‘Ook online heb je in tien tellen door: dít is een talent’

Kunstonderwijs in lockdown Op Rockacademie Tilburg ontdekte studieleider Hans van den Hurk dat onlinelessen ook flexibel en efficiënt kunnen zijn. „Maar sommige vakken zijn online niet te doen.”

Tessa Meester (20), tweedejaars Songwriting aan Rockacademie in Tilburg.
Tessa Meester (20), tweedejaars Songwriting aan Rockacademie in Tilburg. Foto Andreas Terlaak

Het lijkt een lastige opdracht in de les Songwriting van docent/muzikant Frank de Lange: een liedje maken over een ‘dood’ ding. Maar als Tessa Meester thuis voor de camera haar tekst over ‘sticky notes’ voordraagt – „die gele notitievelletjes zijn mijn lifesavers” – doet ze dat vrolijk en inhoudelijk. De Lange reageert enthousiast. „Dit is wat ik hoopte. Aan de hand van zo’n voorwerp kruipen we in jou.”

Als Tessa vervolgens laat horen wat ze van de componeeropdracht heeft gemaakt, terwijl ze zichzelf begeleidt op gitaar, lacht hij weer. Niet alleen omdat ze zijn aanwijzingen voor een heldere vorm messcherp heeft opgevolgd en de spanning goed doseerde. Maar ook omdat het beeld midden in de voordracht weer eens bevriest. Geduldig: „Muziek via Teams. Het is er gewoon niet voor gemaakt, hè.”

De energieke ‘Fame’-sfeer op Rockacademie in Tilburg – jonge muzikanten die met dansers en acteurs van aanpalende opleidingen door de gangen dartelen – is al een tijdje verstomd. Iedereen zit thuis en volgt lessen via platform Teams. Maar sommige vakken zijn online niet te doen, zegt studieleider Hans van den Hurk. Neem de bandrepetities. Of de lessen waarin nauw wordt samengewerkt, zoals tussen een producer en twee vocalisten. Maar gelukkig mag het livepraktijkonderwijs ook wel doorgaan, mits onder strikte voorwaarden. Zo zijn er voor de zangers spatschermen in de lokalen geplaatst.

Blues

Hoe zich dit coronajaar voor de brede muziekopleiding (zang, instrumenten tot rap, electronic music en songwriting) laat samenvatten? Van den Hurk is met het docententeam van Rockacademie onderdeel van Fontys Hogeschool voor de Kunsten (FHK): 15 opleidingen onder een dak. De opleiding is, zegt hij, in elk geval „snel achter van alles gekomen”. Hoe flexibel en efficiënt onlinelessen kunnen zijn. Maar ook wat het betekent als op deze persoonlijke en creatieve opleiding de interactie wegvalt.

Het contact met de 160 studenten noemt hij intensief. „Dit zijn jongvolwassenen die hier hun creatieve eigenheid komen ontwikkelen. Hun struggles willen we horen. ‘Hee, hoe zit je thuis?’, vragen we. En er is ook een mental coach voor wie zich echt niet oké voelt.”

Zorgelijk is dat een flink aantal studenten vertraging oploopt. „Er is stagnatie, er komen vakken niet af”, ziet Van den Hurk. „Een componist vindt nog wel inspiratie in deze tijd. De blues is er voor als je je ellendig voelt. Maar het gevoel van ‘waarom zou ik opstaan, ik hoef toch niet naar school’, doet iets met ze. En deze opleiding stopt normaal niet om vijf uur. Ze spelen ’s avonds met elkaar door, praten non stop over muziek. Daar is nu veel van weggevallen.”

Tessa Meester zingt en speelt gitaar en piano. Foto Andreas Terlaak

Mediawise

Hoofdvaklessen worden om de week online en op school gegeven. Kennisvakken als muziekgeschiedenis, boekhouden, subsidies en fondsen of marketing gaan via Teams. De balans zal 50-50 zijn, schat de studieleider. Hij ziet een groot verschil tussen de beleving van de eerstejaars en studenten van latere jaren die al met een drive naar iets toe werken. „De nieuwelingen kwamen in de crisis aan, en weten niet hoe bruisend de school is. Ze struikelen over voor ons logische verbanden tussen vakken en voelen hun routes nog weinig. Ook omdat ze die kleine contacten buiten de lesomgeving en bij de koffieautomaat nog niet kennen.”

Opgetogen is hij over hoe ‘mediawise’ zowel studenten als ook veel docenten blijken te zijn. „Veel hebben thuis al best een set-up – soms hele studio’s met een mengtafel – om muziek op te nemen. Onze electronic musicproducers hebben hun laptop sowieso altijd al bij de hand om muziek op te maken.”

Hybrideonderwijs zal ook na corona kansen bieden. „Veel theoretische lessen en overleg kunnen prima online. Maar een drumdocent moet zijn drummer zien en horen spelen.”

Stages als audio engineer bij een studio kunnen nog wel prima. Maar voor een sessiemuzikant is er nu weinig werk. Juist door deze tijd, zegt de studieleider, leren studenten in kansen te denken. „We kunnen het podium niet op, maar muziek wordt wel veel geconsumeerd via streams. Hoe zorgen we dan dat jouw nummers op de juiste plek terecht komen? Wie is jouw online publiek?”

Juist omdat er nu zo weinig valt op te treden had Van den Hurk wel een terugval in de aanmeldingen verwacht. Integendeel. Het zijn er met 450 voor 40 plaatsen juist meer dan normaal. Lachend: „En dat is niet meer het Duncan Laurence-effect van vorig jaar.”

De audities zijn eind april – en hopelijk nu ook live, ter plaatse. De vorige auditieronde was geheel online. „Zeker niet ideaal, maar het lukte wonderwel. We beoordeelden bandfilmpjes en lieten kandidaten ook wat voor de camera zingen of spelen. Lastig, maar een muziekdocent heeft het toch al in 10 seconden door: dít is er een.”