‘Avondklok met 3 weken verlengd, middelbare scholen deels open’

Coronamaatregelen Het kabinet wil ruimte creëren om te versoepelen. SCP-directeur Kim Putters dringt aan op een herstelplan voor ná de crisis.

Een lege Beijerlandselaan in Rotterdam.
Een lege Beijerlandselaan in Rotterdam. Foto ANP / ROBIN UTRECHT

De avondklok is in minder dan een maand tijd ingevoerd, verlengd, verboden, hersteld – en nu onmisbaar geworden voor het demissionaire kabinet. Dat wil de avondklok na 2 maart met nog eens drie weken verlengen, en zo de benodigde ruimte creëren om elders te versoepelen.

Die uitruil is de uitkomst van het Catshuisberaad van zondag. Het kabinet wil vanaf maandag 1 maart de middelbare scholen deels heropenen, al is niet zeker hoe dat er precies uitziet. Ook voor mbo’s en de contactberoepen, zoals kappers, heeft het kabinet versoepelingen in petto, zodat zij begin maart weer gedeeltelijk open kunnen. Dinsdag geven premier Rutte (VVD) en minister De Jonge (Volksgezondheid, CDA) een persconferentie over de definitieve plannen.

De avondklok is inmiddels een pijler van de virusbestrijding. „De eerste maatregel waar je niet mee door wilt, die bovenaan staat om te schrappen, is die avondklok”, zei Rutte in januari nog, bij de aankondiging ervan. Begin februari had het kabinet intern al besloten de maatregel te schrappen, totdat nieuwe cijfers over de risico’s van een derde golf en de Britse virusmutatie op het laatste moment voor een koerswijziging zorgden.

En vorige week leek het einde van de avondklok opnieuw nabij, toen de Haagse voorzieningenrechter de avondklok verbood. Er kwamen een spoedappèl en een reparatiewet aan te pas om de avondklok te redden.

Aandacht voor sociale schade

Nu moet diezelfde avondklok dienen als gereedschap om de samenleving te heropenen. Het kabinet zegt dat de maatregel het gewenste effect heeft, al blijft het zicht op de cijfers troebel.

En dat niet alleen: het draagvlak voor de avondklok is, ondanks de onrust na de invoering, volgens RIVM-onderzoek hoog. Ondertussen is er juist groeiende aandacht voor de sociale schade die andere maatregelen aanrichten, de schoolsluiting voorop. Dat krijgt nu voorrang. Het kabinet denkt dat de voorgenomen versoepeling perspectief biedt aan de samenleving, en iets kan doen aan het slinkende draagvlak voor de zwaarte van de lockdown. Als dat alleen kan door de avondklok in stand te houden, dan moet dat maar, is de gedachte.

De maatschappelijke zorgen zijn niet nieuw. Al tijdens de eerste lockdown spraken psychologen, jeugdwerkers en andere beroepsgroepen hun zorg uit over de maatschappelijke ontwrichting die de coronabestrijding met zich meebracht. Die vrees is nu concreet: de leerachterstanden zijn in cijfers te vatten, de angst voor depressieve en suïcidale klachten is werkelijkheid geworden, onder jong en oud.

Daartegenover staat een lange strijd tegen het virus. Er mogen dan vaccins zijn – zondag werd de miljoenste prik gezet – wetenschappers houden meer en meer rekening met een langdurige ontwrichting. Dat besef is ook in Den Haag doorgedrongen. Het kabinet, zegt een betrokkene, voelt zich gedwongen over te schakelen „van de acute naar de chronische fase” van de coronabestrijding, met meer aandacht voor sociale schade.

SCP kritisch over kabinetsbeleid

Die aandacht voor sociale effecten is hard nodig, zegt Kim Putters in een interview met NRC. De directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) is een van de belangrijkste adviseurs van het kabinet. Putters: „De politiek moet afwegen: zie je de besmettingen als belangrijker dan de andere gevolgen?”

Met zijn collega’s van het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) vraagt hij in een brief aan het demissionaire kabinet met een ‘herstelplan’ te komen voor Nederland ná de crisis. „Er is geen tijd te verliezen”, staat in die brief.

Lees ook het interview met Kim Putters (SCP):‘Wij staan in Nederland niet allemaal voor Rutte te klappen’

„Ik zie dat de rek er sociaal gezien uit gaat”, zegt Putters tegen NRC. De scholensluiting is volgens hem de zwaarste coronamaatregel, naast de regel dat je maar één persoon thuis mag ontvangen. Hij is ook kritisch op de door het kabinet aangestelde speciale coronagezant: „Ze moeten het zelf doen. De regering bestrijdt geen virus, de regering regeert. De politiek moet weer terug naar normaal.”

Interview Kim Putters pagina 10-11