Verslag doen van een demonstratie in Wit-Rusland: twee jaar cel

Omstreden proces Twee jonge journalistes zijn in Minsk veroordeeld tot twee jaar celstraf, ondanks luid internationaal protest. Ook andere journalisten zijn gearresteerd.

Katsjaryna Andrejeva (r) en Darja Tsjoeltsova in de rechtszaal op de eerste procesdag, 9 februari.
Katsjaryna Andrejeva (r) en Darja Tsjoeltsova in de rechtszaal op de eerste procesdag, 9 februari. Foto Reuters

Twee Wit-Russische journalisten zijn donderdag in Minsk veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf omdat ze verslag deden van een demonstratie. Katsjaryna Andrejeva (27) en Darja Tsjoeltsova (23) zijn veroordeeld wegens het „organiseren en voorbereiden van acties die de openbare orde verstoren”. Tijdens het driedaagse proces waren de vrouwen opgesloten in een kooi in de rechtszaal. Zowel het proces als de veroordeling leiden tot veel internationale ophef.

Andrejeva en Tsjoeltsova zijn respectievelijk verslaggever en cameravrouw voor Belsat, een Poolse tv-zender die zich richt op Wit-Rusland. Op 15 november vorig jaar deden ze verslag van een protest annex herdenkingsbijeenkomst voor Roman Bandarenko, een 31-jarige kunstenaar die op 12 november overleed, zeer waarschijnlijk na mishandeling door de politie. De vrouwen werden opgepakt in een woning op de 14de verdieping, van waaruit ze opnames maakten.

Aanvankelijk werden Andrejeva en Tsjoeltsova beschuldigd van „deelname aan ongeautoriseerd protest en niet gehoorzamen van politie”. Vijf dagen na hun arrestatie werd de aanklacht omgezet naar het in Wit-Rusland veelvuldig gebruikte artikel 342 uit het Wetboek van Strafrecht, over het verstoren van de openbare orde. De actie van de journalisten zou verantwoordelijk zijn voor de gedwongen omleiding van dertien busroutes, drie trolleybusroutes en drie tramroutes.

Strijdbare indruk

Veel internationale organisaties, gericht op mensenrechten en persvrijheid, hebben zich uitgesproken tegen de arrestatie van de journalisten. Voor en tijdens het proces, dat op 9 februari begon, maakten de twee een strijdbare indruk. Svetlana Tichanovskaja, die de Wit-Russische oppositie aanvoert vanuit Litouwen, citeerde Andrejeva woensdag op Twitter: „Ik wil mijn energie wijden aan het opbouwen van een nieuw Wit-Rusland zonder politieke onderdrukking. Ik eis vrijlating voor mijzelf, voor mijn collega's en voor honderden politieke gevangenen.”

Sinds de omstreden herverkiezing van president Alexander Loekasjenko op 9 augustus 2020 is de repressie in Wit-Rusland sterk toegenomen, ook voor media. Op de World Press Freedom Index van Reporters Sans Frontières staat Wit-Rusland op plaats 153 van de 180 landen. Volgens de European Federation of Journalists werden in 2020 97 journalisten korte tijd gearresteerd en brachten ze samen 1.200 dagen in de cel door. Op dit moment zitten er naast Andrejeva en Tsjoeltsova nog negen journalisten vast. Buitenlandse media wordt het werken onmogelijk gemaakt.

Eerder deze week werden circa dertig journalisten en mensenrechtenactivisten tijdelijk opgepakt bij politie-acties in vijf steden. Verschillende bestuursleden van de Belarusian Association of Journalists werden gearresteerd.

Een politieke reactie op de veroordeling in Minsk kwam donderdag uit buurland Polen. Krzysztof Szczerskil liet op Twitter namens president Andrzej Duda weten dat de Poolse president alle EU-landen oproept om „solidair, consequent en resoluut te reageren op deze uiting van onderdrukking van fundamentele rechten en vrijheden”.

Lees ook deze reportage van de NRC-correspondent die gewond raakte in Minsk