Komt een beschadigde vingerafdruk exact hetzelfde terug?

Durf te vragen Ook in de onderhuid is de vingerafdruk terug te zien, maar dan in spiegelbeeld.

Litteken Vingerafdruk voor en na het ontstaan van een diep litteken.
Litteken Vingerafdruk voor en na het ontstaan van een diep litteken. Foto’s A. Torres

Florida, 2015. Een gearresteerde man, verdacht van autodiefstal, zit achter in een politiewagen. Verwoed begint hij aan zijn vingertoppen te knagen, in de hoop niet geïdentificeerd te zullen worden via zijn vingerafdrukken. Het incident staat beschreven op de site van The Mob Museum.

Beschadiging van de vingertoppen is zo oud als het gebruik van vingerafdrukken door de politie – dat begon eind 19de eeuw. „Maar heel vaak zien we het niet”, zegt John Riemen, specialist biometrie bij de politie.

Hij heeft ze in allerlei variaties voorbij zien komen. „Vingertoppen die waren afgekloven, afgeschuurd, tegen een strijkijzer gehouden, waar chemicaliën over heen waren gegooid, stukjes vel van vingers en tenen die waren omgewisseld.” Maar heeft het zin? Wat gebeurt er na mutilatie met een vingerafdruk?

Al tijdens de zwangerschap

In principe komt exact dezelfde vingerafdruk weer terug, zegt Anko Lubach, vingersporendeskundige bij het Nederlands Forensisch Instituut. Hij legt uit wanneer en hoe de vingerafdruk ontstaat. De aanleg vindt al plaats tijdens de zwangerschap, als het embryo tussen de 10 en 22 weken is. „Daarna ligt de afdruk vast”, zegt Lubach. In die periode heeft zich een lijnenpatroon gevormd van heuvels en dalen, en de typische kenmerken zoals splitsingen en afbrekingen. Omdat het patroon ontstaat als gevolg van allerlei willekeurige processen, zegt Lubach, is het „uitermate onwaarschijnlijk” dat twee personen eenzelfde vingerafdruk hebben. Hetzelfde geldt voor handpalm en voetzool.

De blauwdruk voor de vingerafdruk ligt in de onderste twee lagen van de opperhuid (epidermis), die in totaal vijf lagen telt. „Vanuit die basaallaag migreren cellen naar boven, en zo wordt de opperhuid continu vernieuwd”, zegt Lubach. De blauwdruk zet zich trouwens ook door dieper de vinger in, naar de onderhuid (dermis). „Maar dan in spiegelbeeld.” Dit wordt soms gebruikt om lijken die lang in het water hebben gelegen, te identificeren, zegt Riemen. „Als de opperhuid van de onderhuid heeft losgelaten, kun je ook een afdruk van die onderhuid nemen.”

Litteken kan juist helpen

Bij een ondiepe beschadiging, die de basaallaag niet raakt, komt de vingerafdruk exact hetzelfde terug. „Dat duurt vier tot zes weken”, zegt Lubach. Dus een verdachte die zijn vingerafdrukken heeft verwijderd – en daardoor trouwens extra verdacht lijkt – controleer je na een week of acht gewoon weer. „Of hij moet constant blijven schuren, branden of knagen”, zegt Riemen.

Vingerafdruk voor het ontstaan van een diep litteken.

Foto’s A. Torres

Dezelfde vingerafdruk na het ontstaan van een diep litteken.

Foto’s A. Torres

Bij een diepere beschadiging die zowel epidermis als dermis raakt, ontstaat er een litteken. „Het weefselherstel wordt gestart vanuit de dermis”, mailt de Amerikaanse bioloog en forensisch expert Alice White. „De beschadigde plek vult zich met nieuw weefsel, dat geen heuvels en dalen heeft. Bij de genezing trekt het omliggende weefsel samen, waardoor het lijnenpatroon rondom de beschadiging verandert.” Een litteken kan juist een voordeel zijn, zegt Riemen. „Het is een nóg typischer kenmerk.”

Volgens Lubach zijn de technieken voor vingerafdrukherkenning zo verbeterd dat nu ook „minimale vingersporen” aan een persoon te koppelen zijn. Een crimineel zal dus zijn hele vingerafdruk moeten verwijderen. „Het staat je vrij om jezelf zoveel te verminken als je wil, maar het gaat ook ten koste van je grip en je tastzin”, zegt Lubach. „Je kunt beter handschoenen aantrekken.”