Analyse

Kabinet kiest voor meer risico

Coronamaatregelen Virustechnisch is er eigenlijk geen ruimte voor versoepelingen, maar na toenemende maatschappelijke druk neemt het kabinet bewust het risico.

Het kabinet geeft contactberoepen zoals kappers vanaf 3 maart toestemming om weer open te gaan. Voor sekswerkers geldt dit nog niet.
Het kabinet geeft contactberoepen zoals kappers vanaf 3 maart toestemming om weer open te gaan. Voor sekswerkers geldt dit nog niet. Foto Rob Engelaar/ANP

De verkiezingscampagne komt op stoom, de versoepelingscampagne ook. Het kabinet had dinsdag voor een aantal sectoren hoopvol nieuws in petto, terwijl de daling van de besmettingscijfers is gestagneerd. Demissionair premier Mark Rutte gaf op een nieuwe persconferentie toe dat het kabinet een risico neemt, maar volgens hem is dat met de gekozen versoepelingen „beheersbaar”. De middelbare scholen en mbo’s mogen weer gedeeltelijk open, de meeste contactberoepen kunnen weer worden uitgeoefend, winkelen op afspraak wordt weer mogelijk en jongeren tot 27 jaar mogen buiten teamsporten. Daar staat wel tegenover dat de avondklok weken langer van kracht blijft dan het kabinet aanvankelijk had beloofd.

De versoepelingen volgen op dagen van toenemende maatschappelijke druk om Nederland, dat al weken zucht onder de zwaarste lockdown van de crisis, op een verantwoorde manier ruimte te geven. SCP-directeur Kim Putters waarschuwde maandag in NRC dat door de lockdown de „rek er sociaal gezien uit gaat”, CPB-directeur Pieter Hasekamp stelde dinsdag in de Tweede Kamer dat een kwart van de zzp’ers door zijn buffers heen is. De burgemeesters riepen het kabinet ondertussen op om te kijken naar wat er wél kan voor met name jongeren, bijvoorbeeld buiten.

Het land gaat ‘een nieuwe fase in’

Het kabinet lijkt naar die geluiden te hebben geluisterd. Rutte memoreerde dat het komende zaterdag precies een jaar geleden is dat in Nederland de eerste coronabesmetting werd geconstateerd en dat het land nu „een nieuwe fase” in gaat, van iets meer risico nemen met het virus. Volgens de premier „schuurt en knelt en piept en kraakt het” in de samenleving „Daar kunnen en willen we niet omheen, het moet wel vol te houden zijn.”

Puur epidemiologisch gezien is er weinig ruimte voor versoepelingen. De weekcijfers van het RIVM gaven dinsdag een vertroebeld beeld: de besmettingen stegen weer, maar ook meer mensen lieten zich testen. Het aantal ziekenhuisopnames daalde licht, maar het aantal IC-opnames steeg juist. Het reproductiegetal zit rond de 1 en dus zit Nederland in „een kwetsbare positie”, aldus het RIVM.

Het OMT waarschuwt in zijn nieuwste advies dat versoepelen ‘zeer beperkt mogelijk’ is en dat elke verlichting een ‘aanzienlijke toename’ van ziekenhuisopnames betekent. Het OMT adviseert daarom maar in één sector tegelijk te versoepelen, wat het kabinet niet doet.

‘Ongelooflijk spannend’

Het kabinet wijkt af van eerdere beloften om pas te versoepelen als de besmettings- en ziekenhuiscijfers lager zijn. Rutte zei daar dinsdag in gesprek met werkgeversorganisatie ONL voor Ondernemers over dat er niet langer gewacht kan worden op de waarden uit de routekaart. „Je moet echt eerder dingen los gaan laten, anders word je gek”, zei hij. Op de persconferentie noemde hij de nieuwe strategie „ongelooflijk spannend”.

Lees ook: De Britse variant groeit nog, maar het gaat minder hard

Na de eerste golf werden bijna alle coronamaatregelen tegelijk versoepeld en mochten hele sectoren als horeca, sport en cultuur in een keer weer open. De strategie van het kabinet is nu anders: de scholen en mbo’s mogen voorzichtig open, maar onder strikte voorwaarden. Leerlingen mogen voorlopig maar een of een paar dagen fysiek naar school en moeten 1,5 meter afstand houden.

Van contactberoepen als de kapper heeft het RIVM altijd gezegd dat de kans op besmettingen klein is, omdat een beperkte groep mensen er op afspraak naartoe gaat. Zo blijven de risico’s van de versoepelingen beperkt, hoopt het kabinet, ook door het verlengen van de avondklok tot in elk geval 15 maart.

De voorzichtige heropening sluit aan bij het idee dat Nederland meer moet leren leven met het virus. Op welke termijn er nog meer mogelijk wordt, durfde demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) niet te beloven, behalve dat hij denkt dat het „echt een mooie zomer kan worden”.

Dan moet de levering van vaccins wel meezitten. Nog tijdens de persconferentie kwam het bericht dat AstraZeneca ook in het tweede kwartaal waarschijnlijk minder vaccins aan de EU levert. Even was de hoopvolle toon van De Jonge weg. „Dit is om gek van te worden.”

De scholen weer open pagina 4-5