Plan: maak in Rotterdam huurkoop van betaalbare woningen mogelijk

Voorstel Nida Het zou voor mensen die niet in aanmerking (willen) komen voor een hypotheek, mogelijk moeten zijn een huis te kopen, vindt Nida.

Er is in Rotterdam al eerder geëxperimenteerd met vormen van huurkoop, zegt Hamit Karakus van Platform31.
Er is in Rotterdam al eerder geëxperimenteerd met vormen van huurkoop, zegt Hamit Karakus van Platform31. Foto Henriette Guest

Te rijk voor sociale huur, maar te arm voor een koopwoning. Nida, de op de islam geïnspireerde landelijke partij die ontstond in Rotterdam, pleit in een initiatiefvoorstel voor ‘huurkoop 3.0’: een mengvorm tussen kopen en huren waarbij de bewoner eigenaar wordt van een steeds groter deel van het huis en tegelijkertijd huur betaalt over het deel dat nog niet van hem of haar is. In zo’n 360 maanden wordt de huurder dan langzaam eigenaar. Deze tussenvorm moet koopwoningen bereikbaar maken voor gezinnen die nu buiten de boot vallen.

Daarbij denkt de partij aan zzp’ers of starters die nog niet voldoen aan de voorwaarden om een hypotheek te krijgen, scheefwoners die in hun sociale huurwoning blijven plakken omdat ze de prijzen voor de vrijemarkthuur niet kunnen betalen én mensen die uit principe of overtuiging geen rente willen betalen. Moslims hebben daar bijvoorbeeld mee te maken.

Om hoeveel Rotterdammers gaat het eigenlijk en welk probleem lost huurkopen eigenlijk op? Een miljoen huishoudens (ongeveer een op de acht) in Nederland hebben een lager middeninkomen, blijkt uit cijfers van kennisorganisatie Platform 31. In Rotterdam zou dat neerkomen op zo’n 42.000 huishoudens. Voor hen is het lastig een andere woning te vinden. Rotterdam telt ongeveer 85.000 inwoners met een islamitische achtergrond.

Platform31 trok een jaar geleden aan de bel bij het Rijk over de huisvestingsproblemen. Daarbij gaven ze ook een lijst met twaalf maatregelen. De eerste is; meer bouwen voor alle groepen. „De druk op de woningmarkt is enorm”, zegt Hamit Karakus, directeur van Platform31 en oud-wethouder wonen van Rotterdam. „De bestaande voorraad is te krap. De prioriteit moet liggen bij de komst van meer betaalbare woningen.”

De kennisorganisatie adviseerde ook om meer tussenvormen van huur en koop mogelijk te maken. „Om ook de mensen met een lager middeninkomen de keuze te bieden een huis te kopen”, zegt Karakus. „De rente is nu laag dus zou je minder woonlasten kunnen hebben als je koopt in plaats van huurt”, Maar, daar zijn wel kanttekeningen bij te plaatsen, benadrukt hij. Want het probleem van de krappe woningmarkt wordt er niet mee opgelost. „Er komen geen woningen bij.”

Aan eerdere projecten in Rotterdam met tussenvormen van huur en koop, bleken ook nadelen te kleven. „Kopers hadden geen rekening gehouden met de onderhoudskosten of de VvE-bijdrage. Ze kwamen in financiële problemen, of woningen werden slecht onderhouden.” Nog een nadeel; huizen kunnen ook minder waard worden. Karakus: „In de crisis zagen we dat een deel van de woningeigenaren in de problemen kwam.”

Huurkopen is niet nieuw, benadrukt Karakus. In de Rotterdamse Tarwewijk werden tientallen woningen verkocht volgens een soort mengvorm. „Eind jaren ’90 was de wijk zo slecht dat banken geen hypotheek wilde verstrekken voor koopwoningen daar. De woningcorporatie stelde zich garant met een terugkoopregeling, daardoor was het toch mogelijk een hypotheek te krijgen.” Daar kwamen toen bovenstaande problemen aan het licht. Ook de corporaties ervoeren nadelen. Karakus: „Door de terugkoopregeling moesten corporaties veel geld reserveren, waar ze niet meer vrij over konden beschikken.”

Deze week werd de raadscommissie bouw bijgepraat over de plannen en de mogelijkheden. „Het risico is juist lager”, zegt indiener van het plan en burgerraadslid Taoufik Benalla. „Een huurkoper blijft nooit met een restschuld zitten. Hij of zij kan wel een deel van de inleg verliezen.” Experts wezen wel op verschillende hobbels die de uitvoerbaarheid van het plan nu nog in de weg staan. Bijvoorbeeld de nieuwe overdrachtsbelastingwet, die de constructie onaantrekkelijk maakt voor investeerders. Ook zijn er nog onduidelijkheden over wie verantwoordelijk is voor het onderhoud.

Het voorstel van Nida wordt later nog in de commissie besproken. „We hopen dat de gemeente het plan aanjaagt en investeerders, corporaties en ontwikkelaars met elkaar in contact brengt”, zegt Benalla.

Hij heeft ook al een locatie op het oog voor een proef met ‘Huurkoop 3.0’. Het gaat om een woonblok met een tiental woningen in de wijk Slinge. Farida Yahyaoui, een van de bewoners, peilde onder haar buren of zij hun woning zouden willen kopen. „Ongeveer dertig buren willen meewerken.” Ook Yahyaoui zou graag haar woning kopen. „Rente betalen levert mij gewetensbezwaren op”, zegt ze. Maar er zijn ook andere redenen. „Wij betalen ruim 1.000 euro huur en de afgelopen twee jaar is de huur met 80 euro gestegen. Wat als dat doorzet?” En ze vindt het jammer dat ze nu niets opbouwt. „Die huur is geen investering.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.