Opinie

De zwerende teen van Zuckerberg

Marc Hijink

Wie dacht dat de Europese Unie vooropliep in het terugfluiten van grote techbedrijven moet de globe een slag draaien. Australië, met amper 25 miljoen inwoners, haalt de teugels aan bij twee Amerikaanse techgiganten, Google en Facebook. En hoe.

Een Australisch wetsvoorstel dwingt internetplatforms om te betalen voor nieuwsberichten. Ze moeten een vergoeding overeenkomen met nieuwsuitgevers als ze hun nieuws willen gebruiken of ernaar linken. Lukt dat niet, dan kan een arbitragecommissie hoge boetes opleggen.

De online advertentiereuzen vinden dat betalen voor links het vrije web ondermijnt – als die vrijheid nog niet geblokkeerd was door cookiehekjes en betaalmuren. Zodra internetplatforms overal voor nieuws betalen, daalt hun winstgevendheid.

Dat uitgerekend Australië strenge copyrightwetgeving introduceert is te danken aan mediamagnaat Rupert Murdoch, eigenaar van tweederde van de Australische kranten en veel Britse en Amerikaanse media. Al wordt hij volgende maand 90 jaar, zijn politieke invloed is springlevend – net als zijn huwelijk met de 25 jaar jongere Jerry Hall en zijn hekel aan Facebook. Murdoch was ooit eigenaar van MySpace.com, het sociale netwerk dat verpulverd werd door Facebook.

Facebook en Google dreigden hun diensten in Australië te staken. Google bond uiteindelijk in en sloot een distributiedeal met Murdochs bedrijf News Corp en andere Australische uitgevers. Maar Facebook hield voet bij stuk.

Het sociale netwerk stopte vorige week met het delen van nieuwsberichten in Australië. Dinsdag werd echter bekend dat Facebook toch meer ruimte krijgt om deals te sluiten met uitgevers. Prompt ging de nieuwskraan weer open.

Het afknijpen van informatie – waaronder verschillende overheidssites – blijkt voor Mark Zuckerberg een effectief chantagemiddel. Tot zover de illusie van het neutrale platform.

Nieuwsdistributie via Facebook is belangrijk. 39 procent van de Australiërs gebruikt Facebook voor nieuws, in de VS is dat nog een derde, volgens Pew Research. De meest enthousiaste nieuwslezers vind je bij andere netwerken, zoals Twitter en Reddit. Opvallend: het merendeel van de gebruikers vindt het nieuws op sociale media ‘grotendeels inaccuraat’.

Lees ook: De grootste nieuwsgrazers betalen liever niet voor journalistiek

Al vormen nieuwsberichten maar 4 procent van de inhoud die gebruikers op Facebook zien, ze zorgen wel continu voor gedoe. Gedoe over copyright, algoritmes, censuur, nepnieuws en politieke discussies waarbij Zuckerberg de plank vaak misslaat. Zijn rigoureuze aanpak in Australië spreekt boekdelen.

‘Nieuws’ is voor Zuckerberg een zwerende teen die blijft zeuren. Begin 2018 schroefde Facebook de verspreiding van nieuwsberichten terug omdat ze te veel negatieve reacties opleveren. Onlangs maakte Facebook bekend dat het de hoeveelheid ‘politieke content’ verder beperkt– het gevolg van de bestorming van het Capitool en de blokkade van Trumps account.

Lees ook: Sleutelen aan het geheime recept van Facebook

Waar moet je als nieuwsklikkende consument naar toe? Terwijl Zuckerberg zijn zwerende teen afbindt, geeft Google het nieuws een aparte etalage; Google News Showcase. Zoiets als Apple News, maar dan zonder de verplichte iPhone. Google trekt een miljard dollar uit voor nieuws van ‘hoge kwaliteit’ en sloot deals met uitgevers zoals News Corp.

Europese nieuwsorganisaties willen ook een ‘Australisch model’, met een arbitragecommissie die techbedrijven dwingt een eerlijk deel van hun omzet te delen. De uitgevers strikten een onverwachte medestander: Microsoft. Dat bedrijf promoot een eigen nieuws-app en zoekmachine Bing. Door nadrukkelijk de kant van uitgevers te kiezen zet Microsoft de toon: zoals techbedrijven betalen voor distributie van muziek en video, zo is betalen voor betrouwbaar nieuws niet meer dan normaal.

Marc Hijink schrijft op deze plaats elke woensdag over technologie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.