Kunstenaars schenken werken als steun aan misbruikslachtoffers

Fundraising 53 ex-Rijksakademiekunstenaars hebben een of meerdere werken gedoneerd. Met de opbrengst kunnen andere kunstenaars, die slachtoffer zijn geworden van seksueel en ander geweld, worden ondersteund.

Het werk ‘Water Soil Jungle’ van Müge Yilmaz is een van de aangeboden werken.
Het werk ‘Water Soil Jungle’ van Müge Yilmaz is een van de aangeboden werken. Foto Müge Yilmaz

Meer dan vijftig voormalige residenten van de Rijksakademie in Amsterdam staan werk af voor een eenmalige fundraising event. Met de opbrengst van de verkochte kunstwerken kunnen kunstenaars die slachtoffer zijn geworden van seksueel en ander geweld financieel worden ondersteund. Onder de donaties zijn werken van bekende kunstenaars die hun sporen in het museale circuit hebben verdiend, zoals Pauline Curnier Jardin, Janis Rafa, Mercedes Azpilicueta en het duo Sander Breure & Witte van Hulzen. De actie, een initiatief van de ad-hockunstenaarsgroep F-Razzor, gaat op 8 maart (Internationale Vrouwendag) van start en duurt een week lang: dan opent de webshop.

Op de vandaag gelanceerde website van F-Razzor staan alle kunstenaars die meedoen nu al genoemd, evenals welke kunstwerken gekocht kunnen worden en onder welke voorwaarden financiële steun is aan te vragen. Ook staat er een statement over de collectieve actie. De steun is bedoeld voor juridische, therapeutische en andere kosten van de ‘overlevers’ van seksueel en ander grensoverschrijdend geweld. Ook zal een deel van de opbrengst gaan naar de oprichting van Engagementarts.nl, de Nederlandse pendant van het Belgische platform dat machtsmisbruik, seksisme en racisme in de Belgische kunstwereld aanvecht. Belangenvereniging Platform BK zal voorlopig de financiële afhandeling van het evenement voor haar rekening nemen, tot Engagementarts.nl als stichting is opgericht.

Marije Gertenbach - Sitting figure. Foto Marije Gertenbach

Kunstenaars voor kunstenaars

F-Razzor is geïnitieerd door vier voormalige residenten van de Rijksakademie „vanuit het gevoel iets constructiefs te willen bijdragen”. De vier kunstenaars willen voorlopig anoniem blijven om niet de aandacht op zichzelf te richten, en omdat ze, zo zeggen ze in een gesprek met NRC, „een wijder gedragen stem vertegenwoordigen”.

De aanleiding voor de totstandkoming van F-Razzor is de NRC-publicatie eind oktober vorig jaar over het seksueel en ander grensoverschrijdend gedrag van een oud-resident van de Rijksakademie. In het onderzoek van NRC beschuldigden twintig mannen en vrouwen, ondersteund door een veelvoud aan getuigen en een grote hoeveelheid bronnen, de Haagse kunstenaar van soms jarenlange intimidatie, aanranding, verkrachting, geweldpleging, diefstal en/of stalking. Kunst- en onderwijsinstellingen, en galeriehouders grepen niet of onvoldoende in. Inmiddels liggen er zeven aangiften tegen de kunstenaar bij de politie.

Lees ook het NRC-onderzoek met zo’n tachtig betrokkenen binnen kunst- en onderwijsinstellingen.

„Die publicatie”, aldus de vier leden van F-Razzor, „had een enorme impact, op de kunstwereld maar ook op alumni van de Rijksakademie, van wie sommigen met de bewuste kunstenaar samen hadden gewerkt op de Rijks. We waren geschrokken, verward en boos. Wat hadden we zelf kunnen doen? Wat hadden we over het hoofd gezien? Natuurlijk kunnen we de instellingen ter verantwoording roepen en zeggen dat zij seksistisch gedrag hebben geaccepteerd en genormaliseerd. Maar wij willen niet alleen maar verwijten of met onze vinger wijzen. Er ontstond een verlangen om ook als kunstenaars zelf in actie te komen.”

De vraag werd hoe de kunstenaars de overlevers op een positieve manier zouden kunnen helpen: solidair en ondersteunend. „Wij willen naast de mensen staan die zich in het onderzoek van NRC hebben uitgesproken. Zij hebben daarmee een heleboel dingen – niet alleen maar financiële – geriskeerd. Daarom hebben we ons nu als groep alumni verenigd, los van het instituut Rijksakademie.”

Kubilay Mert Ural - Untitled. Foto Kubilay Mert Ural

Inmiddels hebben 53 ex-Rijksakademiekunstenaars een of meerdere werken gedoneerd. De groep is groeiende. De prijzen voor de werken bepalen de kunstenaars zelf: die variëren van 50 euro tot 5.000 euro. De actie is dus geen veiling. Dertig procent van de opbrengst blijft bij de kunstenaar. Zeventig procent gaat naar de slachtoffers, die via een speciaal snelloket een aanvraag voor financiële bijstand kunnen doen. Websitebezoekers hoeven niet per se een kunstwerk te kopen, ze kunnen ook geld doneren.

„Onze fondsenwervingsactie is geen substituut voor de verantwoording die instellingen zelf moeten nemen”, zeggen de leden van F-Razzor. „Wij noemen dit een eerste, kleine stap naar meer positivisme. Het begin, hopelijk, van vele stappen die gaan volgen.”

Zie: f-razzor.com voor de complete lijst met kunstenaars en meer informatie over de fondsenwervingsactie. De actie begint op 8 maart en duurt tot 15 maart.