Profiel

Gaat Cyrus Vance na Weinstein ook Trump vervolgen?

Cyrus Vance Jr. De New Yorkse officier van justitie kan ex-president Donald Trump in grote problemen brengen – zeker nu hij diens belastingaangiften in handen krijgt.

New Yorkse officier van justitie Cyrus Vance zal de belastinggegevens van Trump doorspitten en onderzoeken of hij vervolgd kan worden.
New Yorkse officier van justitie Cyrus Vance zal de belastinggegevens van Trump doorspitten en onderzoeken of hij vervolgd kan worden.

„Het werk gaat door.” Met die korte boodschap reageerde de New Yorkse officier van justitie Cyrus Vance Jr. maandag op een cruciale zege in zijn langdurige strijd met de Amerikaanse oud-president Donald Trump. Het was een kenmerkend onderkoelde reactie van de aanklager, de geduchtste juridische tegenstander van de oud-president. Want zijn langdurig strafrechtelijk onderzoek naar de financiën van Trump en diens zakelijke imperium heeft door de zege vleugels gekregen.

Het Hooggerechtshof bepaalde maandag definitief dat de accountants van Trump acht jaar van diens belastingaangiften en andere financiële documenten moeten overhandigen aan onderzoekers van Vance, de openbare aanklager van Manhattan. Hij heeft de documenten opgeëist als deel van een onderzoek naar mogelijke fraude bij het familiebedrijf van de oud-president, de Trump Organization, dat is gevestigd in New York. Nu krijgt hij de begeerde aangiften eindelijk als eerste buitenstaander in handen. Trump, de eerste president sinds de jaren zeventig die zijn belastingaangiften niet vrijwillig openbaar heeft gemaakt, heeft er jarenlang alles aan gedaan om de documenten verborgen te houden voor onderzoekers.

Boekhouders

Lees ook: Deze rechtszaken hangen burger Trump boven het hoofd

Deze week wordt de schat aan financiële informatie aan medewerkers van Vance overhandigd door advocaten van Mazars USA, de accountantsfirma van Trump. Het gaat daarbij behalve om aangiften van 2011 tot 2018 ook om onderliggende financiële documenten en correspondentie tussen de Trump Organization en de boekhouders. Voor Trump, die deze maand door de Amerikaanse Senaat werd vrijgesproken bij zijn tweede impeachmentproces wegens zijn rol bij de Capitoolbestorming, betekent de zege van Vance dat zijn juridische problemen pas echt beginnen. Als gewone burger kan hij zich niet meer beroepen op presidentiële immuniteit.

Maar ook voor Vance, een van de machtigste wetshandhavers van New York, luidt de uitspraak van het Hooggerechtshof het moment van de waarheid in. Aan de ingehouden Democraat, zoon van Cyrus Vance Sr., de voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken onder president Jimmy Carter, nu de taak om de belastinggegevens door te spitten en een afweging te maken die door velen met spanning wordt afgewacht: zijn er gronden om Trump juridisch te vervolgen?

Voor Vance, een geboren New Yorker die juridische ervaring opdeed als advocaat in de noordwestelijke stad Seattle, wordt het zijn grootste beslissing als openbaar aanklager van Manhattan sinds hij in 2010 aantrad. Wegens de locatie van zijn kantoor in het financiële wereldcentrum specialiseert het zich in fraudezaken en witteboordencriminaliteit. Zo pakte Vance buitenlandse banken aan die Amerikaanse sancties schonden. Dat leverde enkele miljarden dollars aan boetes en vergoedingen op.

Zwijggeld

Vance, een jurist die bekendstaat als grondig en progressief, doet al sinds 2018 onderzoek naar het familiebedrijf van Trump. Aanvankelijk draaide dat onderzoek om de kwestie van zwijggeld dat Trumps voormalige advocaat en fixer Michael Cohen in 2016 betaalde aan twee vrouwen die zeggen dat ze affaires met Trump hebben gehad. Trump heeft dat ontkend. Inmiddels heeft het onderzoek betrekking op de bredere financiën van het vastgoedbedrijf. Volgens Trump, die eerder het Ruslandonderzoek van de speciale aanklager Robert Mueller relatief ongeschonden doorstond, is het een „heksenjacht” door politieke tegenstanders.

Waar Vance precies op uit is, is niet bekend, maar mogelijk gaat het om belasting- en verzekeringsfraude, en valsheid in geschrifte. Cohen verklaarde in 2019 tijdens een hoorzitting in het Congres dat Trump de waarde van zijn vastgoed te hoog voorstelde om leningen te kunnen krijgen, en juist te laag om onroerendgoedbelasting te kunnen ontwijken. Ook de minister van Justitie van de staat New York, Letitia James, heeft een onderzoek ingesteld naar die beschuldigingen. Die civiele zaak kan mogelijk leiden tot boetes.

De zaak van Vance zou echter kunnen uitmonden in een criminele aanklacht - en wordt daarom met spanning gevolgd door vrienden en vijanden van de 74-jarige oud-president: vindt Vance voldoende bewijsmateriaal om Trump in staat van beschuldiging te stellen? En waagt hij dat ook? Een aanklacht tegen een oud-president zou uniek zijn - een eventueel strafproces tegen Trump zou zonder twijfel uitdraaien op een ongekend circus.

Filmproducent

Het zou voor Vance niet de eerste prominente zaak zijn. Hij vervolgde eerder de filmproducent Harvey Weinstein wegens beschuldigingen van seksuele misdrijven die leidden tot de #MeToo-beweging. Hoewel Weinstein vorig jaar werd veroordeeld tot 23 jaar celstraf, was deze zaak toch geen onverdeeld succes voor Vance, die kritiek kreeg omdat hij Weinstein niet al in 2015 aanklaagde, nadat de filmproducent door een model was beschuldigd van handtastelijkheden.

Ook oogstte Vance kritiek bij de ontknoping van de zaak rond Dominique Strauss-Kahn, de voormalige baas van het Internationaal Monetair Fonds in 2011. De Franse politicus, die op dat moment gold als favoriet voor de Franse presidentsverkiezingen van 2012, werd door een huishoudster van het Sofitel in New York beschuldigd van verkrachting. Hoewel de zaak grote internationale publiciteit trok, werd de aanklacht later op initiatief van Vance ingetrokken, wegens tegenstrijdigheden in de getuigenis van het slachtoffer.

Vance doet al sinds 2018 onderzoek naar het familiebedrijf van Trump

Tenslotte heeft Vance eerder de degens gekruist met de familie Trump. Aan het begin van zijn ambtsperiode deed hij onderzoek naar de twee oudste kinderen van Trump, Donald Jr. en Ivanka, wegens beschuldigingen van misleiding van potentiële kopers van appartementen in vastgoedproject Trump SoHo. Na een onderzoek van twee jaar besloot Vance hen niet aan klagen, voornamelijk omdat gedupeerden niet meer meewerkten na een schikking.

Lees ook: De zakenwereld zit niet meer te wachten op Trump

Malversaties

De zaken tonen volgens medestanders van Vance dat hij een behoedzame aanklager is, die alleen tot een aanklacht overgaat als hij er zeker van is dat hij wint. Uit een procedure bij een onderzoeksrechter, die de overhandiging van de aangiften heeft geboden, zou blijken dat Vance mogelijk malversaties op het spoor is. Naast de strijd om de belastingaangiften hebben zijn medewerkers getuigen gehoord. Zo hebben ze gesproken met mensen die voor de Trump Organization hebben gewerkt en met vertegenwoordigers van Deutsche Bank, de belangrijkste bank van het familiebedrijf. Ook hebben ze gesprekken gevoerd met medewerkers van Aon, een verzekeringsmaatschappij die zaken deed met de Trump Organization.

Overigens betekent de uitspraak niet dat belastingaangiften van Trump openbaar worden gemaakt. Ze vallen onder geheimhouding volgens de procedure bij de onderzoeksrechter. De documenten worden alleen openbaar als Vance een aanklacht indient en ze als bewijs opvoert tijdens een proces. Uit onthullingen van The New York Times is gebleken dat Trump jarenlang geen of minieme bedragen aan federale inkomstenbelasting betaalde. Ook zijn er vragen over honderden miljoenen dollars aan schulden die Trump heeft bij onbekende schuldeisers, mogelijk in het buitenland. En mogelijk komt Vance meer te weten over Trumps financiële banden met Rusland, een bron van aanhoudende speculatie.

Voor Vance, getrouwd en vader van twee kinderen, dringt ondertussen de tijd. Hij is bezig aan het laatste jaar van zijn huidige termijn van vier jaar. Het lijkt er niet op dat hij zich herkiesbaar zal stellen voor een vierde termijn. Als hij Trump wil aanklagen, kan hij daar dus niet lang mee wachten.