Van den Brink trekt als democratisch evangelist ruiterlijk langs verkiezingsverlaters

Zap In zijn tocht langs de niet-stemmers realiseerde Tijs van den Brink dat de wel-stemmers veel van hen kunnen leren.

Tijs van den Brink op zoek naar niet-stemmers in de Rotterdamse wijk de Wielewaal.
Tijs van den Brink op zoek naar niet-stemmers in de Rotterdamse wijk de Wielewaal.

Als Tijs van den Brink aan het begin van een programma onthult dat hij zichzelf na het uitbrengen van zijn stem altijd trakteert op een taartje, vraag je je toch af met welk soort gebak de EO-presentator het democratisch hoogtepunt dan luister bijzet. Een reguliere slagroompunt, een zedige appelcarré of misschien een stads stukje citroenmerenguetaart? We kwamen er niet achter, want Van den Brink ging niet aan de taart. Zijn reportageserie De verloren kiezer ging over Nederlanders die met al het suikergoed van de wereld niet naar het rode potlood te lokken zijn.

Van den Brink begon zijn tocht langs niet-stemmers donderdag in de Rotterdamse ‘lageopkomstwijk’ Wielewaal, waar hij de eerste de beste onder een dubbele capuchon verscholen jongere aansprak, die zich dadelijk bekendmaakte als blancostemmer. Op de achtergrond keken vijftien duiven toe vanaf een slecht onderhouden dakrand – geen wielewaal te zien. De oude arbeiderswijk met veel leegstand staat op de nominatie om gesloopt te worden en vervangen te worden door onbetaalbare nieuwbouw. ‘Wielewaalers wijken niet voor de rijken’ stond er op een spandoek geschreven.

Een wijk waarvoor de PvdA is uitgevonden, zou je denken. Een vrouw in zelfgemaakt actie-T-shirt vroeg Van den Brink binnen en zette de grieven van de buurt uiteen terwijl een blond meisje even een knuffel kwam halen. De vrouw bleek een wel-stemmer; ze verwees de verslaggever naar haar vriendin Ramona. Daar moest Van den Brink plastic hoesjes over zijn schoenen en werd hij gewaarschuwd dat het kleine hondje des huizes, eenmaal op de grond gezet, in een heel ander beestje zou veranderen. Maar ook deze niet-stemmer had zich niet van de maatschappij afgewend. Zijn politici slechte mensen, hengelde Van den Brink naar een laatste oordeel. Dat niet, zei Ramona, maar ze voelen het niet: „Beeld je eens in een ander in.”

Gevarieerd beeld

Zo schetste Van den Brink een gevarieerd beeld van zijn verkiezingsverlaters, die hij als democratisch evangelist soms vergeefs probeerde over te halen. De een was curieuzer dan de ander: zo was er een achter spatschermen, mondmaskers en dikke kleding ingepakte vrouw die vond dat iedereen het recht zou moeten hebben om per brief te stemmen, wat zij zelf (71) niet wilde doen uit solidariteit met de anderen. Ze vreesde dat de verkiezingen een besmettingsfeest zouden worden en vond machtigen te fraudegevoelig.

Een bezoek aan twee oudere aardbevingsslachtoffers in Groningen was hartverscheurend. Ze woonden al twee jaar in een keet naast hun onbewoonbaar gebeefde huis en hoewel er uitzicht was op een nieuwe woning, kon de man alleen nog maar stamelen. Hij was permanent uitgeput. „Ik kan zijn stem vandaag al amper horen”, zei Van den Brink treurig.

Meer dan over niet-stemmen gaat De verloren stem over maatschappelijke betrokkenheid. Van den Brink sprak een strijder tegen windmolens die (in tegenstelling tot een vernuftige edelman die hem daarin voorging) wél wist dat het molens waren. De man probeerde te wennen aan de gedachte dat kernenergie misschien geen taboe moest zijn.

Toneelstukjes

Van den Brink werd hard aangepakt door een reclamemaker die hard oordeelde over een industrie waar de presentator onderdeel van is. Verkiezingsdebatten op tv die werden gegoten in „een vorm die zelfs op het voortgezet onderwijs afgekeurd zou worden”. Partijen huren influencers in, smaalde hij. In plaats van die toneelstukjes was het tijd voor onderzoeksjournalistiek, besloot de reclamemaker. Tegen NPO-man Van den Brink: „In principe werk jij voor mij.”

Van den Brink incasseerde de kritiek ruiterlijk – ook hij realiseerde zich dat de stemmers soms meer van de niet-stemmers kunnen leren dan andersom.

Correctie (23/2): in een eerdere versie van dit artikel stond dat een van de niet-stemmers in het programma briefstemmen te fraudegevoelig vond, waar ze dat zei over stemmen per volmacht. Dat is hierboven aangepast.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.