Reportage

Keer op keer wordt Humsah al-Fawqa gesloopt, terwijl EU-vertegenwoordigers toekijken

Jordaanvallei De bewoners van het Palestijnse dorpje Humsah al-Fawqa slapen in de regen. Hun lot illustreert de machteloosheid van de EU.

Wat over is van het gehucht Humsah al-Fawqa na de vierde sloop door het Israëlische leger. Ruim zeventig mensen werden dakloos, onder wie 41 kinderen.
Wat over is van het gehucht Humsah al-Fawqa na de vierde sloop door het Israëlische leger. Ruim zeventig mensen werden dakloos, onder wie 41 kinderen. Foto Kobi Wolf

Alles is nat. De kleren, de matrassen, het grondzeil. Een pluchen smurf ligt met zijn turquoise neus in de modder, de tomaten zijn weggegooid omdat ze aan het verrotten waren. Terwijl Aischa Abu Awwad en haar twee schoondochters emmers en zakken naar het enige droge hoekje van de tent sjouwen, kneedt kleindochter Amal (4) modderbroodjes, die ze vervolgens aan haar neefje probeert te voeren. De kinderen schateren.

De familie leeft al weken buiten of bijna buiten. Begin deze maand werd het Palestijnse dorpje Humsah al-Fawqa, in de noordelijke Jordaanvallei, voor de tweede keer gesloopt – en daarna voor de derde keer, en de vierde. De bewoners hadden net weer een aantal tenten opgebouwd na een sloopactie van het Israëlische leger eind vorig jaar, volgens VN-organisatie OCHA de grootste sinds 2009. Daarbij werden ruim zeventig mensen dakloos, onder wie 41 kinderen. Hulporganisaties en de Palestijnse Autoriteit blijven noodtenten en goederen doneren. Israël neemt ze keer op keer in beslag. Deze week stond een Europese delegatie toe te kijken bij de zoveelste confiscatie. Volgens COGAT, het Israëlische civiele bestuur van de bezette Palestijnse gebieden, waren de tenten „zonder de vereiste vergunningen en goedkeuringen opgezet”.

Laila Abu Kbash met haar zoon in Humsah al-Fawqa. De gezinnen in het dorpje leven al weken buiten.

Foto: Kobi Wolf

Lager op de heuvel loopt Aischa’s zoon Nidham achter een kudde schapen aan. De gemeenschap leeft van geiten en schapen. Doordat in de jaren zeventig bijna een vijfde van de Westelijke Jordaanoever tot militair oefenterrein werd verklaard, werden Humsah en 37 andere Palestijnse gemeenschappen illegaal. Het Israëlische Hooggerechtshof bevestigde dat in 2019. Gebouwen mogen volgens de Israëlische wet worden gesloopt en een paar keer per jaar moeten mannen, vrouwen en kinderen voor uren of dagen elders hun toevlucht zoeken om plaats te maken voor schietende soldaten en rollende tanks. Het toegangsverbod wordt doorgaans wel tegenover Palestijnen gehandhaafd en niet tegenover Israëlische kolonisten die zich in dezelfde zone bevinden. Israël wil dat de families uit Humsah al-Fawqa zich met tenten en al verplaatsen naar een stukje land bij een bestaand dorpje kilometers verderop. Dat zou volgens de VN neerkomen op gedwongen verplaatsing, een schending van het internationale recht. De bewoners weigeren. „Daar is geen ruimte voor onze schapen”, zegt Ansar Abu Kbash, Nidhams echtgenote.

Legerjeep komt aanrijden

Vijf paar wijd opengesperde ogen volgen een legerjeep die de heuvel komt op rijden, even inhoudt bij de plek waar twee mannen op plastic stoeltjes zitten, langs de witte tenten scheurt en weer uit het zicht verdwijnt. Voor de kinderen van Humsah kan elk aankomend voertuig betekenen dat wat nog resteert van hun woonplek, binnen een paar minuten verdwijnt.

De situatie illustreert hoe weinig invloed de Europese Unie met haar herhaalde blijken van afkeuring nog uitoefent op de Israëlische besluitvorming. Een paar dagen na de sloop in november 2020 kwam een grote EU-delegatie naar de locatie. Toch was drie maanden later het dorp weer bijna in zijn geheel gesloopt. Een daaropvolgende, relatief scherpe verklaring van de Brusselse EU-woordvoerder voor buitenlands beleid weerhield de Israëliërs er niet van om onder het oog van EU-diplomaten wederom tentdoeken en -stokken in beslag te nemen, die een hulporganisatie had gedoneerd met het oog op de verwachte zware regenval.

Lees ook: ‘De tweestatenoplossing is loos gepraat om niets te hoeven doen’

De Europese Unie staat nog steeds de tweestatenoplossing voor, waarbij een volwaardige Palestijnse staat naast de Israëlische zou moeten komen. Door de combinatie van een voortdurende groei van volgens internationaal recht illegale Israëlische nederzettingen, inclusief daarvoor benodigde infrastructuur, en tegelijkertijd een hausse in sloopactiviteiten van Palestijns bezit, twijfelen steeds meer betrokkenen of die oplossing nog haalbaar is. De EU-lidstaten zijn onderling verdeeld; door tegenwerking van Centraal-Europese lidstaten, Hongarije voorop, komt de EU nauwelijks meer tot eensgezinde beleidsstandpunten over Israël en Palestina, laat staan tot actie.

Wat over is van het gehucht Humsah al-Fawqa na de vierde sloop door het Israelische leger.Ruim zeventig mensen werden dakloos, onder wie 41 kinderen.

Foto: Kobi Wolf

De Europeanen hadden gehoopt dat de Verenigde Staten zodra het tijdperk-Trump ten einde liep, de zware gesprekken met de Israëliërs weer op zich zouden nemen. In de regeerperiode van de vorige Amerikaanse president was het duidelijk dat de Verenigde Staten nadrukkelijker dan ooit achter de Israëlische eisen stonden. Nadat Trump een vredesplan had gepresenteerd dat vrijwel volledig de Israëlische standpunten echode, dreigde de Israëlische premier Netanyahu vorig jaar delen van de Westelijke Jordaanoever formeel te annexeren. Dat voornemen werd na een zeldzaam eendrachtige actie van Europa en andere internationale spelers op de lange baan geschoven.

Zeer gevoelige locatie

Lees ook: Laat Biden in het Midden-Oosten zijn tanden zien?

De nieuwe Amerikaanse president Joe Biden is echter geenszins van plan dit hoofdpijndossier boven op zijn stapel verplichtingen te leggen. Biden beloofde kort na zijn aantreden weliswaar de financiële steun aan de Palestijnen te hervatten, in gevoelige kwesties houdt hij zich voorlopig op de vlakte. Toen Israël -nog voor Bidens aantreden- bekendmaakte te gaan bouwen op de zeer gevoelige locatie Givat Hamatos, bleef een reactie van de net verkozen president uit. De Palestijnen kondigden de eerste verkiezingen in vijftien jaar aan, Biden zweeg. Na de recente confiscaties in Humsah al-Fawqa gaf het Witte Huis een algemene reactie waarin het „eenzijdige acties” van beide partijen veroordeelde. Pas deze week kreeg de Israëlische premier Netanyahu zijn lang verwachte eerste telefoontje van Biden. De Amerikaanse regering heeft het druk met andere dingen, in de eerste plaats met binnenlandse zaken.

Een paar dagen later wordt de vrees van de kinderen van Humsah bevestigd: maandag nam het leger opnieuw alles in beslag, inclusief noodtenten en watervoorraad. Vannacht slapen ze met hun broertjes en zusjes opnieuw in de buitenlucht. Hun ouders zien maar beperkt nut in de delegaties die bijna dagelijks naar hun platgewalste dorp komen. „Al die mensen komen hier kijken, maar ’s avonds slapen ze weer in hun eigen warme bed terwijl wij hier in de kou zitten”, zegt Ansar Abu Kbash.

Update (22 februari 2021): dit artikel is geactualiseerd nadat de tenten maandag opnieuw in beslag werden genomen.

Lees ook: Laat Biden in het Midden-Oosten zijn tanden zien?