Het beste antwoord op de nivellering in het tennis bij de vrouwen: Naomi Osaka

Tennis De Japanse Naomi Osaka (23), winnares van de Australian Open, oogt bescheiden. Maar daarachter schuilt een sterke persoonlijkheid, met groeiende maatschappelijke betrokkenheid.

Naomi Osaka won met de Australian Open haar vierde grandslamtitel.
Naomi Osaka won met de Australian Open haar vierde grandslamtitel. Foto Patrick Hamilton/AFP

Ze is de meest constante in een grillig vrouwenveld, dat al ruim vier jaar in anarchie verkeert doordat het icoon Serena Williams niet meer zo dominant is. De Japanse Naomi Osaka (23) is het beste antwoord op die sportieve nivellering. Ze heerst in het vrouwentennis nog niet het hele jaar door, maar met haar onverschrokkenheid toont ze zich vooralsnog onaantastbaar op de grote podia.

Osaka bevestigde haar status van wereldster, door zaterdag de Australian Open voor de tweede keer te winnen, na haar eerste titel in 2019. Ze versloeg in het nagenoeg virusvrije Melbourne, voor deels gevulde tribunes in de Rod Laver Arena, de Amerikaanse verrassing Jennifer Brady met 6-4 en 6-3. In de vierde ronde ontsnapte Osaka nog aan uitschakeling; ze doorstond twee matchpoints tegen de Spaanse Garbine Muguruza.

Met een fraaie score van vier uit vier in grandslamfinales klopt Osaka op de deur van de elite. Eerder won ze ook de US Open tweemaal, in 2018 en 2020. De laatste speelster die haar eerste vier grandslamfinales won, was Monica Seles, begin jaren negentig. Met dit aantal komt Osaka op gelijke hoogte met andere grote namen uit de tennissport, onder wie Kim Clijsters en Arantxa Sánchez Vicario – zij bereikten dat pas later in hun carrière.

Lees ook: Osaka wint vierde grandslamtitel in Melbourne

Osaka won een vijfde van de twintig grand slams die vanaf begin 2016 werden gehouden. In die periode waren er twaalf verschillende winnaars, van wie zeven één grand slam wonnen. Die verscheidenheid maakt het tennis bij de vrouwen enerzijds onvoorspelbaar en daarmee interessant, maar anderzijds ook diffuus: soms valt er geen peil op te trekken.

Tegen die achtergrond kan het als een goede ontwikkeling worden gezien dat Osaka zich manifesteert als boegbeeld – zij kan de sport bij de vrouwen de komende jaren dragen. Met een nieuwe jonge generatie die in haar kielzog opkomt, onder wie de Amerikaanse Coco Gauff (16), de Poolse Iga Swiatek (19) en de Canadese Bianca Andreescu (20). De laatste twee wonnen respectievelijk al Roland Garros en de US Open.

Sterke persoonlijkheid

Osaka oogt bescheiden, introvert en soms verlegen. Maar daarachter schuilt een sterke persoonlijkheid, met groeiende maatschappelijke betrokkenheid. Ze leende vorig jaar als bekende sporter haar stem aan de Black Lives Matter-beweging in de Verenigde Staten, waar ze opgroeide. Ze vloog naar Minneapolis om zich aan te sluiten bij de protesten nadat George Floyd, een zwarte Amerikaan, door politiegeweld was overleden.

Ze schreef een open brief waarin ze vertelde dat ze tijdens de pandemie, toen het tennis stillag, de tijd vond om na te denken wat ze belangrijk vond in het leven, naast sport. Hoe ze een betere wereld kan achterlaten voor haar (wellicht toekomstige) kinderen. „Ik besloot dat het tijd was om mij uit te spreken over systematisch racisme en politiegeweld”, schreef ze. „‘Niet racistisch zijn’ is niet genoeg. We moeten anti-racistisch zijn.”

Ze zette haar protest door bij de US Open, in september. Voor iedere wedstrijd droeg ze een zwart mondkapje, met steeds een andere naam van een dodelijk slachtoffer van racistisch of politiegeweld. Het gaf haar kracht bij haar zegetocht in New York. Zeven gewonnen duels, zeven mondkapjes met verschillende namen. „Het is behoorlijk verdrietig dat zeven maskers niet genoeg zijn voor alle namen”, zei Osaka.

Ze is een kind van verschillende culturen. Geboren in de Japanse miljoenenstad Osaka, als dochter van een Japanse moeder en een Haïtiaanse vader. Op haar derde vertrok het gezin naar New York. In de VS raakte de vader geïnspireerd door de Williams-zusjes en hij streefde hetzelfde na met zijn dochters – oudere zus Mari werd ook prof. Osaka bewonderde Serena Williams in haar jeugd en was trots toen ze op haar zestiende met haar op de foto mocht.

In dat opzicht is Serena Williams, 23-voudig grandslamkampioen, nu slachtoffer van haar eigen legende. Want het is Osaka – gezien als haar opvolgster – die haar nu al voor de tweede keer de pas afsnijdt in haar jacht op haar 24ste grand slam, waarmee ze het record van de Australische Margaret Court zou evenaren. Eerst in de turbulente finale van de US Open in 2018, die Osaka won. En afgelopen week versloeg ze haar ook in de halve finale in Melbourne, waarop Williams huilend de persconferentie verliet en zo voeding gaf aan geruchten over een afscheid.

Lees ook: Activisme gaf Osaka kracht

Het illustreert de machtsovername, die al langer geleden is ingezet. Osaka is met name op hardcourt, waarop de US Open en de Australian Open worden gespeeld, van buitengewone klasse met haar tempo en power. Op Roland Garros (gravel) en Wimbledon (gras) kwam ze nog niet voorbij de derde ronde. Om het hele seizoen te kunnen heersen, zal ze daarin nog moeten groeien. Opmerkelijk is ook dat ze meer grandslamtitels won dan reguliere WTA-toernooien – vier om drie.

Commerciële magneet

Osaka heeft het hele pakket, ook commercieel. Zakenblad Forbes berekende vorig jaar dat Osaka de best verdienende vrouwelijke sporter van 2019 was met 37,4 miljoen dollar, meer dan 30 miljoen euro. Nooit eerder lagen de inkomsten zo hoog. In de jaren ervoor domineerden Maria Sjarapova en Serena Williams de lijst met grootverdieners in de sport.

Door haar gemengde achtergrond is Osaka voor meerdere markten aantrekkelijk. Volgens Forbes heeft ze vijftien sponsors, waaronder Nike, Nissan en Yonex. Dat ze zo’n commerciële magneet is komt voor een deel door de Olympische Spelen van Tokio komende zomer – waar ze een van de belangrijkste Japanse sporters zal zijn.

Na haar doorbraak in 2018 had ze moeite met de hoge verwachtingen. Osaka was zoekende en uitte haar twijfels in de media, wat iets ontwapenends had. Na een nederlaag in de eerste ronde op Wimbledon in 2019 verliet ze de persconferentie, nadat ze tegen de moderator had gezegd dat ze het gevoel had dat ze ging huilen. „Ze bood alleen verdriet en frustratie, zonder spin”, schreef The New York Times onlangs in een profiel.

Ze kwam er sterker uit, lijkt nu stabieler. Al was ze zaterdag voor de finale nog „extreem nerveus” geweest, vertelde ze. Voor de wedstrijd zei ze tegen zichzelf dat ze waarschijnlijk niet goed zou gaan spelen. „Ik moet mezelf niet onder druk zetten om perfect te spelen, maar gewoon voor elk punt vechten.” Dat deed ze. En ze won – met overmacht.