspraak wegens racistische uitsprak over inwoners van de Kaukasus en Centraal-Azië, al zei hij die later te betreuren.

‘Hypocrisie’

Navalny’s medestanders hebben geen goed woord over voor het besluit van Amnesty. „De communist van Russia Today heeft ons stront gevoerd en dat vinden wij [van Amnesty] helemaal niet erg”, luidde de cynische reactie van Navalny’s rechterhand Leonid Volkov op Twitter. Woensdag retweette hij een tien jaar oud bericht van Navalny waarin hij Amnesty beschuldigt van „politieke prostitutie en hypocrisie”, nadat de organisatie weigerde de gevangen politicus Michaïl Chodorkovski tot gewetensgevangene te bestempelen.

Lees ook dit artikel over het proces tegen Navalny